ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesi ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasına dönük diplomatik temasların hızlandığı öne sürüldü.
Amerikan basınında yer alan haberlere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, olası bir anlaşmanın teknik boyutuna hazırlık amacıyla nükleer uzmanlarla kritik bir toplantı gerçekleştirdi.
ABD merkezli Axios’un iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Beyaz Saray danışmanı Jared Kushner, Tennessee eyaletindeki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’nda nükleer uzmanlarla bir araya geldi.
Haberde, görüşmelerin İran ile yürütülebilecek olası nükleer müzakerelere hazırlık kapsamında gerçekleştirildiği belirtildi. Toplantılarda özellikle uranyum işleme teknolojileri ve santrifüj sistemleri üzerine uzman isimlerin yer aldığı aktarıldı.
100 kişilik uzman ekip planı gündemde
Axios’un aktardığı bilgilere göre, İran ile ABD arasında bir ön anlaşmaya varılması halinde teknik müzakereleri desteklemek amacıyla yaklaşık 100 uzmandan oluşan bir ekip kurulması planlanıyor.
Söz konusu ekibin, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl sınırlandırılacağı, nükleer materyallerin denetimi ve teknik doğrulama mekanizmalarının nasıl işletileceği gibi başlıklarda görev alacağı ifade edildi.
ABD’li yetkililer, uzman ekibin olası bir mutabakatın uygulanabilirliğini sağlamak amacıyla teknik planlama yapacağını aktardı.
Beyaz Saray’da mutabakat taslağı üzerinde çalışma
Haberde ayrıca Beyaz Saray’ın, İran ile çatışmaları sona erdirecek ve kapsamlı nükleer müzakerelerin önünü açabilecek bir mutabakat zaptı üzerinde çalıştığı bilgisi paylaşıldı.
Geçen hafta Steve Witkoff ile Jared Kushner’ın İranlı muhataplarıyla yaklaşık 60 günlük bir mutabakat taslağı konusunda prensip düzeyinde uzlaşı sağladığı belirtildi.
Taslak metnin; ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden deniz trafiğine açılması, İran’ın petrol satışlarının önündeki bazı engellerin kaldırılması ve İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları ile gelecekteki zenginleştirme faaliyetlerine sınırlamalar getirilmesini içerdiği ifade edildi.
Görüşmelerde iki temel anlaşmazlık öne çıkıyor
Haberde, ABD Başkanı Donald Trump’ın geçen hafta taslak metinde iki değişiklik talep ettiği, İran tarafının ise buna karşılık kendi düzenleme önerilerini hazırladığı belirtildi.
Taraflar arasındaki görüş ayrılıklarının sınırlı başlıklarda yoğunlaştığı aktarılırken, iki temel anlaşmazlık öne çıktı.
İlk başlık, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının seyreltilmesine ilişkin takvim oldu. Buna göre Trump yönetimi, nihai anlaşmada bu sürecin 60 gün içinde tamamlanmasını isterken, İran tarafı sürenin 90 gün olmasını talep ediyor.
İkinci başlık ise İran’ın dondurulmuş mali kaynaklarının serbest bırakılması konusunda yaşanıyor. Washington yönetimi, milyarlarca dolarlık bloke fonların ancak nihai anlaşma sağlandıktan ve somut adımlar atıldıktan sonra serbest bırakılmasını öngörüyor. İran ise bu kaynakların bir bölümünün müzakere sürecinin başında erişime açılmasını talep ediyor.
Teknik planlama süreci başlayabilir
Müzakerelerin ikinci aşamaya geçmesi halinde, Witkoff ve Kushner ile görüşen uzman ekibin İran’ın nükleer programına ilişkin kapsamlı bir teknik yol haritası hazırlaması bekleniyor.
Bu çerçevede İran’ın nükleer materyallerinin nasıl etkisiz hale getirileceği, uranyum zenginleştirme kapasitesinin hangi yöntemlerle sınırlandırılacağı ve anlaşma hükümlerine uyulup uyulmadığının nasıl denetleneceği gibi başlıkların ele alınacağı belirtiliyor.
Axios’a konuşan bir ABD’li yetkili, sürece dahil edilen uzmanların, İran ile olası bir anlaşmanın teknik ayrıntılarına hakim üst düzey isimlerden oluştuğunu ifade etti.
