Gökbilimciler, Samanyolu’nda bulunan ve galakside bilinen tek helyum novası olan V445 Puppis yıldız sisteminde daha önce hiçbir yıldız patlamasında görülmeyen yüksek hızlı gaz kümeleri tespit etti. Bilim insanları “mermi” olarak tanımlanan yapıların kökenini araştırırken, keşfin Tip Ia süpernovalarının oluşumuna ilişkin önemli ipuçları sunabileceğini belirtiyor.
Nadir yıldız patlamasında sıra dışı gaz kümeleri görüldü
Gökbilimciler, Samanyolu’nda meydana gelen nadir bir yıldız patlamasının ardından daha önce gözlemlenmeyen yüksek hızlı gaz kümeleri tespit etti.
Keşfi gerçekleştiren araştırmacılar, saatte yaklaşık 32 milyon kilometre hıza ulaşan bu gaz yapılarını “mermiler” olarak tanımladı.
Bilim insanları, söz konusu yapıların ne olduğu ve nasıl oluştuğu konusunda henüz kesin bir sonuca ulaşamadı. Araştırmacılar, benzer oluşumların evrende bugüne kadar gözlemlenen diğer nova patlamalarında görülmediğine dikkat çekti.
Toz bulutunun dağılması keşfin önünü açtı
Keşif, Samanyolu’nda bilinen tek helyum novası olan V445 Puppis yıldız sistemini çevreleyen yoğun toz bulutunun, 20 yılı aşkın sürenin ardından dağılmasıyla mümkün oldu.
Toz bulutunun incelmesi sayesinde araştırmacılar, bugüne kadar gizlenen yıldız sistemini ayrıntılı biçimde inceleme fırsatı buldu.
Yapılan gözlemler, sistemin nadir görülen bir helyum yıldızından madde çeken bir beyaz cüceden oluştuğunu doğruladı.
Warwick Üniversitesi araştırmayı yayımladı
Birleşik Krallık’taki Warwick Üniversitesi araştırmacıları, V445 Puppis’in galaksimizde bilinen tek helyum novası olduğunu belirterek, bu sistemin benzer patlamaların incelenmesi açısından önemli bir araştırma alanı sunduğunu açıkladı.
Novalar, ikili yıldız sistemlerinde meydana gelen ani ve güçlü enerji patlamaları olarak tanımlanıyor. Bu süreçte Güneş benzeri bir yıldızın yaşamını tamamlamasının ardından geriye kalan beyaz cüce, yörüngesindeki yıldızdan gaz çekmeye başlıyor.
Beyaz cücenin yüzeyinde biriken madde, sıcaklık ve basıncın kritik seviyeye ulaşmasıyla termonükleer patlamaya neden oluyor.
Patlama 2000 yılında gerçekleşti
V445 Puppis’te yaşanan nova patlaması 2000 yılının sonlarında meydana geldi.
Patlama sırasında yaklaşık 1,6 trilyon kilometrelik alana yayılan devasa bir madde akışı oluşurken, aynı zamanda yıldız sistemi yoğun bir toz diskiyle kaplandı. Bu nedenle gökbilimciler uzun yıllar boyunca yalnızca patlamanın oluşturduğu enkazı gözlemleyebildi.
“Mermilerin” kökeni henüz bilinmiyor
Warwick Üniversitesi’nde doktora çalışmalarını sürdüren araştırmacı John Mills, toz bulutunun dağılmasıyla yıldız sisteminin gerçek yapısını doğrulayabildiklerini belirtti.
John Mills, yıldız sisteminin gerçekten de son derece nadir görülen bir helyum yıldızından madde çeken beyaz cüceden oluştuğunu ifade etti.
Araştırmacılar, görünürlüğün artmasıyla oksijen bakımından zengin gazdan oluştuğu değerlendirilen “mermileri” ilk kez net biçimde gözlemledi.
John Mills, bu yapıların büyük olasılıkla patlamanın ardından oluştuğunu düşündüklerini ancak bugüne kadar başka hiçbir nova sisteminde benzer oluşumlara rastlanmadığını söyledi.
Tip Ia süpernovalarının anlaşılmasına katkı sağlayabilir
Araştırmacılar, V445 Puppis üzerinde yürütülen çalışmaların helyum novalarının yapısının daha iyi anlaşılmasına katkı sunmasını bekliyor.
Bilim insanları, bu tür patlamaların evrendeki en parlak kozmik olaylardan biri olan Tip Ia süpernovalarının oluşumunda rol oynayabileceğini değerlendiriyor.
Tip Ia süpernovaları, sabit parlaklık özellikleri sayesinde galaksiler arasındaki mesafelerin ölçülmesinde “standart mum” olarak kullanılıyor. Buna karşın gökbilimciler, bu patlamaların hangi süreçler sonucunda meydana geldiğini tam olarak açıklayabilmiş değil.
