Hindistan, küresel yapay zeka yarışında geri kalmamak için dev veri merkezi yatırımlarına hız verirken, ABD’li teknoloji şirketi Google’ın ülkede hayata geçirdiği 15 milyar dolarlık proje çevresel etkileri ve kamu teşvikleri nedeniyle tartışma konusu oldu.
Google, Hindistan’ın güneydoğusundaki Visakhapatnam kentinde milyarder Gautam Adani’nin şirketiyle ortaklaşa büyük bir yapay zeka veri merkezi kuruyor. Proje kapsamında yeni denizaltı veri kablolarının da döşenmesi planlanıyor.
Aynı bölgede Kanada merkezli Brookfield Asset Management ile Hindistanlı Reliance ortaklığında ikinci bir büyük veri merkezi inşa ediliyor. Bu iki tesisin tamamlanmasıyla ülkenin veri merkezi kapasitesinin geçen yıl sonuna göre iki katından fazla artması bekleniyor.
Başbakan Narendra Modi hükümeti, yatırımları hızlandırmak amacıyla Google ve Adani Grubu’na çeşitli teşvikler sağladı. Bu kapsamda veri depolamaya ilişkin vergi düzenlemeleri değiştirildi, arazi fiyatlarında yüzde 25 indirim yapıldı, ayrıca su ve elektrik sübvansiyonları ile çeşitli vergi avantajları sunuldu.
Hükümet, projelerin yabancı yatırımı artıracağını ve ekonomik büyümeyi destekleyeceğini savunurken, uzmanlar ve çevre örgütleri farklı görüşte.
Eleştirilerin odağında, veri merkezlerinin yüksek enerji ve su tüketimine karşın sınırlı istihdam yaratacağı iddiası yer alıyor. Çevre aktivistleri ayrıca, su sıkıntısı yaşanan bölgelerde çevre koruma kurallarının gevşetildiğini ve bazı inşaat çalışmalarının gerekli çevre izinleri tamamlanmadan başlatıldığını öne sürüyor.
Projelerden birinin yaban hayatı koruma alanına, diğerinin ise içme suyu rezervuarının toplama havzasına yakın konumda olması da kaygıları artırıyor.
Yetkililer, Google’ın veri merkezi projesinin inşaat sürecinde yaklaşık 120 bin, faaliyete geçtikten sonra ise 60 bin kişiye istihdam sağlayacağını iddia ediyor. Ancak aktivistler, çevresel etki raporlarında yer alan çalışan sayılarının bu rakamların oldukça altında olduğunu savunuyor.
Hindistan’da maliye ve enerji bakanlıklarında üst düzey görevlerde bulunmuş eski bürokrat E.A.S. Sarma ise projeye sağlanan kamu desteklerini eleştirerek, “Her sübvansiyonun toplum için bir maliyeti vardır. Google çok akıllıca davrandı. Adani ile ortaklık yaptı çünkü Adani, Hindistan’da her türlü engeli aşabilen biri” değerlendirmesinde bulundu.
Google yetkilileri ise veri merkezlerinde su tüketimini azaltan gelişmiş soğutma teknolojilerinin kullanılacağını ve projelerin maliyetinin hane halkına yansıtılmayacağını savundu.
