Irak Federe Kürdistan Bölgesi’nde hükümet kurma krizinin aşılması için KDP ile KYB arasında arabuluculuk yaptığı belirtilen Kürt siyasetçi Mele Bahtiyar, Rûdaw televizyonuna değerlendirmelerde bulundu.
Seçimlerin üzerinden 20 ay geçmesine rağmen KDP ile KYB arasında hükümet kurma krizinin devam ettiğine dikkat çeken Bahtiyar, yaşanan anlaşmazlığın Bağdat’ın elini güçlendirdiğini belirterek, “Sonunda ABD Kürtlerin temsilcisinin kim olduğuna bizzat karar verir” dedi.
Kürdistan Bölgesi’nde yaklaşık 20 aydır hükümetin kurulamaması ve parlamentonun etkin biçimde çalışamamasının temel nedeninin KDP ile KYB arasındaki derin güven krizi olduğunu belirten Bahtiyar, iki parti arasındaki ilişkinin özellikle eski Irak Cumhurbaşkanı ve KYB lideri Celal Talabani’nin ölümünün ardından farklı bir boyuta evrildiğini söyledi.
Bahtiyar, “Bu iki partinin birbirleriyle olan ilişki anlayışı bozulmaya doğru gitti” ifadelerini kullanırken, tarafların hükümeti kurmaları halinde bile bunun stratejik bir uzlaşmadan çok mevcut siyasi koşulların ortaya çıkardığı geçici bir çözüm olacağını dile getirdi.
KDP ile KYB’nin Irak merkezi hükümetiyle ilişkilerinde de farklı yaklaşımlar bulunduğunu belirten Bahtiyar, Kürt siyasi aktörlerin Bağdat karşısında ortak bir tutum geliştirememesinin Kürdistan Bölgesi’nin konumunu zayıflattığını söyledi.
Bağdat’ta ortak hareket edilmesini sağlayacak siyasi bir mutabakata ihtiyaç bulunduğunu belirten Bahtiyar, “Diğer taraflar KDP ve KYB’nin rakibi olarak Bağdat’a gidiyor, KDP ve KYB de kendi aralarında anlaşmazlıkla gidiyor. Sonuç olarak Bağdat, Kürdistan Bölgesi için olayların akışını bekler hale geldi” dedi.
“Anayasal çerçeve eksikliği önemli bir sorun”
Kürdistan Bölgesi’nin kurumsal yapısına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Bahtiyar, bölgenin en önemli sorunlarından birinin halen anayasal bir çerçeveye sahip olmaması olduğunu söyledi.
Peşmerge güçlerinin, polis teşkilatının ve çeşitli kamu kurumlarının yıllardır tam anlamıyla birleştirilemediğini belirten Bahtiyar, bunun yönetimsel sorunları daha da derinleştirdiğini ifade etti.
“Durum Kürtlerin lehine değişiyor”
ABD, Irak ve bölge ülkeleriyle ilişkilerde Kürtlerin geçmişe kıyasla daha avantajlı bir konuma geldiğini belirten Bahtiyar, Suriye’de yaşanan gelişmelerin de yeni bir siyasi sürecin önünü açtığını söyledi.
Türkiye’de Kürt meselesine ilişkin sürecin devam ettiğini belirten Bahtiyar, “Durum Kürtlerin lehine değişiyor” ifadelerini kullandı.
“ABD güçlü ve birleşik bir Irak görmek istiyor”
Erbil-Bağdat ilişkilerinin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bahtiyar, ABD’nin Irak’ta güçlü ve birleşik bir devlet yapısını desteklediğine dikkat çekti.
Washington yönetiminin birleşik bir ordu, birleşik mali sistem ve güçlü merkezi kurumlar görmek istediğini belirten Bahtiyar, Kürdistan Bölgesi ile Bağdat arasındaki sorunların çözümünün bu nedenle önem taşıdığını kaydetti.
KDP ve KYB’nin mevcut anlaşmazlıklarını aşamaması halinde dış aktörlerin sürece daha fazla müdahil olabileceğini söyleyen Bahtiyar, “Çözseler daha iyi olur. Ama çözmezlerse, bence sonunda ABD Kürtlerin temsilcisinin kim olduğuna bizzat karar verir. Durum oraya varmadan çözmeleri en iyisidir” diye konuştu.
ABD’nin böyle bir durumda seçim sonuçlarını, siyasi meşruiyeti ve yönetim kapasitesini dikkate alacağını belirten Bahtiyar, “ABD seçimlerdeki çoğunluğa, o anki iktidar meşruiyetine ve başkentin kimin elinde olduğuna bakar” dedi.
Irak’taki kriz aşıldı, Kürdistan Bölgesi’nde sürüyor
Irak’ta parlamento seçimlerinin ardından aylarca süren siyasi krizin sonunda, Şii Koordinasyon Çerçevesi tarafından başbakan adayı olarak belirlenen Ali Zeydi göreve getirildi. ABD’nin de destek verdiğini açıkladığı Ali Zeydi, 16 Mayıs’ta resmen başbakanlık görevine başladı.
Irak’taki hükümet krizinin bu şekilde aşılmasına karşın, Federe Kürdistan Bölgesi’nde yaklaşık 20 aydır hükümet kurma sorunu devam ediyor. Bu durum, Saddam Hüseyin’in 2003 yılında iktidardan ayrılmasından bu yana Kürdistan Bölgesi’nde yaşanan en uzun süreli siyasi kriz olarak değerlendiriliyor.
Krizin temelinde ise KDP ile KYB arasında hükümetin nasıl kurulacağı ve bakanlıkların nasıl paylaşılacağı konularında devam eden görüş ayrılıkları bulunuyor.
ABD, Kasım 2025 seçimlerinin ardından Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin başbakan adayı olarak açıkladığı Nuri el Maliki’ye İran’a yakınlığı nedeniyle karşı çıkmıştı. Aylar süren siyasi krizin ardından Maliki adaylıktan çekilmiş, Ali Zeydi başbakanlık görevine gelmişti. Washington yönetimi de bu gelişmeden memnuniyet duyduğunu açıklamıştı.
Öte yandan son bir yılda Suriye ve Türkiye’de yaşanan birçok önemli gelişmede aktif rol üstlenen ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi ve Türkiye Büyükelçisi Tom Barrack, 1 Haziran’da resmen Irak Özel Temsilcisi olarak da görevlendirildi.
Tom Barrack, Bağdat’ta KYB yöneticileriyle görüşmeler gerçekleştirirken, 16 Haziran’da Erbil’de KDP yöneticileriyle bir araya geldi. Görüşmelerde Kürdistan Bölgesi’nde devam eden hükümet kurma krizinin de ele alındığı belirtildi.
