Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Van Milletvekili Gülderen Varlı, Kürtçenin kamusal, hukuki ve kültürel alanlardaki kullanımının önündeki engellerin araştırılması amacıyla Meclis Başkanlığına Meclis Araştırması önergesi verdi.
Önergede, dillerin yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda tarihsel hafızanın, kültürel kimliğin ve toplumsal varoluşun taşıyıcısı olduğu vurgulanarak Kürtçenin uzun yıllar boyunca inkâr, yasak ve ayrımcı politikaların hedefi hâline getirildiği belirtildi.
Ana dilinde eğitim hakkı
Kürtçenin, özellikle 1932 yılında Hawar dergisiyle modern yazılı dile kavuştuğu ve 15 Mayıs’ın Kürt Dil Bayramı olarak kutlandığı hatırlatılan önergede, ana dilinde eğitimin ve kamusal hizmetlere erişimin hâlâ yasal güvenceye kavuşturulmadığına dikkat çekildi.
Baskılar
UNESCO Tehlike Altındaki Diller Atlası’nda Kurmancî ve Zazakî lehçelerinin yer aldığına işaret edilen önergede, son dönemde Samsun’un Bafra ilçesinde Kürtçe müzik dinleyen işçilere yönelik linç girişimi, Arsisa Kültür Derneğine kesilen 400 bin TL ceza ve Amedspor’a yönelik yaptırımlar gibi örneklerin çoğaldığı vurgulandı.
Kayyım politikaları
Kayyım politikalarıyla çok dilli belediyecilik uygulamalarının kaldırıldığı belirtilen önergede; Kürtçe tabelaların indirilmesi ve dil-kültür merkezlerinin kapatılmasının ana dilin önündeki engeller arasında yer aldığı ifade edildi.
Gülderen Varlı, Anayasa’nın 98’inci, Meclis İçtüzüğü’nün ise 104 ve 105’inci maddeleri uyarınca Meclis Araştırması açılmasını talep etti. Araştırmada şu konuların ele alınması istendi:
- Kürtçe üzerinde uygulanan inkâr, yasak ve ayrımcı politikaların tarihsel ve toplumsal sonuçları,
- Ana dilde eğitimin ve kamusal hizmetlerin önündeki yasal ve idari engeller,
- Kürtçenin lehçeleriyle birlikte korunması ve geliştirilmesine yönelik çözüm önerileri,
- Ana dili Kürtçe olan yurttaşların temel dil haklarının yasal güvenceye kavuşturulması için politika önerileri. (MA)
