ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada Yemen’de varlık gösteren Husiler (Ensarullah) ve İran’ı hedef alan ifadeler kullandı. Trump Husiler üzerinden İran’ı tehdit etti.
ABD’nin bir yıl önce bölgede ticaret ve ekonomi akışına müdahale edildiği gerekçesiyle Husilere yönelik askeri harekat başlattığını belirten Trump, o dönemde örgüte karşı kapsamlı ve güçlü saldırılar düzenlendiğini hatırlattı. Trump, Husilerin o tarihten bu yana ve İran ile yaşanan gerilim sürecinde sorumluluk sahibi bir tutum sergilediğini kaydetti.
“Tekrarı halinde İran’ı sorumlu tutacağız”
Husilerin Orta Doğu’da yeniden askeri hareketlilik içine girdiğini ifade eden Trump, dün gece Suudi Arabistan Krallığı’na ait iki geminin hedef alındığını bildirdi. Saldırının tekrarlanması durumunda sert karşılık verileceğini belirten Trump, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Eğer Husiler bunu tekrar yaparlarsa, ABD, Husilerin İran’ın vekili veya temsilcisi olduğu gerekçesiyle İran’ı sorumlu tutacak. İran’a ve elbette Husilere ağır askeri cezalar verecek.”
Şimdiye kadar yürütülen süreçte Husilerin tutumunu “profesyonel ve akıllıca” olarak nitelendiren Trump, son yaşanan gelişmelerin beklentilerle uyuşmadığını ifade etti.
Husilerden Suudi Arabistan’a deniz ablukası misillemesi
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri, 20 Temmuz tarihinde yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan Krallığı’nı Yemen’e yönelik abluka uygulamakla suçlamıştı. Seri, söz konusu ablukaya karşı kendilerinin de deniz ablukasıyla yanıt vereceklerini kamuoyuna duyurmuştu.
İran İslam Cumhuriyeti destekli Husiler, Eylül 2014 döneminden bu yana Yemen’in başkenti Sana, Kızıldeniz limanlarıyla stratejik öneme sahip Hudeyde kenti ve çevresindeki bölgelerin kontrolünü elinde tutuyor.
Suudi Arabistan liderliğindeki uluslararası koalisyon güçleri ise Mart 2015’ten bu yana Husilere karşı resmi Yemen hükümetine askeri ve siyasi destek sağlıyor.
Ensarullah ya da ‘Husiler’ kimdir?
Ensarullah Yemen’de Şiiliğin Zeydilik koluna mensup silahlı bir grup. Grup ismini kurucusu Hüseyin Bedreddin el-Husi’den aldığı için ‘Husiler’ olarak da anılıyor. Ensarullah’ın şimdiki lideri ise Hüseyin Bedreddin el-Husi’nin oğlu Abdülmelik el Husi
Grup, 1990’lı yıllarda dönemin Devlet Başkanı Ali Abdullah Salih’in yolsuzluğa bulaştığını söyledikleri rejimine karşı mücadele için kurulmuştu.
Yemen nüfusunun üçte birini oluşturduğu tahmin edilen, Şiiliğin bir koluna mensup Zeydiler, ülkede Osmanlı’nın Yemen’i yönettiği yıllardan beri aktifler.
Osmanlılar 1918’de bölgeden tamamen çekilmeden yedi yıl önce, 1911’de ilk olarak Saada bölgesindeki Zeydi lideriyle bir anlaşma imzalayarak burayı özerk bölge olarak kabul etmişti.
1926’da Saada’da doğan, bölgedeki Zeydilerin güçlü ailelerinden Husilerin bir üyesi olan Bedrettin el Husi, ileride kurulacak olan Husi Cemaati’nin ruhani lideri olacaktı.
Cemaat, İsrail ve ABD karşıtı bir söyleme sahipti. ABD ile yakın ilişkilerinden dolayı Körfez ülkelerini de sıklıkla eleştiriyorlardı. 1979’daki İran İslam Devrimi’nden etkilenen hareket, devrimin liderlerinden Humeyni’nin söylemlerini benimsedi. Grubun İran’la ilk yakınlaşması böyle başladı.
Bu sırada Yemen’in güneyi ve kuzeyinde 1960’lardan beri var olan iki farklı devlet, 1990’da tek bir yönetim altında birleşti. Ancak ordular ortaklaştırılmamıştı. 1994’te ülkede iç savaş çıktı.
Bu iç savaş sırasında Husilerle diğer Zeydi gruplar arasında da sorunlar çıkınca Bedrettin el Husi ve oğlu Hüseyin el Husi, İran’a kaçtı.
Husiler 1994’ten bu yana da İran’ın nüfuzunu bölgede yaymakla görevli Devrim Muhafızları’ndan doğrudan destek almaya başladılar. Devrim Muhafızları komutanlarının Husilerin oluşturduğu Ensarullah adlı silahlı örgüte doğrudan eğitim verdiği, bu grubun silahları, askeri gereçleri ve parasının da çoğunlukla İran’dan gelmeye başladığı iddia edildi.
Bu dönemde Saada başta olmak üzere Husilere yakın Zeydilerin yaşadığı bölgelerde onlarca “eğitim merkezi” kuran İran, buralara gelen öğrencilere “Humeyni öğretisi ve Caferilik” eğitimi verdi.
2004’te Hüseyin el Husi öldüğünde Ensarullah örgütünün başına geçen ve hâlâ örgütü yöneten kişi Abdülmelik el Husi oldu.
2010’da Tunus’ta başlayan ve “Arap Baharı” adı verilen ayaklanmalar, Yemen’e de sıçradı.
Ensarullah’ın çatıştığı ve 1978’den beri Kuzey Yemen’i, 1990’daki birleşmeden beri de ülkeyi yöneten Ali Abdullah Salih yönetimi devrildi.
Yerine yine Riyad tarafından desteklenen Mansur Hadi geçti.
Oluşan güç boşluğu ve karmaşadan yararlanan Ensarullah yıllardan sonra ilk kez Saada’dan başlayarak bazı topraklarda doğrudan hakimiyetlerini ilan ettiler.
Bu süreçte her ne kadar İran, destek verdiğine yönelik haberleri yalanlasa da, Ensarullah gittikçe güçlenerek nihayetinde 21 Eylül 2014’te Başkent Sanaa’yı ele geçirdi.
Bu ilerleyişte, ülkede yeniden söz sahibi olmak istediği için taraf değiştiren eski düşmanları Ali Abdullah Salih’le yapılan işbirliğinin de etkisi oldu.
Daha sonra tekrar taraf değiştirip Suudilere katılmaya çalışan Salih, 2017’de öldürüldü.
Başkent’teki hükümet binalarına yerleşen Ensarullah’tan bir heyet, bu dönemde İran’a gitti. Heyetle İran arasında; uçuşların artması için sivil havacılık anlaşması, Hudeyda Limanı’nın genişletilmesi, ülkedeki enerji hatları, suya erişim gibi alanların genişletilmesi için İran’ın desteğinin sağlanması ile ticaret ve sanayi alanlarında Yemen kadrolarının İranlı uzmanlar tarafından eğitilmesi için anlaşmalar imzalandı.
2015’in başında ev hapsinde olan Cumhurbaşkanı Mansur Hadi ve hükümet, ülkeyi Ensarullah’ın kontrolü altındaki başkentte yönetemediklerini açıklayarak istifalarını verdi. Şubat ayında da Ensarullah meclisi feshettiğini duyurdu.
Hadi, 21 Şubat’ta güneydeki Aden şehrine kaçtığını duyurdu ve ülkeyi oradan yöneteceğini; Husilerin adımının ‘darbe’ sayılacağını; Aden’in geçici başkent olduğunu duyurdu. Bazı ülkeler büyükelçiliklerini Aden’e taşıdı.
Mart 2015’te ise bölgedeki en büyük rakibi İran’ın desteklediği bir grubun güçlenerek sınırlarında hakimiyet kazanmasına karşı Suudi Arabistan, Yemen’de operasyonlara başladı.
Bu esnada kısa süreliğine de olsa Aden’in de kontrolünü ele geçirmiş olan örgütü buradan çıkardı.
Ancak örgüt, Saada’dan başlayarak ülkenin kuzey batısını ve ülkedeki en kritik liman olan Hudeyda Limanı’nı da kapsayan batıdaki sahil kesimini bugün hâlâ kontrol ediyor ve Suudi Arabistan ve İsrail’e zaman zaman füze ile saldırı düzenliyor.
Ensarullah, ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve başlamasının ardından ‘terör’ örgütü listesine alınmıştı.
