Mısır’ın Luksor kentinde arkeologlar, yaklaşık 3 bin yıllık olduğu belirlenen bir mezarı ani sel baskınlarının oluşturduğu tehdide karşı korumak için çalışmalarını sürdürüyor. Teb nekropolünde ortaya çıkarılan mezarın bulunduğu alanın, konumu nedeniyle su baskınlarına karşı yüksek risk taşıdığı belirtiliyor.
Luksor’un batı kesimindeki Şeyh Abd el-Kurna bölgesinin alt kısmında yürütülen kazılar 2018 yılında başladı. Bölgede saha çalışmaları devam ederken, tarih öncesi dönemlere ait çok az kalıntının günümüze ulaşabildiği belirtiliyor. Araştırmacılar, bu durumun nedenleri arasında geçmiş dönemlerde yaşanan sel baskınlarının antik mezarlarda oluşturduğu tahribatı gösteriyor.
Kazılar sırasında ortaya çıkarılan mezarlardan birinin Paser isimli bir kişiye ait olduğu belirlendi. Mezarda, Paser’in yaşadığı döneme ait süslü mezar yazıtları bulundu.
Mezarda mimari kalıntılar ortaya çıkarıldı
Araştırmacılar, mezarlığın avlusunda cenaze plaketinin yerleştirilmesi için ayrılmış bir boşlukla birbirine bağlanan ve “süt tuğlaları” olarak adlandırılan kaplama benzeri mimari unsurların iyi korunmuş şekilde bulunduğunu açıkladı.
Kazı alanında ayrıca mezarın girişine ulaşan, iki tarafı rampalarla çevrili bir merdiven de ortaya çıkarıldı.
Bölgede 3 bin yıldan daha eski dönemlere ait çok sayıda mezarın bulunduğu belirtilirken, araştırmacılar kazı çalışmalarının yanı sıra kapsamlı koruma ve risk yönetimi faaliyetlerinin de devam ettiğini ifade ediyor.
Sel baskınları tarihi yapılar için tehdit oluşturuyor
Mısır Turizm ve Tarihi Eserler Bakanlığı, bölgedeki anıtların Şeyh Abd el-Kurna’daki dağın en alt bölümünde yer almaları nedeniyle ani sel baskınlarına karşı son derece hassas olduğunu açıkladı.
Bakanlık açıklamasında, bölgede daha önce yaşanan sel baskınlarının oluşturduğu hasar izlerinin halen görüldüğü belirtildi.
Araştırmacılar, yeni sel baskınlarının mezarlara ve özellikle hassas oymalarla süslenmiş bölümlerine zarar verebileceği uyarısında bulunuyor. Bu nedenle kazı programlarının yalnızca yeni kalıntıları ortaya çıkarmaya değil, aynı zamanda koruyucu önlemler geliştirmeye ve risk yönetimi çalışmalarına da odaklandığı aktarılıyor.
Koruma için drenaj ve alan düzenlemesi planlanıyor
Arkeologlar, ani sel baskınlarının devam eden en büyük risklerden biri olduğunu belirterek, mezarların çevresinde modern dönemde oluşan yüksek moloz yığınlarının kaldırılması ve drenaj kanallarının açılması gerektiğini ifade ediyor.
Çalışmalarda Mısırbilim, arkeoloji, koruma, restorasyon, dijital beşeri bilimler, jeoloji, hidroloji, kültürel miras ve risk yönetimi gibi farklı alanlardan elde edilen bilgilerin birlikte kullanıldığı çok disiplinli bir yaklaşım uygulanıyor.
Araştırmacılar ayrıca mezarların boyalı süslemelerinin dijital olarak belgelenmesi ve kullanılan malzemelerin analiz edilmesine yönelik çalışmalar yürütmeyi planlıyor.
Devam eden çalışmaların, antik maddi kültürün belgelenmesi, bilimsel olarak yayımlanması ve daha geniş kitlelerin erişimine açılması açısından önemli katkılar sağlaması hedefleniyor.
Arkeologlar, bölgede bulunan mezarlarla çevre arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılması için burada gömülen kişilerin kalıntıları üzerinde daha ayrıntılı incelemeler yapmayı da planlıyor.
