Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) düzenlenen 19. Aykut Kence Evrim Konferansı’nın ilk günü, evrimsel biyolojiden arkeolojiye, ekolojiden spekülatif sanata kadar geniş bir yelpazede gerçekleştirilen sunumlarla tamamlandı.
ODTÜ Biyoloji ve Genetik Topluluğu (BİYOGEN) tarafından gelenekselleşen etkinlik, bilim tutkunlarını 21 Şubat’ta bir araya getirdi.
Konferans, eş zamanlı olarak akademik sunumların İngilizce yapıldığı A Salonu ve halka açık popüler bilim sunumlarının yer aldığı Kemal Kurdaş Salonu’nda izleyicilerle buluştu.
Evrim kuramına dair doğru bilinen yanlışlar
Etkinliğin açılış sunumunu yapan Doç. Dr. Kahraman İpekdal, “Evrim 101” başlıklı konuşmasında toplumda yaygın olan yanılgıları ele aldı. İpekdal; evrimin sadece bir “teori” olduğu, en güçlünün hayatta kaldığı veya insanların doğrudan maymunlardan geldiği gibi bilimsel temeli olmayan söylemlerin gerçekliğini güncel veriler ışığında tartışmaya açtı.
İnsan kökeni ve teknolojik geçişler
Gaziantep Üniversitesi’nden Doç. Dr. İsmail Baykara, Pleistosen dönemi odaklı sunumunda yontmataş teknolojilerinin insan evrimindeki kritik rolünü aktardı. Primatların alet kullanım yetenekleri ve bu becerilerin toplumsal yaşamın inşasındaki yeri katılımcılarla paylaşıldı. Öte yandan Prof. Dr. Ferhat Matur, toprak altında yaşayan kör farelerin doğal seçilim yoluyla kazandığı adaptasyonları anlatarak yer altındaki türleşme süreçlerine dikkat çekti.
Evrimin öngörülebilirliği ve rastgelelik
Doç. Dr. Sibel Küçükyıldırım, evrimin rastgele süreçlerle mi yoksa belirli bir düzen içinde mi ilerlediği sorusunu irdeledi. Yapılan sunumda, evrimin genetik çeşitlilik düzeyinde öngörülemez olduğu ancak fenotipik düzeyde yani dış görünüş ve işleyiş bakımından belirli sınırlandırmalarla öngörülebilir bir rota izlediği sonucuna varıldı.
Ekosistemdeki tür kayıplarının önemi
Prof. Dr. Fitnat Güler Ekmekçi, Türkiye’deki tatlı su balıklarının karşı karşıya olduğu tehditleri ele aldığı sunumunda ekolojik dengenin hassasiyetine vurgu yaptı. Ekosistemden tek bir türün bile yok olmasının zincirleme etkiler yaratacağını belirten Ekmekçi, biyoçeşitliliğin korunmasının yaşamsal önemini vurguladı. Günün kapanışında ise Cevdet Mehmet Kösemen, “Spekülatif Evrim” sunumuyla evrimin farklı senaryolarda nasıl ilerleyebileceğine dair bilimsel kurgu ve sanat temelli bir perspektif sundu.
Konferans, 22 Şubat Pazar günü insan genetiği, tarımın icadı ve hücresel gençlik gibi başlıkların ele alınacağı sunumlarla devam edecek.
19’uncu Aykut Kence Evrim Konferansı’nın yarınki programı Youtube kanalından canlı izlenebilecek.
Aykut Kence kimdir?
Aykut Kence, 1946-2014 yılları arasında yaşamış ve evrimsel biyoloji alanında önemli katkılarda bulunmuş bir bilim insanıdır. Aykut Kence’nin Evrimsel Biyoloji Üzerindeki Katkıları başlığı altında, onun araştırmaları ve bilim dünyasına olan etkileri ele alınmaktadır. Evrimsel biyolojinin temel ilkeleri hakkında derinlemesine bilgiler veren Kence, türlerin evrimsel süreçlerini anlamak için gereken stratejileri de ortaya koymuştur. Aykut Kence’den Öğrenilebilecek Ana Stratejiler kısmında ise, öğrenciler ve araştırmacılar için yararlı ipuçları sunulmaktadır. Bu makale, onun bilimsel mirasını ve evrimsel biyololojiye olan katkılarını vurgulayarak Aykut Kence’nin önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.
Aykut Kence, evrimsel biyoloji alanında Türkiye’nin en önemli isimlerinden biri olarak tanınmaktadır. 1946 yılında doğan Kence, 2014 yılında hayatını kaybedene kadar bilim dünyasına önemli katkılarda bulunmuştur. Özellikle doğal seçilim, türleşme ve genetik varyasyon üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmaktadır. Araştırmaları, evrimin karmaşık süreçlerini anlamaya yönelik zengin bir kaynak sağlamaktadır.
Biyolojik araştırmalarındaki yöntemleri ile Aykut Kence, evrimin dinamik doğasını ve bunun ekosistemler üzerindeki etkilerini aydınlatmaya çalışmıştır. Yapmış olduğu çalışmalar, yalnızca akademik yayınlarla sınırlı kalmayıp, birçok öğrenci ve araştırmacıya ilham kaynağı olmuştur. Evrimsel süreçler hakkında daha geniş bir farkındalık uyandırmak adına çeşitli seminerler ve eğitim programları düzenlemiştir.
