12 Eylül döneminde yaşı büyütülerek idam edilen Erdal Eren ve 17 yaşında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alan Zaim Hişman Ali’nin ardından, benzer bir süreç bu kez Emrah Bayram dosyasında gündeme geldi. Yaklaşık 17 yıldır tutuklu bulunan Bayram, olay tarihinde çocuk olmasına rağmen yetişkin olarak yargılandığını belirterek yeniden yargılanmayı talep ediyor.
Hastane raporuyla doğum tarihi değiştirildi
1994 doğumlu Emrah Bayram, 27 Eylül 2009’da Bitlis merkeze bağlı Lêrd (Kayalıbağ) köyü kırsalındaki çatışmanın ardından örgüt üyesi olduğu iddiasıyla gözaltına alındı. İlk aşamada “suça sürüklenen çocuk” kapsamında işlem gören Bayram, daha sonra emniyetin talebi üzerine yaş tespiti amacıyla Bitlis Devlet Hastanesi’ne sevk edildi.
Hastane, Bayram’ın 22 yaşında olduğuna ilişkin rapor düzenledi. Avukatların itirazı üzerine aynı hastaneden ikinci kez rapor alındı ve bu raporda da benzer değerlendirme yapıldı.
Savunma, Bayram’ın İstanbul Adli Tıp Kurumu’na sevk edilmesini ve kardeşlerinin tanık olarak dinlenmesini talep etti. Ancak mahkeme bu talepleri reddetti. Mahkeme, bunun yerine hastanenin raporunu 26 Nisan 2011’de İstanbul Adli Tıp Kurumu’na gönderdi. ATK, hastane raporuyla yaşın belirlenmesinin zor olduğunu belirtti.
Buna rağmen Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi, Bayram’ın doğum tarihini 1987 olarak düzeltti. Bu kararın ardından çocuk mahkemesi yerine ağır ceza mahkemesinde yargılanan Bayram, “devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma” suçlamasıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis ve ayrıca 10 yıl 5 ay hapis cezasına mahkûm edildi.
Noter yaşı küçük olduğu için işlem yapamadı
Dosyadaki dikkat çekici ayrıntılardan biri de noter işlemleri oldu. Yetişkin olarak yargılanan Bayram, avukatı Osman Çelik’in 2011’de “KCK” operasyonu kapsamında tutuklanmasının ardından yeni avukatına vekalet vermek istedi. Ancak noter, Bayram’ın yaşı küçük olduğu gerekçesiyle anne ve babası olmadan işlem yapamadı. Ailesinin gelmesiyle vekalet düzenlenirken, Bayram hakkında verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası 26 Nisan 2013’te Yargıtay tarafından onandı.
Yeni deliller sunuldu
2016’daki darbe girişiminin ardından Bayram’ın dosyasında görev yapan savcı Mehmet Ali Canavcı ile hakimler Ahmet Ödül ve Behçet Aşılar, FETÖ soruşturmaları kapsamında görevden alındı.
Bayram’ın avukatları 2021 yılında yaşının nüfus kayıtlarında düzeltilmesi istemiyle dava açtı. Başvuruda okul kayıtları, aile nüfus kayıt örnekleri, çocukluk fotoğrafları ve kardeşlerinin nüfus bilgileri delil olarak sunuldu. Bayram da hastaneye götürüldüğü süreçte yaşının büyütülmesine ilişkin yaşadıklarını mahkemeye aktardı.
Bayram’ın 1995 yılında nüfusa tescil edildiği vurgulanan başvuruda, “Müvekkilin kendinden bir büyük aile bireyinin nüfusa tescil edildiği tarih 1990’dır. Müvekkil iddia edildiği gibi 1987 doğumlu olsa 1990 yılında ya da 1995 yılında abisiyle beraber onunda doğum tarihi nüfusa tescil edilecekti. Ancak müvekkil tam doğum tarihine göre yani 11.10.1994 tarihli olarak nüfusa kaydedilmiştir” denildi.
Bayram, yeni rapor için Patnos Devlet Hastanesi’ne sevk edildi. Hastane Sağlık Kurulu’nun 3 Şubat 2022 tarihli raporunda, “Şahsın kemik yaşı tespitine yönelik yapılan direkt grafilerin değerlendirmesinde erkek olgun kemik yaşı 30 olarak değerlendirilmiştir. Oy birliği ile karar verilmiştir” denildi.
İstinaf mahkemesi de 13 Mart 2026 tarihinde bu kararı onadı.
Dosya AYM’de
Bayram’ın avukatı Derya Yıldırım, 3 Haziran’da Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu. Başvuruda, yeni sağlık raporunun dikkate alınmadığı, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ve yeniden yargılama yapılması gerektiği savunuldu.
Yıldırım ayrıca 23 Haziran’da Van 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne yeniden yargılama talebiyle başvurdu. Başvuruda, hem yaş tespitine ilişkin yeni deliller hem de ilk yargılamada görev alan hakim ve savcıların daha sonra FETÖ soruşturmaları kapsamında görevden alınmış olmaları gerekçe olarak gösterildi.
‘Yaşı büyütülecek kişi bu mu?’
Dosyayı değerlendiren Derya Yıldırım, müvekkilinin ilk aşamada çocuk cezaevinde tutulduğunu hatırlatarak, “Daha sonraki süreçte savcı, Emrah’ın küçük yaşta olmadığını iddia ediyor. Emrah’la yaptığımız görüşmede de yaş büyütme sürecini şöyle anlatıyor: ‘Bir gün beni cezaevinden aldılar, hastaneye götürdüler, doktorun karşısına çıktım. Yaşı büyütülecek kişi bu mu denildi. Beni gösterdiler, ‘evet bu’ denildi.’ Sonrasında Emrah’ın yaşı birden bire 87 doğumlu olarak değiştiriliyor. 7 yaş büyütülmüş. 22 yaşında gösterilmesine rağmen Emrah çocuk olduğu için 3 ay daha çocuk cezaevinde kalıyor. Daha sonra yetişkinler koğuşuna alınıyor ve yargılama süreci başlıyor. Yargılama sürecinde Emrah’ın o dönem avukatları bu sürece itiraz etse de yeni bir adli tıp raporu alınmıyor. Normal yetişkin gibi bir yargılama başlıyor ve devam ettiriliyor” dedi.
Yıldırım, Anayasa Mahkemesi başvurusunun sürdüğünü ve yeniden yargılama taleplerinin sonucunu beklediklerini söyledi. (MA)
