81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun gündeminde ABD-İran arasındaki savaş var. Yarın (23 Eylül) başlayacak Genel Kurul’a katılmak için Dışişleri heyeti ile birlikte New York’a giden İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın, Donald Trump’la yüz yüze görüşmeyeceği iddia edildi.
Görüşmeyi aracılar yürütecek iddiası
Kyodo News’in haberine göre, İran’ın, Genel Kurul’u aracı ülkelerle istişare için kullanmayı hedeflediği bilgisine yer verildi.
Tahran hükümetine yakın bir yetkilinin iddiasına dayandırılan haberde, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın, Genel Kurul sırasında bir araya gelmeyeceği bilgisine yer verildi.
Haberde ayrıca, Trump’a aracılar üzerinden, ABD’nin askeri ve ekonomik baskıyı azaltması karşılığında Hürmüz Boğazı’nı 7 gün içinde açmayı teklif ettiği iddia edildi.
Ne olmuştu?
Tahran, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ın nükleer tesislerine, devlete ait koruma-komuta merkezlerine, Devrim Muhafızları’na ait yerleşkelere ve İHA altyapısına yönelik gerçekleştirdiği saldırıların ardından, dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış gaz sevkiyatının beşte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’ndaki kritik su yolunu uluslararası ticari gemilerin geçişine fiilen kapatmıştı.
İran’ın bu hamlesinin ardından ABD’nin yaptırımları ve İran’ın misillemeleri ardı ardına devam etti. İki ülke 17 Haziran’da Pakistan arabuluculuğunda imzaladıkları İslamabad Mutabakatı’nı da müzakerelerden sonuç alınamayınca rafa kaldırdı.
Tansiyonun giderek tırmandığı bir ortamda savaş altıncı ayın girerken, bu hafta başlayacak BM Genel Kurulu’na katılacak İran Başbakanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden müzakere masasına dönmeye yönelik karşılıklı sinyalleri, diplomatik çözüm umutlarını artırdı.
Arakçi’nin BM Genel Kurulu’na gitmesi, ABD ve İran arasında devam eden çatışmalara son verilerek müzakere masasına dönülmesi için bir umut yaratsa da iki ülke arasında üst perdeden verilen yaptırım tehditleri ve askeri misilleme uyarıları son bulmuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, kısa süre önce Fow News’a verdiği demeçte İran ile müzakere görüşmelerine açık olduğunu söyledi ancak İran’ın “İslamabad Mutabakatı’nda” yer alan taleplerini dayatmaya devam ederse “rejimi mahvedeceği” tehdidinde bulundu.
Arakçi ise BM Genel Kurulu öncesi Trump’ın yaktığı yeşil ışığa olumlu karşılık vermişti.
Ancak iki ülkenin liderler düzeyinde, karşılıklı verdikleri müzakere sinyalleri askeri ve diplomatik makamlara aynı şekilde yansımadı.
İran Devrim Muhafızları Komutanı General Hüseyin Mohebi, Al-Alam Haber Ağı’na verdiği röportajda, ABD’nin bölge üzerinde eski hegemonyasını kaybettiğini iddia ederek “savaşın coğrafyasını kesinlikle değiştireceğiz. Değişiklik, kullanacağımız silah ve teçhizatta da olacaktır” dedi.
Benzer şekilde İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da 20 Eylül’de milletvekillerine yaptığı konuşmada, ülkesinin şartları yerine getirilmediği ve ABD taahhütlerini uygulamadığı sürece Hürmüz Boğazı’nın açılmayacağını kaydetmişti.
ABD’nin BM Büyükelçisi Mike Waltz , New York’ta düzenlenen Al-Monitor Live etkinliğinde yaptığı konuşmada, İran’ın müzakere masasına geri dönmesi için “kapının açık” olduğunu ancak İran’ın şartlarının “hayal ürünü” olduğunu öne sürmüştü.
