Şam güçlerinin ihlal ettiği 1 Nisan Anlaşması ve Suriye ‘Arap’ ordusu ismi

Halep’in kuzeyinde yer alan Kürt çoğunluklu Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri, Şam geçici hükümetine bağlı güçlerin son günlerde gerçekleştirdiği saldırılarla yeniden çatışma gündemine oturdu. Yerel meclisler ve gözlemciler, operasyonların 1 Nisan 2025 Mutabakatının açık ihlali olduğunu vurguluyor.

Kürt mahallelerinin statüsü

Suriye’nin en büyük ikinci kenti Halep’in kuzeyinde bulunan Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri, başta Kürt nüfus olmak üzere Arap ve savaş nedeniyle yerinden edilmiş Hristiyanlara ev sahipliği yapıyor.

Rojava Information Center, bölgede 2020 itibarıyla yaklaşık 30 bin aile bulunduğunu aktarıyor.
Hakikat ve Adalet için Suriyeliler (STJ) ise nüfusun en az 200 bin olduğunu belirtiyor.

Kuşatmalar ve 1 Nisan Anlaşması 

Esad ailesinin 53 yıllık yönetiminin sona ermesinin ardından 8 Aralık 2024’te başlayan kuşatma ve çatışmalar, aylarca sürdü.
Mahallelerin savunmasını üstlenen SDG ve İç Güvenlik Güçleri ile geçici hükümet güçleri arasındaki gerilim,
SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi ile geçici hükümet başkanı Ahmed eş-Şara arasında 10 Mart’ta sağlanan anlaşmayla büyük ölçüde yatıştı.

Bunu izleyen süreçte, mahallelerin statüsünü belirleyen 1 Nisan 2025 Mutabakatı imzalandı.

Anlaşmanın ana hükümleri

14 maddelik anlaşmanın tam metni şöyle:

1. Kürt çoğunluğa sahip Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahalleleri idari olarak Halep kentine bağlıdır. Bu iki mahallenin korunması, toplumsal ve kültürel özgünlüklerine saygı gösterilmesi ve barış içinde bir arada yaşamın teşvik edilmesi açısından esastır.
2. Bu geçici anlaşmanın hükümleri, ortak merkez komiteleri kalıcı bir çözüm üzerinde mutabık kalana kadar yürürlükte kalacaktır.
3. İçişleri Bakanlığı, İç Güvenlik Güçleri [Asayiş] ile işbirliği içinde, mahalle sakinlerinin korunmasından ve onlara yönelik her türlü ihlal veya saldırının önlenmesinden sorumludur.
4. İç barışın ve sivillerin güvenliğinin korunması amacıyla, iki mahallede silah taşınması yasaklanacak; silah bulundurma yetkisi yalnızca Suriye İç Güvenlik Güçleri’ne ait olacaktır.
5. İki mahallede güvenlik ve istikrar sağlanıncaya kadar, ana kontrol noktaları Suriye İç Güvenlik Güçleri’nin denetiminde olacak, ana ve tali yollardaki beton ve toprak bariyerler kaldırılacaktır.
6. Şeyh Maksud ve Eşrefiye’de bulunan askeri güçler [YPG-YPJ], Fırat Nehri’nin doğusundaki bölgelere çekilecektir.
7. Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerinde, Suriye İç Güvenlik Güçleri’ne bağlı iki güvenlik merkezi kurulacaktır.
8. Mahalle sakinlerinin serbest dolaşım hakkı güvence altına alınacak; anlaşmadan önce aranan olup Suriyelilerin kanına bulaşmamış kişiler hakkında herhangi bir takibat yapılmayacaktır.
9. Halep kenti ile Suriye’nin kuzey ve doğu bölgeleri arasındaki geçişi kolaylaştırmak amacıyla bir koordinasyon komitesi oluşturulacaktır.
10. Bu anlaşmanın sahada uygulanmasını sağlamak üzere her iki mahallede komiteler oluşturulacaktır.
11. İki mahalledeki sivil kurumlar, kentteki kurumlarla koordinasyon içinde çalışacak ve Halep’in diğer mahallelerinden ayrım gözetmeksizin, Şeyh Maksud ve Eşrefiye’de bulunan belediye şubeleri aracılığıyla hizmet sunacaktır.
12. Her iki tarafa ait tutuklular serbest bırakılacak ve kurtuluştan sonra esir alınan tüm kişiler karşılıklı olarak takas edilecektir.
13. Şeyh Maksud ve Eşrefiye mahallelerine, yürürlükteki yasalara uygun şekilde, Halep İl Meclisi, ticaret ve sanayi odaları ile tüm alanlarda tam ve adil temsil hakkı tanınacaktır.
14. Ortak merkezi komiteler tarafından kalıcı bir çözüme ulaşılana kadar, iki mahalledeki hizmet, idari, eğitim, belediye ve yerel meclisler faaliyetlerini sürdürecektir.

Anlaşmanın ardından, 3 Nisan’da taraflar geçmişte esir aldıkları sivil ve askerî unsurları serbest bırakırken; 4 Nisan’da ise SDG güçleri mahallelerden çekildiklerini ve güvenliği İç Güvenlik Güçleri’ne devrettiklerini açıkladı.

Uygulama kısa sürede sahaya yansıdı:
3 Nisan’da taraflar birbirlerine bağlı tutukluları serbest bıraktı,
4 Nisan’da YPG ve YPJ mahallelerden çekildiklerini duyurdu ve güvenlik Asayiş’e devredildi.

Saldırılar mutabakatı ihlal etti

Son bir haftada Şam geçici hükümetine bağlı güçlerin Mahallelere yönelik top, tank ve havan atışları,
altyapıya ve sivillere dönük saldırılar ve kuşatma girişimleri, anlaşmanın en temel maddelerini ihlal ediyor.

Yetkililer, ihlaller arasında şunları sayıyor:

* Mahallelere ağır silah kullanımı
* Kontrol noktalarının yeniden genişletilmesi
* Güvenlik koordinasyonunun tek taraflı bozulması
* Sivillerin hedef alınması
* Serbest dolaşımın engellenmesi