Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, çarşamba günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir araya geldi. Görüşmede, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısıyla başlayan savaşın yol açtığı bölgesel gerilimler ele alındı.
Vang Yi, çatışmaların Yemen’e ve Kızıldeniz’e yayılmasından endişe duyduklarını belirterek, taraflara çatışmaları sona erdirme çağrısı yaptı.
Arakçi ise görüşmenin başarılı geçtiğini ifade etti. İranlı bakan, Tahran’ın Pekin yönetimiyle oluşturduğu stratejik ortaklığa büyük önem verdiğini söyledi.
Arakçi ayrıca Şi Cinping’in barışa ilişkin ortaya koyduğu dört ilkenin kilit öneme sahip olduğunu kaydetti. Bu ilkeler; ulusal egemenlik, uluslararası hukukun üstünlüğü, güvenlik ve kalkınma arasında denge kurulması ile barış içinde bir arada yaşamayı kapsıyor.
Ziyaret, Trump-Şi görüşmesinden önce gerçekleşti
Vang Yi ile Arakçi arasındaki görüşme, Trump ile Şi’nin 24 Eylül’de Beyaz Saray’da yapacağı zirveden önce gerçekleştirildi.
İki lider, son olarak Trump’ın 13-15 Mayıs tarihlerinde Pekin’e yaptığı resmi ziyaret sırasında bir araya gelmişti. Arakçi ve Vang Yi de mayıs ayında düzenlenen bu zirveden birkaç gün önce görüşmüştü.
New York Times’ın analizinde, Pekin’in Trump-Şi zirvesi öncesinde Arakçi’yi ağırlayarak Tahran üzerindeki nüfuzunu ortaya koyduğu belirtildi. Analizde, ziyaretin Trump’ın savaşı ABD açısından elverişli koşullarda sona erdirmeye yönelik seçeneklerinin daraldığı bir dönemde, Çin’in İran üzerindeki etkisine ilişkin Beyaz Saray’a gönderilmiş bir sinyal olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Çin’in İran üzerindeki etkisi öne çıkıyor
Analizde, Çin’in İran’ı Ortadoğu’daki en yakın stratejik ortaklarından biri olarak gördüğüne dikkat çekildi.
Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin durma noktasına gelmesinden önce İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’ından fazlasının Çin’e yapıldığı belirtildi. Bu durum, Pekin’in Tahran üzerindeki ekonomik ve stratejik etkisini ortaya koyan unsurlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Çin yönetimi, ABD ile İran arasında nisanda sağlanan ateşkes sürecinde Pakistan’la birlikte kritik bir arabuluculuk rolü de üstlenmişti.
Pekin’den Hürmüz Boğazı ve enerji sevkiyatı vurgusu
Çin Komünist Partisi’nin İngilizce yayın organı Global Times’ta yayımlanan analizde ise Pekin’in bölgede istikrar arayışını sürdürdüğü vurgulandı.
Analist Çin Tien, Arakçi’nin ziyaretinin “Çin’in Ortadoğu’da yeni bir güvenlik mimarisi oluşturma vizyonu bağlamında” değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Analizde ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, uluslararası deniz taşımacılığının güvenli ve kesintisiz biçimde sürdürülmesi gerektiği ifade edildi. Enerji sevkiyatı ve tedarik zincirlerinin istikrarının korunması için en kısa sürede etkili önlemler alınması çağrısı yapıldı.
