Birleşmiş Milletler (BM) uzmanları, Pakistan’da Beluc insan hakları savunucusu ve Beluc Yakjehti Komitesi (BYC) lideri Dr. Mahrang Baloch ile BYC yöneticisi Sibghatullah Shahji‘ye verilen iki kez müebbet hapis cezasına tepki gösterdi. Uzmanlar, yargılama sürecinin adil olmadığını belirterek, terörle mücadele yasalarının barışçıl muhalefeti bastırmak amacıyla kullanıldığı uyarısında bulundu.
BM uzmanları Ben Saul, Gabriella Citroni, Grazyna Baranowska, Aua Baldé, Ana Lorena Delgadillo Pérez, Irene Khan, Gina Romero, Andrea Bolaños Vargas, Reem Alsalem, Nicolas Levrat, Robert McCorquodale, Fernanda Hopenhaym, Lyra Jakuleviciene, Damilola Olawuyi ve Pichamon Yeophantong tarafından yapılan ortak açıklamada, Dr. Mahrang Baloch’a verilen cezanın “adil olmayan bir yargılamanın ardından ortaya çıkan adaletin açık bir şekilde çarpıtılması” olduğu ifade edildi.
Uzmanlar, “Terörle mücadele ve cinayet suçlamalarının, barışçıl protestoları, örgütlenme ve ifade özgürlüğünü bastırmak amacıyla kötüye kullanıldığını görüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
Protestoların ardından mahkum edildiler
Dr. Mahrang Baloch ve Sibghatullah Shahji, Temmuz 2024’te Gwadar kentinde düzenlenen bir oturma eylemi sırasında bir Frontier Corps mensubunun öldürülmesiyle bağlantılı olarak mahkum edildi. Söz konusu protestolarda Beluc halkına yönelik ayrımcılık, zorla kaybetmeler, devlet şiddeti, cezasızlık ve özellikle Reko Diq madeni başta olmak üzere doğal kaynakların yerel halkın elinden alınmasına karşı talepler dile getiriliyordu.
BM uzmanları, mahkemenin sanıkların yalnızca protestoya katılmış olmalarını “ortak öldürme kastı” için yeterli kabul ettiğini, ayrıca eylemleri Terörle Mücadele Yasası kapsamında değerlendirdiğini hatırlattı.
‘Beluc aktivistler sindirilmeye çalışılıyor’
Açıklamada, Dr. Mahrang Baloch hakkında çok sayıda dava ve yaklaşık 50 polis soruşturması bulunduğu belirtilerek yeni mahkûmiyet kararlarının da gelebileceği uyarısı yapıldı.
Uzmanlar, art arda açılan davaların yalnızca Mahrang Baloch’u değil, insan hakları ihlallerini belgeleyen ve mağdurları savunan diğer Beluc aktivistleri de sindirmeyi amaçladığını ifade etti.
Adil yargılanma hakkı ihlal edildi
BM uzmanları, yargılama sürecinde ciddi hak ihlalleri yaşandığını da kaydetti. Duruşmaların cezaevinde yapılması, sanıkların mahkemeye fiziksel olarak katılmasına izin verilmemesi, görüntülü yargılama konusundaki itirazlarının dikkate alınmaması ve Mahrang Baloch’un kendi avukatını seçememesi, açıklamada sıralanan başlıca ihlaller arasında yer aldı.
Ayrıca Baloch’un sağlık durumu, cezaevi koşulları, sağlık hizmetlerine erişimi ve ailesine yönelik baskı iddialarının da kaygı verici olduğu belirtildi.
‘Terörle mücadele mevzuatı kötüye kullanılmamalı’
Pakistan’a uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlatan BM uzmanları, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme ile ülke anayasasından doğan adil yargılanma yükümlülüklerine uyulması çağrısında bulundu.
Açıklamada, Belucistan’da güvenlik operasyonlarının ardından BYC’ye yönelik baskıların arttığı, aşırı güç kullanımı, keyfi gözaltılar, zorla kaybetmeler ve seyahat kısıtlamalarına ilişkin çok sayıda iddianın gündeme geldiği belirtildi. Uzmanlar, terörle mücadele yasaları ile çeşitli idari yaptırımların barışçıl toplanma, örgütlenme, ifade özgürlüğü ve insan haklarını savunma hakkını kullanan kişilere karşı kullanılmaması gerektiğini vurguladı.
Sivil alanın daraltıldığı uyarısı
BM uzmanları, verilen mahkûmiyet kararlarının Belucistan’daki bağımsız sesleri susturma ve sivil alanı daha da daraltma riski taşıdığına dikkat çekti. Özellikle kadın insan hakları savunucularının zorla kaybetmeler ve yargısız infazlara karşı yürüttüğü çalışmalar nedeniyle daha fazla hedef haline geldiği belirtilen açıklamada, yalnızca geçen hafta Beluc hak savunucusu Sammi Deen Baloch’un da ailesinin evine yönelik hukuka aykırı baskınlarla karşı karşıya kaldığı, bunun sistematik yıldırma ve taciz politikalarının bir parçası olduğu ifade edildi.
