İran’da 28 Aralık günü başlayan hükümet protestoları, ülkenin 187 kentinde devam ediyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 500’ü aştığını bildirdi. Hayatını kaybeden kişiler arasında 18 yaşın altındaki 12 çocuk ve “olaylarla ilgisi bulunmayan” 9 sivil de yer alıyor. Çatışmalarda, 147 güvenlik görevlisinin de hayatını kaybettiği belirtildi.
Şu ana kadar 18 bin 434 kişi gözaltına alınırken, bin 134 kişinin ağır yaralandığı, toplam 614 farklı gösterinin kayıtlara geçtiği ve “tutukluların itirafçı olmaya zorlandığı” kaydedildi.
Yerel medyaya konuşan bazı göstericiler ise “protestolara dair sayıların farklılık gösterebileceğini, tüm haberleşme kanallarının uzun süredir karartma altında olduğunu” aktardı.
Sahadaki şiddet dalgası ve artan can kayıpları, Tahran’a yönelik tepkilere neden oldu. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, artan şiddet raporları üzerine İranlı yetkililere “itidal” çağrısında bulunarak “orantısız güç kullanımının durdurulmasını” istedi.
Benzer bir tepki Avrupa kanadından da geldi. Avrupa Birliği yetkilileri tutuklamaları kınarken, Finlandiya dahil bazı Avrupa ülkeleri İranlı büyükelçileri dışişleri bakanlıklarına çağırarak resmi protesto notası verdi.
Can kayıplarında çelişkili bilgiler
Can kayıplarının hızla arttığı protestolarda bazı kaynaklara göre sayı 12 bini aştı. Ancak Libération ve Reuters gibi uluslararası haber kaynakları insan hakları örgütlerinin açıklamalarından ve verilerinden yola çıkarak can kaybı sayısını 6 bin ve 2 bin olarak duyurdu.
Reuters haber ajansına bilgi veren bir İranlı yetkili, protestolarda yaklaşık 2 bin kişinin öldüğünü kaydetti. Aynı yetkili bu sayıya güvenlik güçlerinin de dahil olduğunu söyledi.
HRANA’nın bildirdiğine göre ise, ölü sayısı 2 bin 500’ü aştı.
Norveç merkezli insan hakları kuruluşu IHR, en az 648 protestocunun öldürüldüğünü, bu kişilerden dokuzunun 18 yaşın altında olduğunu doğruladığını açıkladı.
Arakçi’den ABD ve İsrail’e ‘kışkırtma’ iddiası
İran Dışişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Birleşik Arap Emirlikleri Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayed El Nahyan ile bugün bir telefon görüşmesi gerçekleştirdiğini duyurdu. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre Arakçi, “ülkedeki huzursuzluğun ABD ve İsrail destekli kışkırtmaların bir sonucu olduğunu” savundu.
İran halkının dış tehditlere karşı ülkenin egemenliğini ve güvenliğini korumaya kararlı olduğunu belirten Arakçi, “bölgesel istikrar ve iş birliğinin önemli olduğunu” ifade etti.
Ne olmuştu?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te yerel para birimi riyalin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi, artan hayat pahalılığı ve derinleşen ekonomik kriz nedeniyle başladı. İlk olarak Tahran’daki Büyük Çarşı’da esnafın kepenk kapatarak sokağa çıkmasıyla başlayan protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı. Ekonomik taleplerle başlayan gösteriler, güvenlik güçlerinin sert müdahaleleri, gözaltılar ve internet kısıtlamalarıyla birlikte rejim karşıtı protestolara dönüştü.
