NASA’nın Mars yüzeyindeki iki gezgini Curiosity ve Perseverance, Kızıl Gezegen’den yeni görüntüler göndermeyi sürdürüyor.
18-20 Ağustos tarihli görüntü akışında Curiosity’nin 4985 ila 4988’inci Mars günlerinde çektiği karelerle Perseverance’ın 1955’inci Mars gününden bir görüntü yer aldı. NASA’nın resmi ham görüntü arşivlerinde araçların gönderdiği fotoğraflar düzenli olarak yayımlanıyor.
NASA’nın son haftalarda yüksek çözünürlüklü olarak yayımladığı diğer görüntüler ise Mars’ın jeolojik geçmişine ilişkin yeni ayrıntılar sunuyor.
1- Mars yüzeyinde dev bir ‘bal peteği’
Curiosity’nin 340 ayrı fotoğrafından oluşturulan Mars panoraması. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/MSSS
Curiosity’nin en dikkat çekici son görüntülerinden biri, Gale Krateri’ndeki Valle Grande bölgesinde karşılaştığı geniş poligonal arazi oldu.
Rover, Mars yüzeyinde daha önce de bu tür çokgen yapılar görüntülemişti. Ancak NASA’ya göre ilk kez bu kadar geniş bir alanın tamamen poligonlarla kaplandığı görüldü.
Curiosity’nin 19 ve 20 Haziran’da çektiği 340 ayrı fotoğrafın birleştirilmesiyle oluşturulan 360 derecelik panoramada, yaklaşık 5 ila 10 santimetre genişliğindeki geometrik yapılar ufka kadar uzanıyor.
Bu tür şekiller; zeminin kuruması, sıcaklık değişimleri, tortuların sıkışması ya da minerallerdeki değişimlerle oluşabiliyor. Bilim insanları hangi sürecin Mars’taki bu alanı meydana getirdiğini araştırıyor.
2- Altı metrelik ‘Miraflores’
Mars’taki Miraflores adlı kumla kaplı kaya tepesi…Mars’taki yaklaşık 6 metre yüksekliğindeki Miraflores. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/MSSS
Poligonlarla kaplı bölgenin ortasında yükselen kaya oluşumlarından biri de NASA ekibinin “Miraflores” adını verdiği tepe.
Yaklaşık 6 metre yüksekliğindeki oluşumun üst kısmını kalın bir kum tabakası kaplıyor. Curiosity görüntüyü 11 Haziran’da Mastcam kamerasıyla çekti.
Fotoğraf 11 ayrı görüntünün birleştirilmesiyle oluşturuldu. NASA, görüntünün renklerini Mars yüzeyinin Dünya’daki aydınlatma koşullarında insan gözüne nasıl görünebileceğini yaklaşık olarak yansıtacak biçimde düzenledi.
3- Mars’tan dünya kayboldu
Dünya, Mars’ın uydusu Phobos’un arkasından geçerken. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS/SSI
Perseverance’ın kamerası Mars yüzeyinden sıra dışı bir gökyüzü olayını görüntüledi.
Rover, 2 Temmuz’da Dünya’yı Mars’ın uydusu Phobos’un arkasından geçerken fotoğrafladı. Yedi ayrı Mastcam-Z görüntüsünün bir araya getirilmesiyle oluşturulan karede Dünya, Mars gökyüzünde küçücük parlak bir nokta olarak görülüyor.
Phobos’un önünden geçmesiyle bu nokta kısa süreliğine gözden kayboluyor. NASA görüntüleri 5 Ağustos’ta yayımladı.
4- Jezero Krateri’nin katmanları
Jezero Krateri’ndeki Broom Point bölgesi. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS
Perseverance’ın görüntülediği bir diğer alan, Jezero Krateri’nin kenarındaki Broom Point olarak adlandırılan katmanlı kaya oluşumları.
NASA’nın yayımladığı panoramada birbirinin üzerine yığılmış kaya katmanlarının yanı sıra Perseverance’ın yüzeyde bıraktığı tekerlek izleri de görülebiliyor.
Bölgedeki yaklaşık 75 metre kalınlığındaki kaya dizisinin Mars’ın erken jeolojik dönemlerinden kalmış olabileceği düşünülüyor.
5- Kayalara kazınmış eski bir kum fırtınası
Mars’ın eski rüzgâr koşullarının izlerini taşıyan kaya katmanları. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/MSSS
Curiosity’nin görüntüleri yalnızca Mars’ın bugünkü yüzeyini göstermiyor; gezegenin milyarlarca yıllık geçmişine ilişkin izleri de ortaya çıkarıyor.
Rover’ın Jawbone Canyon bölgesinde incelediği kayalarda görülen eğimli ve düzenli katmanlar, bilim insanlarının eski Mars atmosferine ilişkin yeni çıkarımlar yapmasını sağladı.
Araştırmacılar bu yapıların, tortullar henüz gevşek kum halindeyken güçlü rüzgârların oluşturduğu dalgalanmaların zamanla taşlaşmasıyla meydana geldiğini düşünüyor.
6- Mars bu kez uzaydan
Psyche uzay aracının Mars yakın geçişi sırasında elde edilen geliştirilmiş renkli mozaik. Fotoğraf: NASA/JPL-Caltech/ASU
NASA’nın metal zengini Psyche asteroidine doğru ilerleyen Psyche uzay aracı, 15 Mayıs’ta gerçekleştirdiği Mars yakın geçişi sırasında gezegenin yüzeyini görüntüledi.
Aracın kameralarından elde edilen verilerle hazırlanan geliştirilmiş renkli mozaikte Iapygia bölgesindeki kraterler, sırtlar, rüzgârın oluşturduğu çizgiler ve farklı jeolojik yüzeyler görülebiliyor.
Görüntüdeki renkler insan gözünün Mars’ı doğal biçimde göreceği renkler değil; yüzeydeki farklılıkların daha kolay incelenebilmesi amacıyla güçlendirilmiş durumda.
NASA’nın Curiosity ve Perseverance görevleri Mars’ın geçmişte mikrobiyal yaşam için elverişli koşullara sahip olup olmadığını araştırmaya devam ediyor. Curiosity 2012’den bu yana Gale Krateri’nde çalışırken, 2021’de Jezero Krateri’ne inen Perseverance eski mikrobiyal yaşamın olası izlerini araştırıyor ve Mars kayaçlarından örnekler topluyor. (Kaynak: Birgün)
