Romanya, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin rekor düzeyde düşmesi nedeniyle Cernavoda Nükleer Santrali’nde çalışan son reaktörü de geçici olarak devre dışı bıraktı. Santralin tamamen durması, Romanya’nın elektrik arzında baskı yaratırken elektrik ihtiyacının önemli bölümünü Romanya’dan karşılayan Moldova’da da kesinti endişelerini artırdı.
Santrali işleten Nuclearelectrica, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin “önemli ve devam eden düşüşü” nedeniyle 706 megavat kapasiteli iki reaktörün de devre dışı kaldığını açıkladı. Cernavoda Nükleer Santrali, normal koşullarda Romanya’nın elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 20’sini karşılıyor.
Santralin ilk reaktörü 28 Temmuz’da düşük su seviyesi nedeniyle kapatılmıştı. Son çalışan reaktörün de devre dışı bırakılmasıyla santralde elektrik üretimi tamamen durdu. Şirket, reaktörün önümüzdeki 10 gün içinde yeniden devreye alınmasını beklemediğini bildirdi.
Tuna’nın debisi ortalamanın çok altında
Tuna Nehri’nin Romanya’ya girişindeki debi, temmuz sonunda saniyede yaklaşık 1.700 metreküp seviyesindeyken ağustos ayında 1.370 metreküpe kadar geriledi. Temmuz ayının uzun yıllar ortalaması ise saniyede 4.700 metreküp civarında.
Romanya’daki Cernavoda ölçüm istasyonunda su seviyesi de hızla geriledi. 28 Temmuz’da sıfır referans kotunun 194 santimetre altında ölçülen seviye, 14 Ağustos’ta 240 santimetre altına düştü. Böylece 17 günde 46 santimetrelik düşüş kaydedildi.
Romanya hükümeti ağustos ayı boyunca enerji alanında olağanüstü hal ilan ederken, şirketler ve hanelerden özellikle yoğun tüketim saatlerinde elektrik kullanımını azaltmaları istendi.
Enerji Bakanlığı, oluşan açığı kapatmak için 330 megavat kapasiteli bir linyit santralinin devreye alındığını açıkladı. Rüzgar enerjisi ve mevcut rezervuarlardaki suya bağlı hidroelektrik üretiminin de artırıldığı belirtildi.
Moldova’da elektrik kesintisi riski
Cernavoda Nükleer Santrali’nin tamamen devre dışı kalması, enerji açığının yüzde 60’a varan bölümünü Romanya’dan karşılayan Moldova’yı da doğrudan etkiliyor.
Romanya’dan elektrik ithalatının durması halinde Moldova’nın Ukrayna’dan elektrik tedarik etmeye veya daha yüksek maliyetli Batı Avrupa kaynaklarına yönelmeye zorlanabileceği belirtiliyor. Alternatiflerin yetersiz kalması durumunda dönüşümlü elektrik kesintileri de gündeme gelebilir.
Moldovalı enerji uzmanı Sergiu Tofilat, Kişinev Radyosu’na yaptığı değerlendirmede, mevcut tablo nedeniyle elektrik kesintileri dahil durumun kötüleşmesine hazırlıklı olunması gerektiğini söyledi.
Tuna’da taşımacılık da aksıyor
Kuraklık yalnızca enerji üretimini değil, Almanya’dan Karadeniz’e uzanan yaklaşık 2 bin 850 kilometrelik Tuna Nehri boyunca taşımacılığı da olumsuz etkiliyor.
Nehirdeki sığlaşma nedeniyle yük gemilerinin taşıyabildiği yük miktarı azalırken ulaşım maliyetleri yükseliyor.
Tuna’daki düşük su seviyesi, Avrupa’daki diğer nükleer santrallerin faaliyetlerini de etkiliyor. Fransa’da kuraklık ve aşırı sıcaklık kaynaklı sorunlar nedeniyle 57 reaktörden 13’ünün üretimi bu hafta farklı düzeylerde etkilendi. Macaristan’daki Tuna suyu ile soğutulan Paks Nükleer Santrali’nde de üretim geçen aydan bu yana azaltılıyor.
Macaristan hükümeti, nehir seviyesinin daha fazla düşmesi ihtimaline karşı Paks Nükleer Santrali yakınlarında su akışını kontrol etmek amacıyla su altı bariyeri kurulmasını istedi. Gerektiğinde iki büyük mavnanın batırılarak santral çevresindeki su seviyesinin yükseltilmesi de planlanıyor.
Avrupa Birliği’nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi ise Avrupa’nın geniş bölümünde yağış ve nehir akışlarının normal seviyelerin altında olduğunu, aşırı sıcaklıkların da kuraklığı ağırlaştırdığını bildirdi. (ANKA)
