BM Kadın Birimi’nin yayımladığı 2026 “Siyasette Kadınlar” raporu, Afganistan’daki kadınların siyasi karar alma mekanizmalarından tamamen dışlandığını ortaya koydu. 190 ülkenin incelendiği raporda Afganistan; Gine ve Myanmar ile birlikte siyasi yapılara dair güvenilir verinin bulunmadığı ülkeler arasında yer aldı. Ancak uzmanlar, bu durumun sadece bir veri eksikliği değil, kadınların siyasi sistemden sistemli bir şekilde soyutlanmasının doğrudan bir sonucu olduğunu vurguluyor.
Kadın temsili sona erdi
Dünya genelinde parlamentolardaki kadın temsil oranı ortalama %27,4’e ulaşmış durumda. Bu oran küresel ölçekte toplumsal cinsiyet eşitliği için henüz yeterli görülmese de birçok ülkede olumlu bir artış eğilimine işaret ediyor.
Afganistan ise bu küresel tablonun tamamen dışında kaldı. 2021 yılında, yönetim değişmeden önce kadınlar, 250 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde anayasal kota sayesinde 68 sandalye ile yaklaşık %27 oranında temsil ediliyordu. Mevcut yönetimin parlamentoyu feshetmesi ve kadınları yasama süreçlerinden tamamen dışlaması, son yirmi yılda elde edilen tüm siyasi katılım kazanımlarını sıfırladı.
Kadınlar yürütme organlarında yok
Afganistan, hükümet düzeyinde kadın temsilinin incelendiği istatistiklerde de kara listede yer alıyor. Kuzey Kore ve Myanmar ile birlikte, üst düzey yürütme organlarında kadınların varlığına dair hiçbir güvenilir veri bulunmuyor. Bakanlıklar, karar alma organları ve yürütme kurumlarının tamamında kadınların görev alması engellenmiş durumda; ülkede kadınların siyasi yönetim süreçlerinde hiçbir resmi rolü kalmadı.
Dünyadaki durum ve Afganistan
Raporda öne çıkan küresel veriler, Afganistan’ın tersine koşan grafiğini daha net ortaya koyuyor:
- Ruanda: %63,8 ile parlamentoda kadın temsilinde dünyada ilk sırada.
- Küba ve Nikaragua: Sırasıyla %57,2 ve %55 oranlarıyla lider ülkeleri takip ediyor.
- Küresel Liderlik: Dünya ülkelerinin %10,6’sında kadın devlet başkanı, %10,9’unda ise kadın başbakan görev yapıyor.
Afganistan, mevcut uygulamalarıyla bu küresel ilerleme trendinin tam karşısında, kadınları tamamen görünmez kılan bir yapıya büründü.
Uluslararası topluma çağrı
İnsan hakları savunucuları ve kadın örgütleri, nüfusun yarısının karar alma mekanizmalarından dışlanmasının sadece bir hak ihlali olmadığını, aynı zamanda mevcut siyasi yapının meşruiyetini ve şeffaflığını da tamamen ortadan kaldırdığını belirtiyor. Afganistan’ın uluslararası insan hakları standartlarından koparak geriye gitmesi karşısında, uluslararası kamuoyuna kadınların geleceğine sahip çıkılması yönünde acil çağrılar yapılıyor. (MA)
