Uluslararası Af Örgütü (UAÖ), Ocak 2026 protestoları bağlamında Kum’da halka açık idam cezasına mahkûm edilen 18 yaşındaki güreşçi Salih Muhammedi’nin infaz riski altında olduğunu açıkladı.
Örgüt, İran yetkililerine infaz planını derhal durdurma ve protestocular da dahil olmak üzere hiç kimse hakkında ölüm cezası uygulamama çağrısında bulundu.
UAÖ’nün açıklamasında, Muhammedi’nin adil yargılama standartlarından tamamen uzak, hızla sonuçlanan bir davada yargılandığı belirtildi.
Açıklamada, “Salih Muhammedi, yeterli savunma hakkından yoksun bırakıldı ve ‘suçunu itiraf etmeye’ zorlandı. Bu durum, İran yetkililerinin muhalefeti bastırmak ve caydırmak için ölüm cezasına nasıl başvurduğunu ortaya koyuyor” ifadelerine yer verildi.
İşkence iddiaları soruşturulmadı
Kum’daki ceza mahkemesi, 24 Ocak 2026’da Muhammedi’yi kısas ilkesine göre idama mahkûm etti. Mahkeme, 8 Ocak’ta bir güvenlik görevlisinin ölümünden sorumlu tuttuğu Muhammedi hakkında, işkence altında alındığı belirtilen “itirafları” esas aldı. Muhammedi ise suçlamayı reddetti.
Gözaltına alındıktan sonra İran polisinin Soruşturma Birimi’nde (Agahi) tutulan Muhammedi’nin, mahkemede işkence ve kötü muamele altında “itiraf” verdiğini beyan ettiği; ancak bu iddialara ilişkin herhangi bir etkili soruşturma yürütüldüğüne dair bilgi bulunmadığı aktarıldı.
‘Jin jiyan azadi’ sonrası infaz süreci
UAÖ, İran’da 2022 yılında başlayan “Jin, jiyan, azadi/Kadın, yaşam, özgürlük” ayaklanmasının ardından ölüm cezasının sistematik biçimde bir baskı aracına dönüştürüldüğünü belirtti.
Örgüt, Birleşmiş Milletler üyesi devletleri, İran’daki infazların durdurulması ve protestoculara yönelik baskıların sona erdirilmesi için harekete geçmeye çağırdı.
Açıklamada, Muhammedi hakkında verilen kararın, UAÖ’nün Ocak 2026 protestoları kapsamında doğruladığı ilk ölüm cezası olduğu vurgulandı. Ancak toplu gözaltılar ve yetkililerin “müsamaha göstermeme” yönündeki açıklamaları dikkate alındığında, diğer protestocuların da idam riskiyle karşı karşıya olabileceğine dikkat çekildi.
‘Acil eylem’ kampanyası başlatıldı
Uluslararası Af Örgütü, İran’da protestolar bağlamında keyfi olarak gözaltına alınanlara ilişkin olarak İran Yargı Gücü Başkanı Gulamhüseyin Muhsin Ejei’ye hitaben bir “acil eylem” kampanyası başlattığını duyurdu.
Dilekçede, yalnızca insan haklarını kullandıkları için gözaltına alınanların derhal serbest bırakılması, gözaltındaki kişilerin işkence ve kötü muameleden korunması, zorla kaybedilenlerin akıbetinin açıklanması ve avukat ile ailelerine erişimlerinin sağlanması talep edildi. Ayrıca tüm mahkûmiyet kararları ve ölüm cezalarının derhal bozulması, yeni idam taleplerinden vazgeçilmesi ve adil yargılanma standartlarına uygun, ölüm cezası içermeyen yargılamaların yapılması çağrısında bulunuldu.
