Eskişehir’de bir mezarlıkta yatıyor o; adı Sayyedmahdi Mahdian. İş cinayetleri sonucu hayatını kaybeden yüzlerce göçmen işçinin hikâyelerinden biri aslında .
İSİG Meclisi kayıtlarına göre 2013’ten 2025 sonuna kadar ülkemizde 1125 göçmen işçi can verdi.
Avukatı, duyarlı gazeteciler, hak savunucuları olmasa, İranlı göçmen işçi “şüpheli ölüm” raporuyla unutulup gidecekti belki de.
Mahdian ebedi uykusuna üzeri toprakla örtülmüş olarak girse de onu adım adım ölüme sürükleyen kayıt dışı sömürü ve güvencesizlik sisteminin üzeri örtülecek gibi değil.
Öyle ki uluslararası koruma başvurusu on yıla rağmen kabul edilmeyen İranlı mülteci Seyyedmahdi Mahdian, kayıt dışı işlerde çalışmak zorunda kaldı. Geçirdiği “iş kazası” sonrası kafatasının yarısı alındı. Sosyal güvenceden, sağlığa ve gerekli ilaçlara erişim hakkından mahrum kalan Mahdian adım adım ölüme sürüklendi. Mahdian dosyasının avukatı Döndü Kurşunoğlu ile görüştük.
Mahdian’ın uğradığı “iş kazası” ile ölümü arasında illiyet bağı olduğuna dikkat çeken Döndü Kurşunoğlu, “Emsal karar işverenlere çok ciddi mesaj olacaktır.” diyor.
Döndü Kurşunoğlu
İranlı işçi Seyyedmahdi Mahdian ile geçirdiği “iş kazasından” sonra ne zaman temasa geçtiniz? Hukuki adımlarınız neler oldu? Dava dosyası şu aşamada ne durumda? Dosyanın davaya dönüşmesi ne kadar zaman alabilir?
İş kazasını 31 Temmuz 2025’te yaşadı, ben sürece eylül ortalarında dâhil oldum. Yürüyen bir soruşturma dosyası Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığında. Suça konu soruşturma dosyası “taksirle yaralamadan” yürütülüyordu. Mevcut soruşturma dosyasında iddianame hazırlanmıştı fakat ilgili mahkeme hâkimi dosyada kati rapor olmaması gerekçesiyle iddianamenin iadesine karar vermişti. Mehdi Bey (Mahdian) yaşamış olsaydı bedenindeki hasarlar yönünden rapor aldırılıp ceza davası açılmış olacaktı. Ayrıca “şüpheli ölüm” gerekçesi ile bir soruşturma dosyası daha var. İş kazası ile ölümü arasında illiyet bağı kurulduğu an dosya birleştirilecektir.
Kendisi kaç yaşındaydı? Neden Türkiye’ye sığınma başvurusu yapmıştı? On yıllık süreçte uluslararası koruma başvurusu karşılandı mı, bu başvuru hangi aşamadaydı? Bir ailesi var mı, kimlerle yaşıyordu? Ailenin durumu nedir?
45 yaşındaydı. İran’da din değiştirdiği için yargılanıyordu; İslam’dan Hristiyanlık dinine geçmişti, bundan ötürü kırbaç cezası vardı. Türkiye’ye sığındı, uluslararası koruma başvurusu vardı ancak ret almıştı. Süreci mahkemeye taşımıştı; şu anda itiraz süreci İstinaf/Bölge İdare Mahkemesi’nde devam ediyor. 70 yaşlarında bir annesi var, onunla yaşıyordu. İran’da da bir kızı olduğunu söylüyordu.
Mahdian nereye defnedildi? Otopsi raporunda durum nedir?
Mehdi Bey, Eskişehir Asri Mezarlığı Gayrimüslimler Kısmı’na defnedildi. Otopsi ön raporu henüz çıkmadı. Otopsi bulguları için İstanbul Adli Tıp Kurumuna sevk edildi; ayrıntılı rapor bekleniyor.
İş kazası nerede, nasıl gerçekleşti; kendisi size neler anlattı? Nasıl bir çalışma düzeni vardı, ihmaller ve çelişkiler nelerdir? Mahdian’ın vücudunda hangi hasarlar vardı?
İş kazası, kaynak ustası olarak çalışmış olduğu inşaat sahasında oldu. İhmallerin olduğunu hep söylerdi; ayrıca olayın olduğu gün bilirkişiler ilgili yerde inceleme yapmışlar ve iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin hiçbir şekilde alınmadığını ayrıntılı rapor ile birlikte belirtmişlerdir. Kafatasının yarısı alınmıştı, kolunda ve ayağında kırıklar vardı, yürüme zorluğu çekiyordu. Kazadan sonra bir ay yoğun bakımda idi.
İş kazasının gerçekleştiği inşaat sahası
İş kazasından sonra işverenlerin yaklaşımı ne oldu? Kayıt dışı çalıştırmayı kabul ediyorlar mı?
Kayıt dışı çalıştırmayı kabul etmiyorlar, hiçbir şekilde zararı tam anlamı ile tanzim etmek yönünden adım atmadılar. Aynı zamanda “Biz sana 3 ay kiranı ödeyelim, sen şikâyetinden vazgeç” gibi kandırma üzerine tutum sergilemişlerdir.
Sağlığa, ilaca erişim, hastane ve tedavi sürecinde neler yaşandı? Bir de kafa protezi gerekliydi sanırım, hayati öneme sahip o protez neden karşılanmadı? Sağlık ve ilgili sosyal destek kurumlarının yaklaşımı nasıldı?
Sigortası yoktu, SGK sigorta girişi olmadığı için iş kazası sayılmayacağı şifahi olarak söylenmişti. Yoğun bakım sürecini Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesinde geçirdi, sonra taburcu edildi. Ancak fizik tedaviye devam etmesi gerekiyordu. Genel Sağlık Sigortası kapalı olduğu için ve ücret ödemesi gerektiği için gidemedi. Kafasına protez takmaları lazımdı, onun da ücreti 1 milyon TL’ye yakın idi. Bunu ödeyecek durumu yoktu.
Göçmen işçilerin yaşadığı çalışma koşulları ve iş cinayetleri bakımından Mahdian dosyası neden önemli? Buradan çıkacak emsal bir kararın etkisi ne olur?
Göçmen işçiler çok ağır koşullarda, sigortasız, çalışma izni olmadan karın tokluğuna çalışıyorlar. Sığınma talepleri olduğu için şikâyet mekanizmalarından korkuyorlar; karşı taraf da bunu onlara karşı kullanıyor, “Şikâyetçi olursan deport edilirsin” diyorlar. Çıkacak emsal karar işverenlere çok ciddi bir mesaj olacaktır; bundan sonra en azından göçmen işçilerin yasal haklarını gözetmeleri gerektiğini anlayacaklardır.
Sendika.Org’ta çıkan haberin ardından DEM Parti İstanbul Milletvekili Özgül Saki konuyu Meclis gündemine taşıdı. Olayın aydınlatılması için Sağlık Bakanlığına ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına soru önergesi verdi. Yetkililerin ivedi olarak atması gereken adımlar ne olmalı?
Soruşturma başlatılmalı, müfettiş atanmalı.
Son olarak ifade etmek istediğiniz bir şey var mı?
Göçmen işçilerin yaşadıkları sıkıntıları daha fazla görünür kılmalıyız. Önleyici tedbirler alınmalı.
Teşekkür ederiz.
