İran’ın en önemli doğal yaşam alanlarından biri olan Zagros Dağları bölgesindeki geniş çaplı orman yangınları, 22 Haziran’da başladı. 26 Haziran itibarıyla bazı bölgelerde devam eden yangınların onlarca kilometrelik alana yayıldığı ifade ediliyor.
JINHA’nın aktardığına göre yangın, Cehre ve Balade bölgesindeki Bekek yöresinde bulunan meşe ormanları ve meralarda başladı. Kuvvetli rüzgAr, kuruyan bitki örtüsü ve dağlık arazinin zorlu yapısı, söndürme çalışmalarını zorlaştırırken, alevlerin kısa sürede geniş bir alana yayılmasına neden oldu.
Gönüllüler ve ekipler sahada
Yangının ilk günlerinden itibaren çevre gönüllüleri, yerel halk, itfaiye ekipleri ve kurtarma görevlileri bölgeye sevk edildi. Helikopterlerin de personel taşıma ve destek amaçlı kullanıldığı ancak engebeli arazi ve çoklu yangın noktaları nedeniyle müdahalenin sınırlı kaldığı belirtiliyor.
Sahadaki gönüllülerin büyük bölümünün kürek ve basit ekipmanlarla alevlere müdahale etmeye çalışması, hem güvenlik risklerini artırıyor hem de yangınlara müdahale kapasitesine ilişkin eleştirileri gündeme getiriyor.
‘Yangınlar artık olağan hale geldi’
Çevre araştırmacısı ve aktivist Azam Behrami, Zagros’taki yangınların artık istisnai olaylar olmaktan çıktığını belirterek, bölgenin sürekli yangın riski taşıyan alanlardan biri haline geldiğini söyledi.
Behrami’nin paylaştığı verilere göre, son 20 yılda İran’da her yıl ortalama 20 ila 25 bin hektar orman ve mera yangınlardan zarar görüyor. Bu kayıpların önemli bölümünün Zagros kuşağında yaşandığı ifade ediliyor.
Uzmanlara göre Zagros meşe ormanları ekosistemi yalnızca ağaçlardan ibaret değil; su kaynaklarının korunması, toprak verimliliği, biyolojik çeşitlilik ve yerel yaşam açısından kritik öneme sahip.
Yapısal eksiklikler dikkat çekiyor
Çevre uzmanları, ülkedeki orman yangınlarının büyük bölümünün insan kaynaklı olduğunu belirtirken, müdahale kapasitesindeki yetersizliklerin krizi derinleştirdiğini ifade ediyor.
Özellikle hava filosunun yetersizliği, özel yangın söndürme helikopterlerinin bulunmaması, dağlık alanlara uygun ekipman eksikliği ve gecikmeli müdahaleler nedeniyle her yıl benzer kayıpların yaşandığı kaydediliyor.
Birçok ülkede erken uyarı sistemleri, uydu izleme ve insansız hava araçlarıyla yangınlara büyümeden müdahale edilirken, Zagros’ta çalışmaların çoğu yangınlar yayıldıktan sonra başlatılıyor.
Ekolojik kayıp büyüyor
Uzmanlar, yangınların yalnızca orman örtüsünü değil; toprağın verimliliğini, su tutma kapasitesini ve yaban hayatını da olumsuz etkilediğini belirtiyor. Meşe ormanlarının yeniden oluşumunun onlarca yıl sürdüğü ve büyük yangınların geri dönüşü zor tahribat yarattığı ifade ediliyor.
Kalıcı çözüm için yalnızca yangın sonrası müdahalenin yeterli olmayacağı; önleyici planlama, riskli bölgelerin düzenli bakımı, yerel halkın eğitimi ve profesyonel ekiplerin sahada sürekli konuşlandırılması gerektiği vurgulanıyor.
