İran, Güney Pars doğalgaz sahasına yönelik İsrail saldırısına misilleme olarak, dünyanın en büyük LNG tesisinin bulunduğu Katar’daki Ras Laffan sanayi kompleksini hedef aldı. ABD Başkanı Trump ise saldırıdan haberdar olmadıklarını belirterek, Katar yeniden hedef alınırsa İran’daki Güney Pars sahasının “yok edileceği” tehdidinde bulundu.
İran Katar’daki gaz tesisini vurdu
İran, saldırılara misilleme olarak Katar’ın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesisi olan Ras Laffan’ı hedef aldı. QatarEnergy, saldırı sonucu tesiste “önemli hasar” meydana geldiğini açıkladı.
Yangınların kısa sürede kontrol altına alındığı belirtilirken, can kaybı yaşanmadığı bildirildi.
Küresel enerji piyasaları sarsıldı
Saldırı, Ortadoğu’daki savaşta önemli bir tırmanma olarak değerlendirilirken küresel enerji arzına yönelik riskleri artırdı.
Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar, özellikle Asya’nın ana tedarikçisi konumunda bulunuyor. Ras Laffan tesisleri ise normalde küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılıyor.
Uzmanlar, hasarın boyutuna bağlı olarak uzun süreli bir gaz krizinin tetiklenebileceği uyarısında bulundu.
Trump’tan tehdit
ABD Başkanı Donald Trump, İran saldırısının ardından yaptığı açıklamada, Washington’un İsrail’in İran’daki hedeflere düzenlediği saldırıdan haberdar olmadığını söyledi. Trump, Katar’ın da söz konusu saldırıyla hiçbir bağlantısının bulunmadığını ve önceden bilgi sahibi olmadığını vurguladı.
Trump, İran’ın dünyanın en büyük LNG tesisine yönelik saldırısını “haksız ve adaletsiz” olarak nitelendirdi. İran’ın, Katar’ın saldırıyla ilgisi olmadığını bilmeden misillemede bulunduğunu ifade eden ABD Başkanı, Tahran’ın hedef seçimini eleştirdi.
İsrail’e mesaj: Güney Pars yeniden hedef alınmayacak
Trump, İsrail’in İran’daki Güney Pars doğalgaz sahasına yönelik saldırısına da değinerek, bu tesisin yeniden hedef alınmayacağını belirtti. Ancak bunun İran’ın “başka masum ülkelere saldırmaması” şartına bağlı olduğunu vurguladı.
ABD Başkanı, İran’ın Katar’a yönelik yeni bir saldırı gerçekleştirmesi halinde Washington’un sert karşılık vereceğini açıkladı.
Trump, Katar’daki LNG tesislerinin yeniden hedef alınması halinde ABD’nin tereddüt etmeyeceğini belirterek, İran’ın Güny Pars gaz sahasının “daha önce görülmemiş bir güç ve şiddetle tamamen yok edileceğini” ifade etti.
İran’dan Fransa’ya tepki
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u sert sözlerle eleştirdi. Arakçi, Macron’un İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını kınamadığını, buna karşın İran’ın misillemesi sonrası açıklama yaptığını belirtti.
Macron ise daha önce yaptığı açıklamada, enerji altyapılarına yönelik saldırıların durdurulması için moratoryum çağrısında bulunmuştu.
Enerji alt yapıları hedefte
Bölgede enerji tesislerine yönelik saldırılar artarken, İran’ın petrol ihracatının büyük kısmının yapıldığı Harg Adası’nın da ABD saldırılarının hedefi olduğu bildirildi. İran ise ihracatın normal şekilde sürdüğünü açıkladı.
Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Ruwais rafinerisi ve Suudi Arabistan’daki Ras Tanura tesisi de son dönemde saldırı tehdidi altında bulunuyor.
‘Etkisi aylar hatta yıllar sürebilir’
Enerji analistleri, saldırının etkilerinin savaş sonrasında da devam edebileceğine dikkat çekiyor.
Uzmanlara göre, üretim kapasitesinde ciddi bir hasar oluştuysa küresel gaz arzı daralacak ve tesislerin onarımı aylar hatta yıllar alabilecek. Bu durum özellikle Avrupa ve Asya’da enerji fiyatlarını yukarı yönlü baskılayabilir.
Suudi Arabistan’dan ‘askeri yanıt’ sinyali
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Farhan, İran kaynaklı saldırılar karşısında ülkesinin askeri karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu açıkladı.
Iraklı gruptan ateşkes iması
İran’a yakın Kataib Hizbullah (Hizbullah Tugayları), belirli şartlar altında ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği’ne yönelik saldırılarını 5 gün süreyle durdurabileceğini duyurdu. Şartlar arasında İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerinde yaşayanlara yönelik zorla yerinden etme ve saldırılarını durdurması, ayrıca Bağdat ve diğer illerdeki yerleşim bölgelerini bombalamayacağına dair taahhüt yer alıyor.
Katar’dan diplomatik girişim
Katar yönetimi, İran’ın saldırılarının ardından Doha’daki İran büyükelçiliğinde görevli askeri ve güvenlik yetkililerini “istenmeyen kişi” ilan ederek 24 saat içinde ülkeyi terk etmelerini istedi.
Petrol fiyatları yükseldi
Yaşanan gelişmeler küresel enerji piyasalarını da etkiledi. Brent petrolün varil fiyatı Asya işlemlerinde yüzde 5’in üzerinde artarak 112 doların üzerine çıktı. ABD tipi ham petrol (WTI) da yükseliş kaydetti.
Avrupa’da gaz fiyatlarında yüzde 35 artış
Avrupa için referans kabul edilen Hollanda TTF vadeli kontratı, işlemlerin başlamasının ardından hızla yükselerek megavat saat başına 70 euro seviyesine çıktı. Gün içinde artış oranı yüzde 35’e kadar ulaştı.
Fiyatlardaki yükselişte, İran’ın Katar’daki dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) üretim tesisi Ras Laffan’a yönelik saldırısı etkili oldu. QatarEnergy, söz konusu tesiste “önemli hasar” meydana geldiğini açıkladı.
Uzmanlar, enerji altyapılarına yönelik saldırıların küresel arzda aksamalara yol açabileceği endişesinin piyasalarda sert dalgalanmalara neden olduğunu belirtiyor.
