Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG), Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD) ve diğer basın ile ifade özgürlüğü kuruluşları; onlarca dijital medya hesabı ve haber sitesine getirilen erişim engelleri ile haber içerikleri gerekçe gösterilerek yürütülen tutuklamalara tepki gösterdi.
Yapılan ortak açıklamada, gazeteci Tuğba Tekerek’in Gürcistan’daki LGBTİ+ hareketine ilişkin yaptığı bir haber nedeniyle soruşturmaya dahil edilmesi ve tutuklanması eleştirildi. Tekerek’in tek bir haber içeriği nedeniyle özgürlüğünden alıkonulmasının, insan hakları alanındaki haberciliğin ceza soruşturmalarının konusu haline getirildiğini gösterdiği belirtildi.
MLSA’nın yayımladığı ortak açıklamada da Tekerek’in gazetecilik faaliyeti nedeniyle özgürlüğünden alıkonulmasına dikkat çekildi.
’82 kişi tutuklandı’
Açıklamada, 12 Eylül’de İstanbul 7’nci Sulh Ceza Hâkimliği’nin kararıyla kaosgl.org, Velvele ve ÜniKuir’in internet siteleri ile çok sayıda sosyal medya hesabına erişim engeli getirildiği ifade edildi. Kararın, gazeteci ve Kaos GL Genel Yayın Yönetmeni Yıldız Tar’ın kişisel sosyal medya hesaplarının yanı sıra gazeteciler, avukatlar ve hak savunucularına ait hesapları da kapsadığı kaydedildi. Ortak açıklamada, operasyonların başladığı 12 Eylül’den bu yana 116 kişinin gözaltına alındığı, 82 kişinin ise tutuklandığı belirtildi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada Kaos GL’nin internet sitesi ve sosyal medya hesaplarındaki yayınların “müstehcenlik” suçlamasına gerekçe gösterildiği belirtilen açıklamada, soruşturma evrakında hangi içeriğin somut olarak suç oluşturduğunun açık biçimde ortaya konulmadığı savunuldu. Gazetecilerin cihazlarına el konulmasının da haber kaynaklarının gizliliği açısından ciddi risk oluşturduğu vurgulanan açıklamada, dijital materyallerde bulunan kaynaklarla yazışmaların ve hassas iletişimlerin açığa çıkabileceğine dikkat çekildi.
“LGBTİ+’ların yaşadığı hak ihlallerini haberleştirmek gazetecilik faaliyetidir” denilen açıklamada, ayrımcılığa uğrayan toplulukların sesini duyurmanın basının temel işlevlerinden biri olduğu ifade edildi.
Açıklamada, haber sitelerinin toplu biçimde erişime engellenmesinin yalnızca gazetecileri değil, toplumun haber alma hakkını da etkilediği vurgulandı. Basın ve ifade özgürlüğünün Anayasa’nın 26 ve 28’inci maddeleri ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesi kapsamında güvence altında olduğu hatırlatıldı.
Erişim engelleri genişledi
13 Eylül’de Bakırköy 4’üncü Sulh Ceza Hâkimliği’nin kararıyla erişim engellerinin kapsamının genişlediği belirtildi. Karar kapsamında Evrensel gazetesi, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Barış Akademisyenleri ve MLSA’nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kuruluşun sosyal medya hesaplarının erişime engellendiği bildirildi. Kararın 48 X hesabı, 10 Instagram hesabı ve bir internet sitesini kapsadığı aktarıldı. Evrensel gazetesi, kararın “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesine dayandırıldığını duyurdu. Gazetenin X hesabına yönelik kararın henüz platform tarafından uygulanmadığı da kaydedildi.
Basın ve ifade özgürlüğü örgütleri, farklı gazeteci, hak örgütü ve sivil toplum kuruluşlarının hesaplarının aynı dönemde erişime engellenmesinin, haber alma ve ifade kanallarına ilişkin kaygıları artırdığını belirtti.
‘Gazetecilik suç değildir’
İmzacı kurumlar, yetkililere gazetecilik faaliyeti nedeniyle özgürlüğünden alıkonulanların serbest bırakılması, haber siteleri, gazeteciler ve sivil toplum kuruluşlarının hesaplarına yönelik erişim engellerinin kaldırılması çağrısında bulundu. Açıklamada ayrıca soruşturmalara ve erişim engellerine gerekçe gösterilen içeriklerin ve hukuki dayanakların kamuoyuyla şeffaf biçimde paylaşılması, gazetecilerin cihazlarında bulunan haber kaynaklarına ilişkin verilerin korunmasının güvence altına alınması istendi.
İmzacı kurumlar:
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA)
Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD)
PEN Norway
Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG)
Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI)
Norveç Helsinki Komitesi
Türkiye Gazeteciler Sendikası
Punto24 Bağımsız Gazetecilik Derneği (P24) (MA)
