Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump’ın, ilk başkanlık döneminde başlattığı “İbrahim Anlaşmaları” sürecine yeniden ivme kazandırma çağrısı yeni bir tartışma konusu oldu.
Trump’ın bölge ülkelerinin İsrail ile normalleşme adımlarını genişletme yönündeki çıkışı, hem Orta Doğu ülkeleri hem de uluslararası aktörler nezdinde yeniden gündeme geldi.
Trump, İran ile yürütülen müzakereler kapsamında bölgesel diplomatik dengelere ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Trump, Türkiye dahil birçok bölge ülkesinin İsrail ile ilişkilerini normalleştirmesi gerektiğini savunarak, bu sürecin İbrahim Anlaşmaları çerçevesinde ilerlemesi gerektiğini ifade etti.
Pazartesi günü yaptığı açıklamada Trump, Suudi Arabistan, Katar, Pakistan, Türkiye, Mısır ve Ürdün’ün İbrahim Anlaşmaları’na katılmasının “zorunlu olacağını” söyledi.
Trump ayrıca, cumartesi günü Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn liderleriyle de görüştüğünü belirtti.
Pakistan ve Suudi Arabistan’dan normalleşme mesajı
ABD-İran müzakerelerine arabuluculuk yapan Pakistan, İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyeceğini açıkladı.
CNN’e konuşan Suudi Arabistanlı bir yetkili ise bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına yönelik bir yol açılmadan İsrail ile ilişkileri normalleştirmeme kararına bağlı kalacaklarını ifade etti.
Riyad ve Tel Aviv arasında yürütülen normalleşme görüşmelerinin, Ekim 2023’te başlayan Gazze savaşı nedeniyle askıya alındığı belirtildi.
Wall Street Journal’a konuşan Katarlı bir yetkili de Doha yönetiminin Filistin sorununun çözümüne odaklanılmadan anlaşmaya katılmayı planlamadığını söyledi.
Gazze savaşı nedeniyle ilişkilerde gerilim yaşansa da İsrail ile diplomatik ilişkilere sahip Mısır, Ürdün ve Türkiye’den konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Axios: Liderler Trump’ın talebi karşısında şaşırdı
Kimliğinin gizli tutulmasını isteyen bir ABD’li yetkili, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan liderlerinin Trump’ın talebi karşısında şaşkınlık yaşadığını Axios’a anlattı.
Yetkili, “Telefon görüşmesi sırasında hattın diğer ucunda sessizlik oldu, Trump da şaka yaparak hâlâ orada olup olmadıklarını sordu” ifadelerini kullandı.
Trump’ın çıkışına destek ve eleştiri
Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, Trump’ın İbrahim Anlaşmaları hamlesine destek vererek, bunun bölgeyi “ekonomik fırsatlar için bir güç merkezine” dönüştüreceğini savundu.
Buna karşılık, Trump’ın İran ile ilgili müzakereleri İbrahim Anlaşmaları’na katılım şartına bağlaması eleştirilere de neden oldu.
Brüksel merkezli düşünce kuruluşu Uluslararası Kriz Grubu’ndan Ali Vaez, Trump’ın İran ile yapılacak olası anlaşmayı “İbrahim Anlaşmaları’nın devamı olarak satmaya çalıştığını” belirterek bunun “bir hayalden öteye geçemeyeceğini” söyledi.
ABD merkezli düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Aaron David Miller ise Trump’ın anlaşmanın kapsamını genişletme talebinin “Körfez’deki yeni gerçekliği görmezden geldiğini” belirtti.
