Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu, “kuyu tipi” olarak adlandırdığı yüksek güvenlikli Y, S ve Yüksek Güvenlikli Cezaevlerinin kapatılması çağrısında bulundu. Komisyon, uzun süreli açlık grevinin ardından yaşamını yitiren tutuklu Gürkan Türkoğlu’nun ölümünden Adalet Bakanlığı ile siyasi iktidarı sorumlu tuttu.
Yazılı açıklamada, Türkiye’deki cezaevi politikaları eleştirilirken, yüksek güvenlikli cezaevlerinde uygulanan tecrit koşullarının insan haklarına aykırı olduğu savunuldu.
‘Türkiye adeta devasa bir hapishaneye dönüştürüldü’
Komisyon açıklamasında, Haziran 2026 itibarıyla cezaevlerinde 427 bin 525, denetimli serbestlik kapsamında ise 497 bin 788 kişinin bulunduğu belirtilerek şu ifadelere yer verildi:
“Türkiye, Haziran 2026 itibarıyla cezaevlerinde bulunan 427 bin 525 mahpus ve denetimli serbestlik altındaki 497 bin 788 kişiyle adeta devasa bir hapishaneye dönüştürülmüştür. Yaklaşık 86 milyonluk ülke nüfusunun 925 bininin özgürlüğünün kısıtlanmış olması, siyasi iktidarın anti-demokratik karakterini ve toplumu baskı altına alma arzusunu açıkça ortaya koymaktadır.”
Açıklamada, toplam sayısı 41’e ulaştığı belirtilen yüksek güvenlikli cezaevlerinin, başta siyasi tutuklular olmak üzere mahpusları mutlak izolasyon altında tutmak amacıyla inşa edildiği öne sürüldü.
Gürkan Türkoğlu’nun ölümü
Komisyon, yüksek güvenlikli cezaevlerindeki koşullara karşı açlık grevi yapan Gürkan Türkoğlu’nun, açlık grevinin son aşamasında isteği dışında Antalya Şehir Hastanesi yoğun bakımına kaldırıldığını hatırlattı.
Açıklamada, “Türkoğlu, yoğun bakımda iken sürdürdüğü açlık grevini; komisyonumuz üyesi milletvekilleri başta olmak üzere hak ve hukuk örgütleri ile meslek örgütlerinin çabaları sonucunda 21 Nisan’da talebini kabul ettirilerek sona erdirmişti. Ancak 266 gün gibi uzun süre sürdürdüğü açlık grevinin vücudunda meydana getirdiği olumsuzluklar nedeniyle yoğun bakımdan çıkamamıştı. Türkoğlu, 3 aydır sürdürdüğü yaşam mücadelesini maalesef bugün kaybetti” denildi.
‘Sorumluluk Adalet Bakanlığı ve iktidara aittir’
DEM Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu, Türkoğlu’nun yaşamını yitirmesinin sorumluluğunun Adalet Bakanlığı ve siyasi iktidara ait olduğunu savundu.
Açıklamada, “Türkoğlu’nun yaşamını yitirmesinin sorumluluğu elbette yüksek güvenlikli S ve Y tipi hapishanelerde ısrar eden Adalet Bakanlığı’na ve siyasi iktidara aittir. Komisyonumuzun daha önce yayımladığı kapsamlı raporlarla bu hapishanelerin yarattığı yıkımı defalarca haykırmamıza ve TBMM nezdindeki tüm girişimlerimize rağmen, iktidar sessiz kalmayı tercih etmiştir” ifadeleri kullanıldı.
‘Bu cezaevleri derhal kapatılmalıdır’
Komisyon, açıklamasında şu değerlendirmelere de yer verdi:
“Yüksek güvenlikli S ve Y tipi hapishanelerde yaşanan her ‘şüpheli’ ölüm, birer cinayettir.”
“Bu cezaevlerindeki koşullar işkence ve insanlık dışı muamele kapsamındadır; mahpuslar doğal süreçlerle değil, sistemli bir şiddet sarmalıyla ölüme sürüklenmektedir.”
DEM Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu, etkili soruşturma yürütülmesi ve sorumluların yargı önüne çıkarılması çağrısında bulunarak, “İnsan onurunu ayaklar altına alan, mahpusları tecrit eden bu kuyu tipi tabutluklar derhal kapatılmalıdır” dedi.
Komisyon, açıklamasının sonunda Gürkan Türkoğlu’nun ailesi ve yakınlarına başsağlığı dileyerek, tecrit uygulamalarına karşı mücadeleyi sürdüreceklerini belirtti.
