ABD ve İran heyetleri bugün Cenevre’de bir araya geliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile yürütülen dolaylı nükleer görüşmelerin ikinci turu için Cenevre’ye gitti. İran devlet medyası, Arakçi’nin diplomatlar ve teknik uzmanlardan oluşan bir heyete başkanlık ettiğini duyurdu. Bugün yapılacak görüşmelerin, önceki turda olduğu gibi “dolaylı formatta” yürütüleceği belirtildi.
DW Türkçe’nin haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı, Arakçi’nin Cenevre temasları kapsamında İsviçre ve arabulucu ülke Umman’ın dışişleri bakanlarıyla, ayrıca Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Direktörü Rafael Grossi ile görüşmesinin beklendiğini bildirdi.
ABD heyetine Witkoff ile Kushner başkanlık edecek
Beyaz Saray, ABD heyetine Washington’un İran özel temsilcisi Steve Witkoff ile ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanlığını da yapan damadı Jared Kushner’in başkanlık edeceğini kaydedildi.
Witkoff ve Kushner’in, Tahran ile yapılacak nükleer görüşmelerin ardından Cenevre’de kalarak ABD’nin arabuluculuğunda yürütülen Rusya–Ukrayna temaslarına da katılması öngörülüyor.
Trump: Görüşmelere dolaylı yoldan dahil olacağım
ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelere dolaylı yoldan dahil olacağını söyledi.
Anlaşma olasılığı sorulan Trump, İran’ın sert müzakereler istediğini ancak geçen yaz ABD’nin İran nükleer tesislerini bombalamasıyla bu sert tavrın sonuçlarını öğrendiklerini söyledi.
İranlıların bu kez müzakere etmeye motive olduklarını ima eden ABD Başkanı, “Anlaşma yapmamanın sonuçlarını görmek istemediklerini düşünüyorum” dedi.
ABD, İran’dan urnayum zenginleştirme faaliyetlerine tamamen son vermesini talep ediyor.
Görüşmeler 6 Şubat’ta başlamıştı
Washington ile Tahran, dolaylı görüşmelere 6 Şubat’ta yeniden başlamıştı. ABD Başkanı Trump, nükleer anlaşmazlıkta ilerleme sağlanamaması halinde İran’a karşı askeri seçeneğin masada olduğunu belirtmiş, bölgeye ikinci bir uçak gemisi göndererek baskıyı artırmıştı.
Cenevre’deki temaslar, geçen yıl Haziran ayında İsrail ile İran arasında yaşanan 12 günlük savaşın ardından yapılan ilk üst düzey görüşmeler niteliğini taşıyor. Savaş sırasında ABD, İsrail’e destek vererek İran’daki bazı nükleer tesisleri hedef almıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yapılan görüşmeler için “İran ile ABD arasında Maskat’taki müzakereler, tarafların görüşmeleri sürdürme yönünde mutabakata varmasıyla sona erdi.” demişti.
Müzakereler, Tahran-Washington arasında tansiyonun yeniden yükseldiği, Washington’un Tahran’a karşı bölgede askeri yığınağını artırdığı bir dönemde gerçekleşmişti.
İran-Tahran, görüşmelerde yanızca nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasını ele almak isterken, ABD ve İsrail İran’ın balistik füze programı ile bölgedeki silalhı gruplara verdiği desteğin de müzakere edilmesinde ısrar ediyor.
Masadaki başlıca konular
Masadaki başlıca konulardan bir İran’ın nükleer programını kısıtlaması.
Müzakereler öncesi Tahran’ın masaya oturmak için öne sürdüğü şartlardan biri de sadece nükleer konuların konuşulmasıydı. Ancak Amerikan tarafının ele almak istediği konular arasında Tahran balistik füze üretimini kısıtlaması da bulunuyor.
NTV’nin haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkilinin ifadesine göre ise olası anlaşmanın sürdürülebilir olması için Amerikan tarafının da ekonomik çıkar sağlaması gerekiyor.
Tahran’ın Washington’a petrol ve doğalgaz sahalarında ortaklık, madencilik yatırımları ve sivil uçak alımları gibi önerilerinin olduğu belirtiliyor.
Görüşmeler, dolaylı olarak Umman aracılığıyla ilerliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Rubio’dan açıklama
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Macaristan’da konuştu. Tahran’la anlaşma yapabilmenin zorlukları olduğunu belirtti. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın her zaman diplomasiyi tercih ettiğini aktardı.
Trump’a yakınlığıyla bilinen Senatör Lindsey Graham ise İran’da rejim değişikliği olmadan askeri güçleri çekmenin büyük bir hata olacağını söyledi.
Graham, İran’da rejim karşıtı protestoculara destek verdikten sonra geri adım atmasının doğru olmayacağını; bu nedenle ne olursa olsun Amerikan yönetiminin bir sonuç alacağını aktardı. Graham, “İran krizinin diplomasiyle çözümü için Trump yönetiminin önünde aylar değil haftalar var” dedi.
Hürmüz Boğazı’nda tatbikat
Bir yandan Amerikan ordusu Ortadoğu’ya askeri yığınağını artırırken, İran ise Cenevre’deki müzakerelerden 1 gün önce Hürmüz Boğazı’nda tatbikata başladı.
İran medyası “Hürmüz Boğazı’nın Akıllı Kontrolü” adlı tatbikatın, “muhtemel güvenlik ve askeri tehditler” karşısındaki hazırlık seviyesini test etmek için yapıldığını duyurdu.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir geçiş noktası olarak biliniyor.
İran, ABD ile muhtemel bir savaşta Hürmüz Boğazı’nı kapatacağı tehdidinde bulunmuştu.
