ABD’de kırmızı et tüketimi yeniden yükselişe geçerken, sağlıklı beslenmedeki yeri yeniden tartışma konusu oldu. Yeni beslenme rehberlerinde kırmızı etin daha fazla yer alması dikkat çekerken, uzmanlar bu değişimin tüketiciler için kafa karıştırıcı olduğunu belirtiyor.
Son yıllarda özellikle sosyal medyada yaygınlaşan yüksek protein odaklı diyetler ve “et temelli beslenme” akımları kırmızı et tüketimini artırdı. ABD’de 2015–2021 yılları arasında kırmızı et tüketimi yaklaşık yüzde 9 oranında yükseldi.
Bilimsel bulgular değişmedi
Bilimsel araştırmalar ise kırmızı etin sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin genel tabloyu değiştirmedi. Çok sayıda çalışma, kırmızı et tüketiminin kalp hastalıkları ve kanser riskiyle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2015 yılında yayımladığı değerlendirmede işlenmiş etler “kanserojen” olarak sınıflandırılırken, kırmızı et ise “muhtemel kanserojen” olarak tanımlandı. Günde yaklaşık 50 gram işlenmiş et tüketiminin kolorektal kanser riskini yüzde 18 artırdığı belirtildi.
Ayrıca son yıllarda yapılan araştırmalar, kırmızı et tüketiminin kalp hastalıkları riskini de artırdığını gösteriyor. 2024 tarihli bir çalışmada, günde iki veya daha fazla porsiyon işlenmiş kırmızı et tüketenlerde kalp hastalığı riskinin yüzde 29 daha yüksek olduğu tespit edildi.
Riskin nedeni sadece yağ değil
Uzun süre kırmızı etteki doymuş yağların bu risklerin temel nedeni olduğu düşünülse de yeni araştırmalar farklı mekanizmaları işaret ediyor. Bağırsak bakterilerinin kırmızı ette bulunan bazı bileşenleri parçalayarak ürettiği TMAO adlı maddenin damar sertliğine yol açtığı ve kalp hastalıkları riskini artırdığı belirtiliyor.
Kültürel ve politik etkiler öne çıkıyor
Uzmanlara göre kırmızı et tüketimindeki artış yalnızca beslenme tercihleriyle değil, kültürel ve politik faktörlerle de ilişkili. Özellikle “protein odaklı beslenme” trendi ve geleneksel erkeklik vurgusunun öne çıktığı bazı sosyal çevrelerde kırmızı et tüketimi artıyor.
ABD’de güncellenen beslenme rehberinde günlük protein önerisinin neredeyse iki katına çıkarılması da eleştirilere neden oldu. Uzmanlar, bu artışın bilimsel bir temele dayanmadığını ve toplumun zaten yeterli protein tükettiğini belirtiyor.
Ne kadar tüketilmeli?
Uzmanlara göre işlenmiş kırmızı et için güvenli bir tüketim miktarı bulunmuyor. İşlenmemiş kırmızı et için de risklerin tamamen ortadan kalktığı bir sınırdan söz etmek zor.
Bununla birlikte kırmızı et; demir, B12 vitamini ve çinko gibi besin öğeleri içeriyor. Bu nedenle değerlendirme yapılırken genel beslenme düzeninin dikkate alınması gerektiği belirtiliyor.
Uzmanlar, çoğu insanın halihazırda yeterli protein aldığını ve kırmızı et tüketimini artırmaya gerek olmadığını vurguluyor. Daha dengeli bir beslenme için bitki temelli protein kaynaklarının tercih edilmesi öneriliyor. (NewScientist)
