ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminin ortasına yaklaşılırken ekonomi, 2026 Kongre ara seçimleri öncesinde yönetimin en önemli sınavlarından biri haline geldi.
Trump yönetimi ekonomide büyüme, imalat sektöründeki toparlanma, borsa ve yapay zeka yatırımlarındaki artışı öne çıkarıyor. Ancak ekonomik göstergelerdeki bu olumlu tablo, ABD’de yaşayanların günlük hayatına aynı ölçüde yansımıyor.
Market alışverişinden kiraya, benzinden kredi maliyetlerine kadar hayat pahalılığı sürerken, iş piyasasındaki yavaşlama da ekonomiye ilişkin endişeleri artırıyor.
Ara seçimler neden önemli?
ABD’de başkanlık seçimlerinden iki yıl sonra yapılan Kongre seçimlerine “ara seçim” adı veriliyor. 3 Kasım 2026’da yapılacak seçimlerde Temsilciler Meclisi’nin tamamı ve Senato’nun yaklaşık üçte biri için sandık kurulacak.
Trump bu seçimde başkanlık için yarışmayacak. Ancak seçimlerin sonucu, Trump’ın kalan başkanlık döneminde Kongre’de ne kadar güçlü hareket edebileceğini belirleyecek.
Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluklarını kaybetmesi, Trump yönetiminin yasaları geçirmesini ve ekonomi başta olmak üzere birçok alandaki politikalarını uygulamasını zorlaştırabilir.
Bu nedenle ekonomi, Trump açısından yalnızca ekonomik bir mesele değil, aynı zamanda siyasi bir sınav niteliği taşıyor.
Ekonomide olumlu göstergeler de var
ABD ekonomisine ilişkin tablo tamamen olumsuz değil.
İmalat sektöründe toparlanma işaretleri görülürken, yapay zekâ alanındaki yatırımlar ve borsadaki yükseliş ekonominin güçlü tarafları arasında gösteriliyor. Trump yönetimi de bu göstergeleri ekonomik politikalarının başarısının kanıtı olarak sunuyor.
Ancak ekonomik büyümenin ve borsadaki yükselişin etkisi toplumun bütün kesimlerine aynı şekilde ulaşmıyor.
Bir şirketin değerinin yükselmesi ya da teknoloji sektöründe milyarlarca dolarlık yatırım yapılması, yüksek kira veya market fiyatlarıyla karşı karşıya olan bir hane için doğrudan bir rahatlama anlamına gelmeyebiliyor.
Enflasyon hala Trump’ın önündeki sorunlardan biri
ABD’de enflasyon Trump yönetiminin karşı karşıya olduğu en önemli ekonomik sorunlardan biri.
Temmuz ayında yıllık enflasyon yüzde 3,7 seviyesinde kaldı. Bu oran, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yüzde 2’lik hedefinin üzerinde.
Enflasyonun düşmesi fiyatların ucuzlaması anlamına gelmiyor. Fiyatların yalnızca daha yavaş artması anlamına geliyor. Bu nedenle son yıllarda hızla yükselen fiyatların yarattığı yük, enflasyon oranı gerilese bile haneler üzerinde devam ediyor.
Seçmen açısından da kritik nokta burada ortaya çıkıyor: Ekonomik veriler iyileşse bile insanlar markette, kirada veya akaryakıt istasyonunda bunu hissetmiyorsa ekonomik toparlanma siyasi desteğe dönüşmeyebiliyor.
Benzin fiyatları da seçmenin cebini etkiliyor
Enerji fiyatları da Trump yönetimi açısından önemli bir başlık.
Benzin fiyatlarının galon başına 4 doların üzerinde seyretmesi, özellikle otomobil kullanımının yaygın olduğu ABD’de doğrudan günlük yaşam maliyetlerine yansıyor.
Enerji fiyatlarının yükselmesi yalnızca araç kullananların harcamalarını artırmıyor. Taşımacılık maliyetlerinin yükselmesi, birçok ürünün fiyatını da etkileyebiliyor.
Bu nedenle akaryakıt fiyatları, ABD seçimlerinde ekonominin seçmen tarafından nasıl algılandığı açısından önemli göstergelerden biri olarak öne çıkıyor.
Trump’ın tarifeleri de tartışılıyor
Trump’ın ekonomi politikasının en belirgin başlıklarından biri ithal ürünlere uygulanan gümrük tarifeleri.
Trump, tarifeleri ABD’de üretimi artırmanın ve yerli şirketleri yabancı rekabete karşı korumanın bir aracı olarak savunuyor.
Ancak tarifelerin maliyeti konusunda tartışmalar sürüyor. İthal ürünlere getirilen ek vergiler, şirketlerin maliyetlerini artırabiliyor ve bu maliyetlerin bir bölümü daha yüksek fiyatlar yoluyla tüketiciye yansıyabiliyor.
Bazı hesaplamalara göre Trump’ın tarifeleri ABD’de hane başına yıllık yaklaşık 1.100 dolarlık ek maliyet yaratabilir.
Bu da Trump’ın “Amerikan ekonomisini güçlendirme” politikası ile seçmenin karşılaştığı günlük fiyatlar arasındaki çelişkiyi büyütüyor.
İş piyasasında da alarm işaretleri var
Ekonominin bir diğer önemli göstergesi ise istihdam.
Temmuz ayında ABD’de 23 bin iş kaybı yaşandı. Önceki iki aya ilişkin istihdam verilerinin de aşağı yönlü revize edilmesi, iş piyasasının beklenenden daha zayıf olabileceğine ilişkin endişeleri artırdı.
İşsizlikte belirgin bir sıçrama yaşanmasa bile istihdam yaratma hızındaki yavaşlama, ekonomik görünüm açısından önemli bir uyarı olarak değerlendiriliyor.
Çünkü seçmenin ekonomi algısını belirleyen unsurlardan biri yalnızca fiyatların seviyesi değil, iş bulma ve gelirini koruma imkanının ne kadar güçlü olduğu.
Bir başka sorun: ABD’nin borcu
ABD’nin toplam kamu borcu 40 trilyon doların üzerine çıkmış durumda. Vergi indirimleri ve artan kamu harcamaları, bütçe açığı ve borcun sürdürülebilirliği konusundaki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Trump yönetimi ekonomik büyümenin vergi gelirlerini artıracağını ve yatırımları destekleyeceğini savunurken, eleştiriler artan borç yükünün gelecekte daha büyük bir sorun yaratabileceğine dikkat çekiyor.
Seçmen ekonomiyi nasıl görüyor?
Trump açısından asıl mesele ekonomik göstergelerin ne söylediğinden çok, seçmenin bu göstergeleri nasıl değerlendirdiği.
Borsa yükselirken, yapay zeka yatırımları artarken ve bazı sektörlerde toparlanma görülürken milyonlarca insan hâlâ yüksek fiyatlarla karşı karşıya.
Bu nedenle Trump yönetiminin önündeki soru şu:
Ekonomik büyüme rakamlara yansıyor olabilir; peki bu büyüme seçmenin mutfağına, konutuna ve cebine ne kadar yansıyor?
3 Kasım’daki ara seçimler bu sorunun siyasi karşılığını da gösterecek. Trump’ın ekonomi politikalarının seçmen tarafından başarılı bulunup bulunmadığı, Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu koruyup koruyamayacağı açısından belirleyici başlıklardan biri olacak. (Ekonomim, Financial Times)
