Sivas’ın Zara ilçesinde, Bolucan ve Söğütözü köyleri ile Yanık mevkiinde planlanan kömür ocağı projesine karşı açılan davada mahkeme, çevre ve yaşam hakkı lehine karar verdi.
Sivas İdare Mahkemesi, HEMGRUP Madencilik İnşaat Nakliye Sanayi ve Ticaret A.Ş. için verilen “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir” kararını oybirliğiyle iptal etti.
Mahkeme, projenin mevcut haliyle çevresel etkilerinin ciddi olduğunu ve bu nedenle tam kapsamlı bir ÇED sürecine tabi tutulması gerektiğini belirtti. Karar, yerinde inceleme yapan bilirkişi heyetinin tespitlerine dayandırıldı.
Dosyaya göre şirket, yıllık 300 bin tonluk üretimi patlatmalı yöntemle yaklaşık 2,54 milyon tona çıkarmayı ve yeraltı işletmesini devreye almayı planlıyordu. Toplamda 224 hektarı aşan proje alanının, yürürlükteki mevzuata göre doğrudan ÇED kapsamına girdiği vurgulandı.
Bilirkişi raporunda ise projenin yalnızca bir kapasite artışı olmadığı, bölgedeki yaşam alanlarını doğrudan etkileyecek çok sayıda risk barındırdığı ifade edildi.
Sahada atıkların doğrudan çevreye bırakıldığı, bunun toprak ve su kirliliği riski yarattığı tespit edildi. Proje alanına çok yakın mesafede bulunan tarım arazileri ve meraların, toz ve patlatmalı üretim nedeniyle zarar görebileceği belirtildi.
Raporda ayrıca, patlatma faaliyetlerine ilişkin teknik hesaplamaların yetersiz olduğu, şev güvenliğinin sağlanmadığı ve gerekli izinler olmadan patlatma yapıldığına dair bulgular bulunduğu aktarıldı. Yeraltı su kaynaklarına ilişkin değerlendirmelerin eksik olduğu, bunun içme suyu ve ekosistem açısından ciddi tehdit oluşturabileceği ifade edildi.
Bölgenin biyolojik çeşitliliğine ilişkin değerlendirmelerin de yetersiz olduğu, endemik türlerin risk altında bulunduğu belirtilirken; proje dosyasında bazı yerleşim alanlarının hiç yer almadığı ortaya kondu. Mahkeme, tüm bu eksiklikler nedeniyle proje tanıtım dosyasının yeterli olmadığını ve verilen “ÇED gerekli değildir” kararının hukuka uygun olmadığını hükme bağladı.
Kararda, çevrenin korunmasının anayasal bir hak olduğuna da dikkat çekildi. Dosya temyize açık.
Ne olmuştu?
Şirket, 2024 yılında kömür ocağının kapasitesini ciddi biçimde artırmak ve patlatmalı üretime geçmek için başvuru yaptı. 2025 yılında valilik tarafından “ÇED gerekli değildir” kararı verildi. Bunun üzerine bölge halkı ve ekoloji örgütleri dava açtı.
Süreç devam ederken, 26 Mayıs 2025’te maden sahasında meydana gelen patlamada bir işçi yaşamını yitirdi, iki işçi yaralandı.
Patlamanın kaçak patlayıcılarla gerçekleştiği, işçilerin sigortasız çalıştırıldığı ve yaralılardan birinin çocuk işçi olduğu iddiaları kamuoyuna yansıdı.
Bölgede yaşayanlar ise uzun süredir madencilik faaliyetlerine karşı çıkıyor. Köylüler, su kaynaklarının zarar göreceğini, tarım ve hayvancılığın biteceğini ve yaşam alanlarının yok edileceğini belirterek çeşitli eylemler düzenledi.
