12 Eylül 1980 Darbesi döneminde binlerce siyasi tutuklunun savunmasını üstlenen, adil yargılanma ve hukukun üstünlüğü mücadelesinin simge isimlerinden Avukat Nebi Barlas, 86 yaşında yaşamını yitirdi.
Nebi Barlas kimdir, hayatı hakkında neler biliniyor?
Avukat Nebi Barlas, gençlik yıllarında askeri öğrencilikten hukuk mücadelesine uzanan bir süreçten geçti.
1963 yılında Talat Aydemir ve Fethi Gürcan liderliğindeki askeri darbe girişiminin ardından tasfiye edilen Harp Okulu öğrencileri (Harbiyeliler) arasında yer aldı.
Haksız bir kararla 3,5 yıl cezaevinde kalan Barlas, tahliye olduktan sonra eğitimine devam ederek İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu ve avukatlık mesleğine başladı.
Hukuk ve adalet mücadelesi
Kariyeri boyunca darbe dönemlerinin hukuksuzluklarına karşı en ön saflarda savunmanlık yaptı.
12 Mart 1971 Muhtırası’nın ardından Kurmay Yarbay Talat Turhan’ın savunmasını üstlendi.
12 Eylül 1980 Darbesi döneminde sıkıyönetim mahkemelerinde 807’si idam istemli olmak üzere toplam 2 bin 480 sanığın avukatlığını üstlendi.
25 Haziran 1981 tarihinde Paşakapısı Cezaevinde idam edilen Ahmet Saner ve Kadir Tandoğan’ın avukatlığını yürüttü ve idamlarına bizzat tanıklık etti.
Savunma hakkının korunması ve hukukun üstünlüğü için yürüttüğü mücadele nedeniyle Barlas, darbe döneminin en önemli hukukçuları arasında gösterildi.
‘Bugünkü mahkemeler darbe dönemini aratıyor’
2000 yılına kadar aktif avukatlık yapan Barlas, mesleği bırakma nedenini cezaevlerindeki hukuk dışı uygulamalara ve avukatlık onurunun çiğnenmesine bağlamıştı. Barlas, Sağmalcılar Cezaevinde avukatlara yönelik rencide edici ve aşağılayıcı üst arama uygulamalarına tepki olarak mesleği bırakma kararı almıştı.
2000’e kadar avukatlık yapan Nebi Barlas, avukatlığı bırakmasını 12 Eylül 2023’te Artı Gerçek’ten Esra Çiftçi’ye verdiği röportajda şöyle anlatmıştı:
“Sağmalcılar Cezaevi’nde avukatlara yönelik hukuk dışı aramalar yapılıyordu. Bel kayışı ve ayakkabılar çıkartılıyordu. Sağlık yönünden son derece mahsurlu, pislik içindeki terlikler veriliyordu. Bu rezil uygulama bittikten sonra demir parmaklığa doğru yürüdüğümde, askerin ayakkabılarıma adeta şut çekercesine vurduğunu gördüm. Askere verdikleri terlikleri fırlattım. Büyük olay oldu. Savcı ve müdür geldi. Her zaman sakinliğimle tanındığım halde şahsıma yapılan bu hakareti kabul edemediğimi, onurlu bir avukatlık yaptığımı, Harbiyeli olmanın onurlu ve gururunun her şeyin üstünde tuttuğumu, bu hakareti kabul etmemin mümkün olmayacağını ifade etmeye çalıştım. Savcı ve müdür bana hak vermiş olacaklar ki beni teselli etmeye çalıştılar. Aramaların bu şekilde rezilce devam etmesi üzerine bu şartlarda avukatlık görevini yapamayacağımı düşündüğümden, çok sevdiğim mesleğimi bırakmak zorunda kaldım.”
‘Davalardaki uygulamalar 12 Eylül’ü aratıyor’
Aynı röportajda 12 Eylül dönemiyle bugünü de karşılaştıran Nebi Barlas, şöyle dedi:
“12 Eylül darbe döneminin sıkıyönetim mahkemelerini on yıl boyunca yaşamış bir hukukçu olarak günümüzde açılan davalarda yapılan uygulamaların, verilen kararların darbe dönemi mahkemelerini arattığını kesinlikle söyleyebilirim. Davaların tahkikat aşaması, mahkeme safahatı sırasında sanıklara ve savunma avukatlarına yapılan muamele hukuk açısından dehşet verici. Darbe döneminde bile böyle uygulamalarla karşılaşmadık. En önemli farklardan birisi, savunma ve avukatlara karşı gösterilen tutum ve davranışlardır.”
Barlas’ın ölüm haberini 78’li devrimcilerden Celal Şelte paylaştı. Şelte sosyal medya hesabından, şöyle dedi:
“‘Aslanların Avukatı’ lakaplı ,12 Eylül döneminde İstanbul’da binlerce yoldaşın avukatı olan Nebi Barlas da aramızdan ayrılmış. Çok üzgünüz… Cenaze ile ilgili bilgiler paylaşılacaktır…”
İHD: Hatırası bize yol göstermeye devam edecek
Barlas’ın hayatını kaybetmenin ardından İHD İstanbul Şubesi de sosyal medya hesabı üzerinden bir taziye mesajı paylaştı.
İHD İstanbul Şubesi tarafından paylaşılan mesajda, Nebi Barlas’ın darbe dönemlerindeki cesur savunmanlığına dikkat çekilerek şu ifadelere yer verildi:
“Derneğimizin kurucularından Av. Nebi Barlas’ı kaybettik. Askeri darbe döneminin en zor koşullarında işkence görüp idam cezası ile yargılanan müvekkillerini her türlü hak ihlaline karşı cesurca savundu. Nebi abi tüm insan hakları savunucularının gönlünde yer etti. Hatırası bize yol göstermeye devam edecek.”
Derneğimizin kurucularından Av.Nebi Barlas’ı kaybettik. Askeri darbe döneminin en zor koşullarında işkence görüp idam cezası ile yargılanan müvekkillerini her türlü hak ihlaline karşı cesurca savundu. Nebi abi tüm insan Hakları savunucularının gönlünde yer etti. Hatırası bize… pic.twitter.com/sEQP7xTu2J
— İHD İstanbul Şubesi (@ihdistanbul) July 20, 2026
