Gözaltında kaybedilen yakınlarının akıbetini sormak ve faillerin yargılanması talebiyle her hafta Galatasaray Meydanı’nda bir araya gelen Cumartesi Anneleri / İnsanları, eylemlerinin 1115’inci haftasında 45 yıl önce gözaltında katledilen öğretmen Süleyman Cihan’ı gündeme taşıdı.
Basın açıklamasını insan hakları savunucusu Sebla Arcan okudu.
Açıklamada, yeni gündeme gelen çözüm süreci tartışmalarına dikkat çekilerek, geçmişle yüzleşme ve “geçiş dönemi adaleti” mekanizmalarının hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.
Çerçeve yasa ve geçmişle yüzleşme vurgusu
Meclis’e sunulan yeni çerçeve yasa teklifinin ardından yapılan açıklamada, barış ve demokratikleşme süreçlerinin yalnızca silah bırakanlara yönelik ceza hukuku düzenlemeleriyle sınırlı tutulamayacağı belirtildi. Dünyadaki örneklerin, ağır hak ihlalleriyle yüzleşilmeden kalıcı bir barışın kurulamayacağını gösterdiğine işaret edilen açıklamada, şu talepler yinelendi:
- Hakikat komisyonları kurulsun.
- Hakikati bilme hakkı yasal güvence altına alınsın.
- Zorla kaybetmelerde cezasızlığa son verilsin.
- Devlet arşivleri açılarak kayıpların akıbetleri açıklansın.
- Faillerin etkili biçimde soruşturulup yargılanmasının önündeki engeller kaldırılsın.
31 yaşındaki Süleyman Cihan nasıl kaybedildi?
12 Eylül AskerîiDarbesi’nin ardından hakkında arama kararı bulunan 31 yaşında, iki çocuk babası öğretmen ve Galatasaray Mühendislik Yüksekokulu öğrencisi Süleyman Cihan, 29 Temmuz 1981’de Edirne’den İstanbul’a gelirken bindiği otobüste sivil polisler tarafından gözaltına alındı.
Önce Sansaryan Han’daki İstanbul Emniyet Müdürlüğü 2. Şube’ye, ardından Gayrettepe Siyasi Şube’ye götürülen Cihan için ailesinin ve avukatlarının tüm başvurularına “gözaltında değil” yanıtı verildi. Ancak Emniyette Cihan’ı işkence altında gören tanıklar durumu mahkemelerde teşhir etti.
Yoğun baskılar üzerine emniyet makamları önce bir “çatışma” senaryosu öne sürdü, ardından bu iddianın tutmaması üzerine 30 Temmuz’da yer gösterme sırasında altıncı kattan atlayarak intihar ettiği iddiasını üretti.
Otopsi ve tanıklar gerçeği ortaya çıkardı
Ailenin ve avukatların 85 gün süren ısrarlı mücadelesi sonucunda hazırlanan otopsi raporunda, Süleyman Cihan’ın altıncı kattan atılmadan önce öldürüldüğünü gösteren bulgular yer aldı. Üstelik olay raporu 30 Temmuz 1981 tarihini taşımasına rağmen, bu tarihten sonra Cihan’ın emniyette sağ olarak görüldüğüne dair çok sayıda tanık beyanı bulunuyordu.
Günlerce ağır işkenceye maruz bırakılarak öldürülen Cihan’ın cansız bedeninin camdan atılarak intihar süsü verildiği ve ardından Zindanarkası Mezarlığı’nın kimsesizler bölümüne “kimliği meçhul” olarak gömüldüğü anlaşıldı.
Hukuki mücadele ve cezasızlık duvarı
Olayın peşini bırakmayan aile ve gazeteci Kürşat İstanbullu ağır tehditlere maruz kaldı. Sunulan somut delillere ve tanıklara rağmen dosya uzun yıllar zamanaşımı gerekçesiyle kapatıldı.
2012 yılında ailenin avukatlarıyla birlikte Kadıköy Cumhuriyet Başsavcılığı’na yaptığı başvuruda, Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı’nın otopsi bulgularına dayandırarak hazırladığı, Cihan’ın ağır işkence gördüğünü ve düşmeden önce öldürüldüğünü net biçimde ortaya koyan raporu sunuldu. Savcılık işkenceyle öldürüldüğünü kabul etmesine rağmen dosya bir kez daha zamanaşımı gerekçesiyle kapatıldı ve bilinen failler cezasızlıkla korundu.
‘Hakikat olmadan adalet olmaz’
Süleyman Cihan’ın dosyasının kapatılmasının cezasızlığın sadece failleri korumakla kalmayıp, hakikatin üzerini örten bir devlet politikası olduğunu gösterdiği vurgulanan açıklamada, “Kaç yıl geçerse geçsin; Süleyman Cihan için, tüm kayıplarımız için, adalet istemekten, devletin hukuk normları içinde hareket etmek zorunda olduğunu hatırlatmaktan vazgeçmeyeceğiz” denildi.
Yazar Burhan Sönmez de destek verdi
Ödüllü yazar Burhan Sönmez de Cumartesi Anneleri’nin eylemine katılarak destek verdi.
Burhan Sönmez, “İktidarın inandığı tek şey unutkanlık. İsterler ki yaptıkları bütün kötülükler unutulsun. Ama bizim gücümüz hatırlamak ve hatırlatmak. Kayıplarımızın adlarını ve hayallerini hikâyelere, şiirlere, resimlere, filmlere dökerek onları sonsuzlaştırmak, ebedi olarak yaşatmak. Biz buradan asla elimiz boş ayrılmayacağız. Bu mücadele devam edecek” ifadelerini kullandı.
🔴Burhan Sönmez, Cumartesi Anneleri/İnsanları’nın 1115. hafta eyleminde konuştu:
📌”İktidarın inandığı tek şey unutkanlık. İsterler ki yaptıkları bütün kötülükler unutulsun. Ama bizim gücümüz hatırlamak ve hatırlatmak”
📌“Kayıplarımızın adlarını ve hayallerini hikâyelere,… pic.twitter.com/1IQS9yajE9— İlke TV (@ilketvcomtr) August 8, 2026
