Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Türkiye’nin dış politika gündemi ve bölgesel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fidan, Ankara’da 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenen zirvenin NATO’nun geleceği açısından önemli başlıkların ele alındığı bir toplantı olduğunu söyledi.
TRT Haber canlı yayınında konuşan Fidan, çok sayıda krizin yaşandığı bir dönemde gerçekleştirilen NATO Zirvesi’nde ittifakın geleceği, savunma politikaları ve yük paylaşımı konularının kapsamlı biçimde ele alındığını belirtti.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CAATSA yaptırımları ile F-35 tedarikindeki soruna değinerek, “Bu irade burada olduğu sürece iki liderde de biz bakanlıklar olarak bunları çözme konusunda uygun adımları atıyoruz. İnşallah yakında bir neticeye ulaşacağız, yani bunda bir sıkıntı olmayacağını düşünüyorum” dedi.
Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliği ve izlenen politikalarla NATO’nun kuruluş amacına yönelik tartışmalarda önemli bir rol oynadığını ifade etti. Fidan, ittifakın saldırı odaklı değil, savunma, barışın korunması ve güvenliğin artırılması hedefleri doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
NATO’da yük paylaşımı yeni döneme girdi
Fidan, zirvenin en önemli başlıklarından birinin Amerika Birleşik Devletleri’nin uzun süredir gündeme getirdiği yük paylaşımı konusu olduğunu belirtti.
ABD’nin NATO içinde Avrupa’nın güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini ifade ettiğini aktaran Fidan, Ankara Zirvesi’nde bu konunun yalnızca bir tartışma başlığı olmaktan çıkarak uygulamaya dönük bir politikaya dönüştüğünü söyledi.
Fidan, savunma kapasitesinin yalnızca orduların hazırlığıyla sınırlı olmadığını belirterek mühimmat, lojistik altyapı ve savunma sanayisinin dayanıklılığının da önem kazandığını ifade etti.
Savunma sanayisi alanında gerçekleştirilen çalışmaların zirvede önemli bir başlık olduğunu söyleyen Fidan, Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı’nın katkılarının da bu süreçte önemli olduğunu belirtti.
Avrupa güvenliği tartışması
Avrupa güvenliğinin geleceğine ilişkin tartışmaların devam ettiğini belirten Fidan, NATO üyelerinin bu konuda ortak karar vermesi gerektiğini söyledi.
Fidan, Avrupa güvenliğinin Avrupa Birliği (AB) tarafından mı yoksa Türkiye’nin de dahil olduğu diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte mi yürütüleceği konusunun uzun süredir tartışıldığını ifade etti.
Rusya-Ukrayna savaşının askeri stratejiler açısından önemli dersler ortaya çıkardığını belirten Fidan, NATO’nun iki kanadının da birbirine ihtiyaç duyduğunu söyledi.
Fidan, savunma sanayisi alanında müttefik ülkelerin katılımıyla ortak bir ekosistem oluşturulmasının yük paylaşımı kadar önemli olduğunu ifade etti. NATO’nun Soğuk Savaş dönemindeki yapısından farklı olarak yeni tehditlere karşı askeri ve teknolojik kabiliyetleri bir arada yönetmeye yönelik yeni bir döneme girdiğini belirtti.
Savunma sanayiinde 50 milyar dolarlık tedarik anlaşması
Fidan, NATO Zirvesi’nde gündeme gelen 50 milyar dolarlık tedarik anlaşmasına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Savunma sanayiinde sürdürülebilir bir yapı için tedarik zincirlerinin kesintisiz çalışması ve pazara erişimin önemli olduğunu belirten Fidan, müttefik ülkelerin ortak bir anlayışla hareket etmesi halinde daha güçlü bir savunma sanayisi yapısının oluşturulabileceğini söyledi.
Türk savunma sanayisinin yüksek stratejik öneme sahip teknolojilere yöneldiğini belirten Fidan, hava savunma sistemleri, füze teknolojileri, yeni nesil savaş uçakları, insansız hava araçları, sürü dron sistemleri ve siber teknolojiler gibi alanlarda çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.
Trump’ın Ankara ziyareti ve Türkiye-ABD ilişkileri
ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO Zirvesi kapsamında Ankara’ya gerçekleştirdiği ziyarete ilişkin konuşan Fidan, Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesinin Türkiye-ABD ilişkileri açısından önemli olduğunu söyledi.
Fidan, iki liderin görüşmesinde ikili ilişkilerin geliştirilmesi, ekonomik iş birliği, bölgesel sorunlar ve uluslararası gelişmelerin ele alındığını belirtti.
Lübnan, Filistin, Suriye, İran ile yürütülen müzakereler ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi başlıklarda Türkiye ile ABD’nin ortak değerlendirmelerde bulunmasının önemli olduğunu ifade eden Fidan, liderler arasında oluşturulan anlayış birliğinin stratejik açıdan değer taşıdığını söyledi.
CAATSA ve F-35 süreci
Fidan, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) ve F-35 programına ilişkin Türkiye’nin beklentilerini de değerlendirdi.
Müttefik ülkeler arasında yaptırım uygulanmasını doğru bulmadıklarını belirten Fidan, teknik konuların şirketler ve kurumlar arasında değerlendirilebileceğini, ancak siyasi kararlarla müttefik ilişkilerinin engellenmemesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye’ye yönelik bazı yaptırımların kaldırılması için diplomatik çalışmalar yürütüldüğünü belirten Fidan, CAATSA ve F-35 konularında çözüm için çalışmaların sürdüğünü söyledi.
KAAN savaş uçağının motor tedarik sürecine de değinen Fidan, F-110 motorlarıyla ilgili ABD Kongresi’nin yasal bildirim süresinin tamamlandığını ve yeni bir sorun yaşanmamasını beklediklerini ifade etti.
İran-ABD mutabakatı ve Hürmüz Boğazı
Fidan, ABD ile İran arasındaki mutabakata ilişkin değerlendirmesinde, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemelerinin ortak bir anlayışa bağlanması gerektiğini söyledi.
Taraflar arasında farklı yorumlardan kaynaklanan sorunlar yaşandığını belirten Fidan, iletişim kanalları sonucunda bir sessizlik sürecine girildiğini ve hafta sonu itibarıyla çözüm yönünde ilerleme beklediğini ifade etti.
Rusya-Ukrayna savaşı için diplomasi trafiği
Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin de konuşan Fidan, Türkiye’nin gelişmeleri yakından takip ettiğini söyledi.
Karadeniz güvenliği ve ticari gemilerin güvenliğinin Türkiye açısından önemli olduğunu belirten Fidan, savaşın bölgesel ve yöntem açısından genişleme riski taşıdığını ifade etti.
Fidan, Rusya ziyaretinin ardından Ukrayna’ya da gitmeyi planladığını belirterek, farklı taraflarla iletişim kanallarının açık tutulmasının çözüm arayışları açısından önemli olduğunu söyledi.
