Nepal’in Çin sınırındaki Rasuwa bölgesinde 26 Ağustos’ta meydana gelen sel sonrası kayıpların boyutu büyüyor. Nepal polisi, Bhotekoshi Nehri çevresindeki selde yaşamını yitirenlerin sayısının 469’a yükseldiğini açıkladı. Yüzlerce kişinin akıbeti ise hala bilinmiyor. Arama-kurtarma ekipleri nehir yatakları ve aşağı havzadaki yerleşimlerde çalışmalarını sürdürüyor.
Yaşananlar yalnızca can kaybıyla sınırlı kalmadı. Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC), en az 10 bin ailenin evsiz kaldığını açıkladı. Kurum, felaketin boyutunu “katastrofik” olarak tanımlarken, bazı köy ve pazar alanlarının tamamen ortadan kalktığını bildirdi.
Köprüler ve yollar yıkıldı
Sel suları ve beraberinde sürüklediği kaya, çamur ve enkaz; evlerin yanı sıra yolları, köprüleri ve enerji altyapısını da tahrip etti.
Rasuwa ve çevresindeki yerleşimlerin yanı sıra Nuwakot ve Dhading bölgelerinde de ciddi hasar meydana geldi. Bölgedeki ulaşım bağlantılarının kopması, arama-kurtarma ve yardım çalışmalarını güçleştiriyor. Kızılhaç, bazı bölgelere karayoluyla ulaşımın mümkün olmadığını ve ekiplerin yalnızca helikopterlerle bölgeye ulaşabildiğini belirtiyor.
Nepal ordusu ve polisi arama-kurtarma çalışmalarına katılırken, helikopterlerle mahsur kalan kişiler tahliye ediliyor. Ekipler ayrıca nehir kıyıları ve aşağı havzalarda kayıp kişileri ve cenazeleri arıyor.
Yüzlerce turist ve gezgin kayıp
Felaket, Nepal’in Çin sınırındaki önemli turizm ve hac güzergahlarını da vurdu. Nepal Turizm Kurulu, selden etkilenen Rasuwa, Nuwakot ve Dhading bölgelerinde 667 turist ve gezginin hâlâ kayıp olduğunu bildirdi. Bu kişilerin 127’sinin Nepal vatandaşı, 540’ının ise yabancı olduğu belirtildi.
Kayıp kişiler arasında Hindistan, ABD, Malezya, Ukrayna, İngiltere, Avustralya, Kanada ve çok sayıda başka ülkeden kişiler bulunuyor. Nepal makamları, yabancıların durumunu belirlemek ve ailelerine bilgi ulaştırmak için özel bir acil koordinasyon birimi oluşturdu.
Çin tarafında, Tibet Özerk Bölgesi’nin Gyirong ilçesinde de sel ve heyelanlar nedeniyle 3 kişinin öldüğü, 558 kişinin kaybolduğu bildirildi. Kayıplar arasında 260 yabancı uyruklu kişinin bulunduğu açıklandı. Böylece Nepal ve Tibet tarafındaki kayıplar birlikte değerlendirildiğinde felaketin bilançosu daha da ağırlaşıyor.
Sel nasıl meydana geldi?
Selin ilk saatlerinde bölgede meydana gelen sismik hareketin seli tetiklediği düşünülmüştü. Ancak daha sonra yapılan incelemeler, bunun bir depremden ziyade buzul ve kaya kütlesinin çökmesi sırasında ortaya çıkan sismik hareket olabileceğine işaret etti.
Uydu görüntülerini inceleyen uzmanlara göre Himalayalar’da yaklaşık 5 bin 200 metre yükseklikte bulunan bir buzulun büyük bir bölümü koparak yaklaşık 1.200 metre aşağıdaki vadiye sürüklendi. Buz ve kaya kütlesinin hareketi, nehir yatağına büyük miktarda malzeme taşıdı.
Kopmanın ardından buz, kaya ve toprak Lhende Nehri’ne ulaştı. Nehrin geçici olarak önünün kapanmasıyla su birikti; doğal engelin parçalanmasıyla birlikte büyük miktarda su ve enkaz aşağı havzaya doğru ilerledi. Bu dalga Bhotekoshi ve ardından Trishuli nehir sistemini etkiledi.
Trishuli Nehri’nde su seviyesinin 30 dakika içinde yaklaşık 9 metre yükseldiği bildirildi. Ani yükseliş, nehir boyunca yaşayan toplulukların hazırlıksız yakalanmasına neden oldu.
Uzmanlar iklim krizine dikkat çekiyor
Felaketin doğrudan nedeninin iklim değişikliği olduğu henüz kesin olarak ortaya konulmuş değil. Ancak bilim insanları, Himalayalar’daki hızlı sıcaklık artışının buzulların ve yüksek dağlık alanlardaki yamaçların istikrarını bozduğuna dikkat çekiyor.
Innsbruck Üniversitesi’nden coğrafyacı Arnaud Temme, olayın nihai nedeninin buzulbilimsel mi yoksa iklimsel mi olduğunun henüz kesin olmadığını belirtirken, küresel ölçekte sıcaklık artışıyla birlikte buz erimesi ve permafrost çözülmesinin hızlandığını vurguluyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin Himalayalar’da buzul çöküntüleri ve buzul gölü taşkınlarının sıklığını ve şiddetini artırabileceğine dikkat çekiyor.
Hindu Kush Himalaya bölgesindeki buzulların 2011-2020 döneminde, önceki on yıla kıyasla yüzde 65 daha hızlı buz kaybettiği bildiriliyor. Nepal’deki buzulların ise yaklaşık 30 yıl içinde buz hacminin üçte birine yakınını kaybettiği belirtiliyor. Bununla birlikte uzmanlar, bu haftaki felaket ile iklim değişikliği arasında doğrudan nedensellik kurmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Yardım ulaştırmak güçleşiyor
Kızılhaç, selin ardından en acil ihtiyaçların barınma, temiz içme suyu, sağlık ve sanitasyon olduğunu belirtiyor. Ancak yıkılan yollar ve köprüler ile iletişim altyapısındaki hasar, yardım ekiplerinin bölgeye ulaşmasını zorlaştırıyor.
IFRC, en az 10 bin ailenin evini kaybettiğini ve bu kişilerin acil barınma desteğine ihtiyaç duyduğunu bildirdi. Bazı bölgelere ulaşımın yalnızca helikopterlerle sağlanabilmesi nedeniyle yardım malzemelerinin ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması da güçlükle yürütülüyor.
Nepal Kızılhaçı, arama-kurtarma çalışmalarının yanı sıra acil yardım operasyonlarını sürdürüyor. IFRC de Nepal Kızılhaçı’nın müdahale kapasitesini desteklemek üzere acil kaynaklarını harekete geçirdi.
Arama-kurtarma çalışmaları sürerken, yetkililer kayıp sayılarının değişebileceğini belirtiyor. Ulaşılamayan yerleşimlere erişim sağlandıkça felaketin gerçek boyutunun daha net ortaya çıkması bekleniyor.
