Nepal’in Nuwakot bölgesine bağlı Bidur kentinde, Trishuli Nehri çevresinde yeni bir ani sel uyarısı yapıldı. Uyarının ardından bölge sakinleri evlerini terk ederek daha yüksek kesimlere sığındı.
26 Ağustos’ta Nepal’in Çin sınırı yakınındaki Rasuwa bölgesinde başlayan felaket, Lhende Nehri ve devamındaki Bhote Koshi ile Trishuli nehirleri boyunca yayıldı. Sel suları ve çamur, yerleşim yerlerini, yolları ve köprüleri sürüklerken bölgede arama-kurtarma ve tahliye çalışmaları devam ediyor.
Nepal Ordusu, Nepal Polisi ve Silahlı Polis Gücü ekipleri, helikopterlerin de kullanıldığı operasyonlarla bölgedeki yurttaşları tahliye ediyor. Tahliye edilenler Nuwakot’taki Bidur askeri kampına götürülüyor. Kampta toplanan kişiler hem kayıt işlemlerini yaptırıyor hem de kayıp yakınlarından haber almaya çalışıyor.
Yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi kayıp
Nepal ve Çin’in Tibet Özerk Bölgesi’ni etkileyen selde can kaybı ve kayıp sayısı artıyor. Anadolu Ajansı’nın 30 Ağustos tarihli haberinde Nepal’de hayatını kaybedenlerin sayısının 669’a yükseldiği bildirildi.
Reuters’ın 30 Ağustos tarihli son verilerine göre ise Nepal ve Tibet’te toplam can kaybı en az 750, kayıp sayısı ise 3 bini aşkın. Arama-kurtarma çalışmalarının sürdüğü bölgede yeni kayıplara ulaşılmasıyla bilanço değişebilir.
Felaket nedeniyle çok sayıda kişi evlerinden tahliye edilirken, özellikle yolların ve köprülerin zarar görmesi kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşmasını güçleştiriyor.
Sel nasıl meydana geldi?
İlk saatlerde selin bir deprem tarafından tetiklenmiş olabileceği değerlendirilmişti. Ancak daha sonraki bilimsel değerlendirmeler, 5,2 büyüklüğündeki sismik hareketin seli tetikleyen bir deprem olmadığını, buzul ve kaya kütlesinin çökmesi sırasında ortaya çıkan hareketin kaydedildiğini ortaya koydu.
Uydu görüntülerine göre Himalayalar’ın yaklaşık 5 bin 200 metre yüksekliğindeki bölümünde büyük miktarda buz ve kaya kütlesi yamaçtan koptu. Kütle, yüksek hızla vadiye inerken kaya, toprak ve buz parçalarını beraberinde sürükledi.
Çökme sonucu oluşan büyük miktardaki malzeme Lhende Nehri’ne ulaştı. Nehirde geçici bir doğal set oluşmasıyla suyun önünün kapanmasının ardından bu setin parçalanması, aşağı havzaya doğru çok büyük miktarda su, kaya ve çamurun ilerlemesine neden oldu.
Selin ulaştığı Trishuli Nehri’nde su seviyesinin bazı noktalarda 30 dakika içinde yaklaşık 9 metre yükseldiği bildirildi. Bu kadar hızlı yükseliş, klasik yağış ve nehir seviyesi ölçümlerine dayanan erken uyarı sistemlerinin felaketi önceden tespit etmesini zorlaştırdı.
İklim krizi tartışmaları
Felaketin doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığını söylemek için henüz yeterli bilimsel veri bulunmuyor. Ancak uzmanlar, Himalayalar’ın ısınmasının buzulların ve yüksek rakımlardaki donmuş zeminlerin istikrarını bozabileceğine, bunun da kaya düşmeleri, buz-kaya çığları ve buzul kaynaklı taşkın riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.
İklim değişikliğiyle birlikte yüksek dağlık bölgelerde buzulların geri çekilmesi ve permafrost olarak bilinen kalıcı donmuş zeminlerin çözülmesi, yamaçları daha kırılgan hale getirebiliyor. Bu durum, tek başına bir felaketin nedeni olarak gösterilmese de buzulların ve dağ yamaçlarının istikrarını etkileyerek benzer zincirleme olayların gerçekleşme ihtimalini artırabiliyor.
Bu nedenle uzmanlar, Himalayalar’da yalnızca yağış ve nehir seviyelerini izleyen sistemlerin yeterli olmadığını; buzul hareketleri, yüksek rakımlı yamaçlardaki değişimler ve olası doğal set göllerinin de birlikte izlenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Tibet’te de can kaybı ve kayıplar var
Felaket Nepal’in yanı sıra Çin’in Tibet Özerk Bölgesi’ni de etkiledi. Gyirong ilçesinde meydana gelen büyük toprak kaymasında 7 kişinin hayatını kaybettiği, 554 kişinin ise kayıp olduğu bildirildi.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ile Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal da afetin ardından telefonda görüştü. Çin, Nepal’e insani yardım malzemesi ve kurtarma personeli göndereceğini açıkladı.
Bölgede arama-kurtarma ve tahliye çalışmaları sürerken, yeni heyelan ve ani sel riski nedeniyle bazı bölgelerde yaşayanların güvenli alanlara taşınmasına devam ediliyor. (AA, Reuters)
