Kuzeydoğu Suriye Özerk Yönetimi Müzakere Komitesi Eşbaşkanı ve PYD Eşbaşkanlık Konseyi üyesi Foza Yusuf, 29 Ocak’ta imzalanan anlaşmanın ardından bölgede yaşanan gelişmeleri değerlendirdi.
Foza Yusuf, teknik düzeyde bazı ilerlemeler kaydedilse de Kobani kuşatması, esirlerin durumu ve anayasal güvence gibi temel başlıklarda henüz beklenen adımların atılmadığını vurguladı.
Kobani’de insani kriz ve abluka sürüyor
Anlaşma sonrası Kobani çevresindeki kuşatmanın tam olarak kaldırılmadığına dikkat çeken Foza Yusuf, bölgede ciddi bir insani kriz yaşandığını belirtti.
Geçtiğimiz günlerde sınırlı sayıda yakıt tankerinin geçişine izin verilse de yolların tam olarak açılmadığını ifade eden Foza Yusuf, ilaç stoklarının tükenmesi ve temiz suya erişim sorunu nedeniyle salgın hastalıkların arttığını kaydetti.
Kobani’de 12 yaşındaki Dildar Rêzan Hiso’nun tedavi imkansızlığı nedeniyle yaşamını yitirmesi, bölgedeki ablukanın can yakıcı sonuçlarını bir kez daha ortaya koydu.
Esirlerin durumu ve kurumsal entegrasyon çıkmazı
Entegrasyon süreci kapsamında Kamışlo Havaalanı’nın yeniden uçuşlara açılması hazırlıkları gibi bazı pratik adımlar atılsa da esir takası ve petrol yönetimi gibi kritik konularda ilerleme sağlanamadığını belirten Foza Yusuf, esirlerin durumunun kendileri için en hassas konu olduğunu söyledi.
Şam yönetiminin henüz Savunma Bakanı Yardımcısı ataması gibi resmi adımları atmadığını ifade eden Foza Yusuf, entegrasyonun sadece Kuzey ve Doğu Suriye’nin sisteme dahil olması değil, Şam’ın da tüm halklara adil yaklaşması anlamına geldiğini vurguladı.
Afrîn ve Serêkaniyê’ye geri dönüş hazırlıkları
Foza Yusuf, yerinden edilen halkın topraklarına dönüşü konusunda umut verici çalışmaların sürdüğünü belirterek, Afrîn’e ilk etapta 400 ailenin dönüşü için hazırlık yapıldığını açıkladı.
Geri dönenlerin yönetimde yer alması için de çalışmalar yürüttüklerini söyleyen Foza Yusuf, Afrîn pratiğinin ardından Serêkaniyê halkının dönüşü için de benzer bir komite oluşturulacağını duyurdu.
Kadın kazanımları ve anadilinde eğitimde kararlılık
Şam yönetiminin geçici anayasasında kadın temsiliyetini düşük tutmasına tepki gösteren Foza Yusuf, bölgelerindeki eşbaşkanlık sistemini ve yüzde 50 kadın kotasını koruyacaklarını ifade etti.
Geçici Şam Hükümeti ile anlaşma yapılsa da Suriye’de hala kalıcı bir anayasa yok. Foza Yusuf da bu konuya dikkat çekerek Özerk Yönetim’in anayasayı yazacak komitede yer almasının hayati olduğunu belirtti.
Foza Yusuf, bu konuda şu hususların altını çizdi:
“Komitede yer alacak kişilerin sayısı ve bizim nasıl katılım sağlayacağımız henüz netleştirilmedi. Komitenin kurulmasını ve Özerk Yönetim’den bir temsilcinin de yer almasını önemli buluyoruz. Suriye’nin geleceğini belirleyecek anayasada yer almak halkımızın, kadınların ve diğer halkların hakları için garantidir. Bu anayasa ne kadar demokratik olursa ülkenin geleceği de o kadar demokratik, özgürlükçü olur. Bu çalışmaya önem veriyoruz ve bu yönde derhal adım atılmalı. Çünkü anayasa tamamen demokratik değil, birçok maddesi eksik. Yeniden ele alınmalı ve yazılmalı. Komitede yer alacak kişiler de tüm halkları temsil etmeli ve Suriye’nin çok renkli yapısını anayasaya da yansıtmalı.”
Kadın öz savunma güçlerinin varlığının özgürlük garantisi olduğunu belirten Foza Yusuf, anadili konusunda da taviz vermeyeceklerini söyledi.
Kürtçenin “seçmeli dil” olarak tanımlanmasını kabul etmediklerini vurgulayan Foza Yusuf, her çocuğun kendi ana dilinde eğitim görmesinin kırmızı çizgileri olduğunu belirtti.
Karar var, pratik yok
Geçici Şam Hükümeti’nin hangi konularda adım atmadığına, hangi konuları ertelediğine dair de bilgi veren Foza Yusuf, şu eleştirilerde bulundu: “Entegrasyon ve parlamentoya katılımımız için tartışmalar sürüyor. Şam’ın bu konuda eksik ve yanlış yaklaşımları var. Örneğin, Savunma Bakanı Yardımcısı resmi olarak ilan edilmedi. Öte yandan, çok sayıda bakanlık Şam’da çalışmalarını yürütüyor ancak bu bölgenin temsiliyeti, katılımı da söz konusu çalışmalara yansıtılmalı. Parlamentoya katılımımız henüz görüşülmedi. Önümüzdeki süreçte, Kürt bölgelerini parlamentoda temsil edecek isimlerin belirlenmesi için çalışma yapılacak. Karar var ancak pratiğe dökülmesi için çalışma yapılacak. Burada önemli olan bölgelerimizin adil ve doğru bir şekilde Şam’da temsil edilmesi. Entegrasyon demek sadece Kuzey ve Doğu Suriye’nin kurumlara dahil olması değildir. Şam da tüm halklara adil yaklaşmalı, tutumunu değiştirmeli.”
Türkiye’deki sürecin Kuzeydoğu Suriye’ye etkisi
Türkiye’de Abdullah Öcalan’ın çağrısıyla başlayan sürecin Rojava ve Suriye’yi doğrudan etkilediğini ifade eden Foza Yusuf, Türkiye’nin Kürt sorununun çözümü için atacağı olumlu adımların tüm bölgeye istikrar getireceğini söyledi.
Foza Yusuf, demokratikleşen bir Suriye’nin Türkiye için en iyi komşu olacağını belirterek, inkar siyaseti yerine demokratik çözüm yöntemlerinin esas alınması gerektiğini kaydetti.
