Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Avrupa Birliği’nin (AB) geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Finlandiya’nın başkenti Hwlsinki’de düzenlenen bir enerji konferansında konuşan Stubb, mevcut 27 üyeli yapının küresel ölçekte etkisini artırabilmesi için genişleme sürecine hız verilmesi gerektiğini belirtti.
CNBC’nin haberine göre Stubb, Avrupa Birliği’nin yaklaşık 40 üyeli daha büyük bir yapıya dönüşmesini önererek, İngiltere, Kanada, Türkiye, Norveç ve İzlanda’yı potansiyel ortaklık ya da üyelik modelleri kapsamında değerlendirdi.
Finlandiya Cumhurbaşkanı’nın açıklamaları, Donald Trump yönetiminin dış politika yaklaşımı ve Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa’daki güvenlik dengelerini yeniden şekillendirdiği bir dönemde geldi.
“AB genişleme konusunda fırsat penceresini kaçırmamalı”
Eurelectric Güç Zirvesi’nde konuşan Stubb, Avrupa Birliği için genişleme sürecinde kritik bir döneme girildiğini belirtti.
Genişleme konusunda “fırsat penceresinin oldukça kısa” olduğuna dikkat çeken Stubb, Ukrayna’daki savaşın sona ermesi ve ABD’de yönetim değişikliği yaşanması halinde Avrupa’da reform ve genişleme konusundaki siyasi motivasyonun zayıflayabileceğini ifade etti.
Avrupa’nın stratejik özerkliği ve jeopolitik etkisinin büyük ölçüde ölçek ve nüfuz alanına bağlı olduğunu belirten Stubb, Avrupa entegrasyonunun en başarılı yönlerinden birinin şimdiye kadarki genişleme politikaları olduğunu söyledi.
Stubb, Avrupa’nın bu dönemde coğrafi olarak daha büyük düşünmesi gerektiğini vurgulayarak, yalnızca tam üyelik değil, farklı seviyelerde entegrasyona olanak tanıyacak esnek üyelik modellerinin de değerlendirilmesini önerdi.
“Türkiye hakkında ciddi şekilde düşünmeliyiz”
Konuşmasında Avrupa Birliği’nin genişleme gündemindeki ülkeleri tek tek değerlendiren Finlandiya Cumhurbaşkanı, Türkiye’ye ilişkin mesajlarıyla dikkat çekti.
Ukrayna, Moldova ve Gürcistan’ın üyelik süreçlerine değinen Stubb, Türkiye’nin de yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye’nin uzun süredir Avrupa gündeminde geri planda kaldığını ifade eden Stubb, özellikle güvenlik perspektifinden bakıldığında Ankara ile ilişkilerin yeniden ele alınmasının önemine dikkat çekti.
Stubb, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne mümkün olduğunca yakın tutulmasının stratejik açıdan değerlendirilmesi gerektiğini söyleyerek bu konuda Avrupa kamuoyunun zihinsel eşiklerini aşması gerektiğini ifade etti.
Batı Balkanlar için “Avrupa’nın en sıcak noktası” değerlendirmesi
Alexander Stubb, Avrupa’nın güney ve güneydoğu hattında yer alan Batı Balkanlar’a da özel vurgu yaptı.
Sırbistan, Kosova, Arnavutluk, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Bosna Hersek’in Avrupa’nın geleceği açısından kritik önemde olduğunu belirten Finlandiya Cumhurbaşkanı, bölgenin siyasi ve güvenlik açısından dikkatle ele alınması gerektiğini söyledi.
Mevcut durumda Avrupa Birliği, son yılların en büyük genişleme sürecini yürütüyor. Dokuz aday ülke önümüzdeki dönemde birliğe katılım hedefiyle müzakerelerini sürdürüyor. Batı Balkanlar’da Karadağ ve Arnavutluk öne çıkarken, Ukrayna ve Moldova’nın da resmi üyelik müzakerelerine başlama aşamasına yaklaştığı değerlendiriliyor.
İngiltere ve Kanada çıkışı
Stubb, Avrupa Birliği’nin yalnızca doğu ve güney ekseninde değil, batı kanadında da yeni ilişki modelleri geliştirmesi gerektiğini söyledi.
2020 yılında Brexit ile birlikten ayrılan İngiltere’nin yeniden Avrupa yapısına yakınlaştırılmasını öneren Stubb, tam üyelik olmasa da daha güçlü entegrasyon seçeneklerinin değerlendirilebileceğini ifade etti.
Finlandiya Cumhurbaşkanı ayrıca Kanada’nın da Avrupa ile daha güçlü bağlar kurabilecek bir ülke olduğunu belirterek dikkat çeken bir benzetme yaptı. Kanada’nın ABD’nin “51. eyaleti” olmasındansa Avrupa Birliği’nin bir parçası olmasının daha anlamlı olacağını dile getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump daha önce Kanada’nın ABD’ye katılması yönündeki söylemleriyle gündeme gelmişti. Trump, hafta başında Truth Social hesabında Kanada ekonomisine ilişkin bir haberi paylaşırken “51. eyalet” ifadesini kullanmıştı.
Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ise ülkesinin ticari ilişkilerini çeşitlendirmeyi hedeflediğini ve Başbakan Mark Carney’nin ortaya koyduğu “orta güç girişimi” yaklaşımının sürdürüleceğini açıklamıştı.
İzlanda ve Norveç yeniden gündemde
Stubb’ın işaret ettiği ülkeler arasında İzlanda ve Norveç de yer aldı.
İzlanda Parlamentosu kısa süre önce Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerine yeniden başlanıp başlanmamasına ilişkin 29 Ağustos’ta referanduma gidilmesi yönünde karar aldı. Ülke, küresel mali krizin ardından 2009 yılında AB üyeliği için başvuruda bulunmuş, ancak 2013 yılında müzakereleri askıya almıştı.
Norveç’in ise ABD ile Çin arasındaki küresel rekabet ortamında Avrupa Birliği ile ilişkilerini yeniden değerlendirdiği belirtiliyor. Oslo yönetimi daha önce yapılan iki referandumda AB üyeliğini reddetmişti.
