Suriye’nin yeni Halk Meclisi’nde Kürtlerin temsili ve seçim süreci tartışmaları sürerken, Demokratik Birlik Partisi (PYD) Eş Başkanı Xerîb Hiso, meclisin oluşum biçimine ilişkin eleştirilerde bulundu.
Bianet’e bir röportaj veren Hiso, aralarında PYD’nin de bulunduğu 24 Kürt parti ve siyasi oluşumun seçim sürecini bu nedenle boykot ettiğini belirtti.
Suriye’nin 210 üyeli Halk Meclisi, 12 Temmuz’da ilk toplantısını gerçekleştirdi. Yerel seçici kurullar tarafından 140 üyenin belirlendiği süreçte, 70 üye Suriye Geçici Hükümeti Başkanı Ahmed Şara tarafından atandı.
Yaklaşık 30 ay görev yapması planlanan Meclis’in, doğrudan seçimlere geçiş için hukuki ve idari zemini hazırlaması hedefleniyor.
Haseke vilayeti ve Kobanî için yapılan tamamlayıcı seçimlerde belirlenen 11 sandalyenin 5’i Kürt, 6’sı Arap adaylara verildi. Cumhurbaşkanlığı atamalarının tamamlanmasının ardından Halk Meclisi’ndeki Kürt milletvekili sayısı 11’e yükseldi.
Kürt Ulusal Konseyi (ENKS) seçim sürecine katılırken, PYD’nin de içinde bulunduğu 24 Kürt siyasi yapı, sandalye dağılımı ve milletvekillerinin belirlenme yöntemine tepki göstererek süreci boykot etti.
Rojava’daki önemli siyasi yapıların Meclis dışında kalması, yeni yasama organında Kürtlerin temsil düzeyi ve Meclis’in kapsayıcılığı konusunda tartışmaları beraberinde getirdi.
Hiso: Kürtlerin davası hükümetin belirlediği adaylarla temsil edilemez
PYD Eş Başkanı Xerîb Hiso, Halk Meclisi seçimlerine katılmama kararlarının gerekçelerini değerlendirdi.
Hiso, Kürtlerin siyasi taleplerinin hükümet tarafından belirlenen adaylarla temsil edilemeyeceğini belirterek, bu yöntemin gerçek temsilcilerin Meclis’te yer almasının önünü kapattığını ifade etti.
Meclis’te yer alan Kürt, Arap, Süryani, Dürzi, Hristiyan ve Türkmen isimlerin büyük bölümünün Heyet Tahrir Şam’a (HTŞ) yakın isimlerden oluştuğunu söyleyen Hiso, Suriye Geçici Hükümeti Başkanı Ahmed Şara’nın kendisine yakın bir parlamento yapısı oluşturduğunu belirtti.
Hiso, Suriye’deki mücadelede ve Rojava’daki direnişte rol alan yapıların Meclis’te bulunmadığını, bu nedenle seçim sürecine katılmadıklarını ifade etti.
ENKS’nin seçimlere katılımı tartışma konusu oldu
Kürt Ulusal Konseyi’nin (ENKS) seçimlere katılmasıyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Hiso, ENKS’nin geçmişten bu yana HTŞ ile yakın ilişkiler yürüttüğünü belirtti.
Hiso, Türkiye’nin Suriye politikasında önemli bir aktör olduğunu ve Meclis’in oluşturulması sürecinde de etkisinin bulunduğunu ifade etti.
Türkiye’ye yakın isimlerin parlamentoda yer aldığını belirten Hiso, bu nedenle seçim sürecine ilişkin itirazlarının devam ettiğini söyledi.
PYD: Meclis bir yıl içinde yenilenmeli
Seçimleri boykot eden Kürt siyasi yapıların bundan sonraki süreçte nasıl hareket edeceğine ilişkin konuşan Hiso, önceliklerinin demokratik ve doğrudan seçimlerle belirlenen bir Meclis oluşturulması olduğunu belirtti.
Hiso, mevcut Meclis’in bir yıl içinde yenilenmesi ve yeni üyelerin özgür seçimlerle belirlenmesi gerektiğini ifade etti ve gelecek seçimlerde bugünkü eksikliklerin ve sorunların tekrarlanmaması gerektiğini söyledi.
Kürt nüfusu ve temsil tartışması
Hiso, geçiş yönetiminin Baas rejimi dönemindeki nüfus verilerini temel aldığını belirterek, Kürtlerin Suriye’deki nüfus oranına ilişkin farklı değerlendirmeler yaptı.
Kürt nüfusunun resmi hesaplamalardan daha yüksek olduğunu belirten Hiso, kapsamlı bir nüfus sayımının yapılması gerektiğini söyledi.
PYD Eş Başkanı yeni bir komisyon kurulacağını ve yeniden sayım yapılmasının planlandığını aktaran Hiso, bu sürecin hızlandırılması gerektiğini ifade etti.
Suriye Kürtlerine ilişkin farklı nüfus verileri
Suriye’de etnik grupların nüfusuna ilişkin güncel ve güvenilir bir resmî sayım bulunmuyor.
Suriye’nin resmî haber ajansı SANA’ya göre, Ocak 2026’da ülkedeki Kürt nüfusu yaklaşık 2 milyon.
Avrupa Birliği İltica Ajansı’nın (EUAA) Temmuz 2025 tarihli raporu ile bu raporun dayandığı Minority Rights Group’un Ocak 2025 tarihli profili ise Kürt nüfusunu 2–2,5 milyon aralığında tahmin ediyor.
Rojava Information Center’ın 2019 tarihli raporunda da savaş öncesindeki Kürt nüfusu yaklaşık 2 milyon olarak veriliyor.
Erbil merkezli Rûdaw televizyonu ise 17 Mart 2025 tarihli haberinde Suriye’de yaklaşık 4 milyon Kürt yaşadığını ve bu nüfusun ülke genelindeki oranının yüzde 15 ila 17 arasında değiştiğini belirtiyor.
Ancak savaş, göç ve zorunlu yerinden edilme nedeniyle mevcut tahminlerin kesin olmadığı vurgulanıyor
Şam ile entegrasyon süreci devam ediyor
Şam yönetimi ile Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında yürütülen entegrasyon sürecine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Hiso, görüşmelerin sürdüğünü söyledi.
Hiso, askeri ve savunma alanındaki entegrasyon çalışmalarının sona yaklaştığını, asayiş ve ekonomi başlıklarında da ilerleme sağlandığını belirtti.
Kadın Savunma Birlikleri’nin (YPJ) Suriye ordusuna hangi statüyle dahil olacağı konusunda görüşmelerin devam ettiğini aktaran Hiso, YPJ temsilcilerinin Şam ile temaslarını sürdürdüğünü ifade etti.
Hiso, kadınların IŞİD’e karşı mücadelede önemli rol oynadığını belirterek, YPJ’nin yeni Suriye askeri yapılanmasında nasıl yer alacağının önemli bir konu olduğunu söyledi.
Kürtçe yer adları ve temel hizmet sorunları gündemde
Entegrasyon sürecinde bazı sorunların yaşandığını belirten Hiso, Kürt dili, Kürtçe yer isimleri ve Rojava adının tanınması konularında anlaşmazlıkların devam ettiğini söyledi.
Kürt bölgelerindeki il, ilçe ve köy isimlerinin yeniden Arapça kullanılması yönündeki girişimlerin sorun yarattığını belirten Hiso, bu yaklaşımın geçmişteki politikaların devamı olarak görüldüğünü ifade etti.
Hiso ayrıca entegrasyon süreciyle birlikte ekonomik sorunların arttığını, hayat pahalılığı ve yakıt fiyatlarındaki yükselişin halkı etkilediğini söyledi.
Serêkaniyê yakınlarındaki Elok Su İstasyonu’nun Haseke ve çevresinde yaşayan yaklaşık 1,5 milyon kişinin su kaynaklarından biri olduğunu belirten Hiso, istasyondaki kesintilerin insani sorunlara yol açtığını ve halkın protestolar düzenlediğini aktardı.
Serêkaniyê, Tel Abyad, Eşrefiye ve Şeyh Maksud gibi bölgelerde geri dönüş ve yerel sorunların devam ettiğini belirten Hiso, çözüm için siyasi yaklaşım değişikliğine ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Hiso: Türkiye isterse entegrasyon süreci hızlanabilir
Türkiye’nin Suriye’deki entegrasyon sürecindeki rolüne ilişkin konuşan Hiso, Türkiye’nin sürecin hızlanmasına katkı sunabileceğini belirtti.
“Türkiye, buradaki entegrasyona kendi çözüm sürecine göre yaklaşıyor” diyen Hiso, Türkiye’nin bölgedeki gelişmelere daha barışçıl bir yaklaşım göstermesi gerektiğini ifade ederek, savaş politikalarının sorunları derinleştirdiğini söyledi.
Türkiye ile temaslarının bulunduğunu belirten Hiso, yetkililer ve hükümet temsilcileriyle görüşmeler yapıldığını ancak bu temasların sorunları çözmek için yeterli seviyede olmadığını kaydetti.
Nusaybin Sınır Kapısı’nın açılması gerektiğini belirten Hiso, sınır kapılarının açılmasının ve karşılıklı ziyaretlerin başlamasının bölgedeki ilişkileri güçlendirebileceğini ifade etti.
Kobanî’nin ismi tartışması sürüyor
Kobanî’de düzenlenen protestolara ilişkin de konuşan Hiso, halkın kentin isminin değiştirilmesine karşı çıktığını söyledi.
Hükümetin bu konuda açık bir tutum ortaya koyması gerektiğini belirten Hiso, Kobanî’nin Kürt kimliğiyle bağlantılı tarihi bir kent olduğunu ifade etti.
“Baas rejiminin uygulamalarını sürdürüyorlar. 1960 öncesinde kentin adı Kobanî’ydi. Baas rejimi yönetime geldikten sonra bölgedeki isimleri değiştirdi.” diye konuşan Hiso, bu uygulamaların devam etmesine karşı olduklarını söyledi.
