Haseke Eğitim ve Öğretim Müdürü Adnan Beri, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçe ders kitaplarını onayladığını ve nüfusunun çoğunluğu Kürt olan kentlerde Kürtçenin 1. sınıftan 12. sınıfa kadar ders olarak okutulduğunu söyledi.
Suriye’de yeni eğitim-öğretim yılı 6 Eylül’de başladı. Haseke vilayetinde okulların açılmasının üzerinden 20 günden fazla zaman geçerken, savaş yıllarının yarattığı tahribat, göç hareketleri ve eğitim altyapısındaki eksiklikler nedeniyle çok sayıda sorun devam ediyor.
Haseke Eğitim ve Öğretim Müdürü Adnan Beri, Rûdaw’dan Nalin Hesen’e verdiği röportajda vilayetteki eğitim durumuna ilişkin güncel verileri ve Kürtçe eğitime dair yeni düzenlemeleri anlattı.
Haseke’de 2 bin 317 okul bulunuyor
Beri’nin aktardığı verilere göre Haseke vilayetinin idari sınırları içerisinde toplam 2 bin 317 okul bulunuyor. Bu okulların 100’ü savaş ve diğer nedenlerle tamamen kullanılamaz durumda olduğu için yeniden inşa edilmesi gerekiyor.
300’den fazla okulda ise öğrencilerin eğitim görebilmesi için kısmi onarım yapılması gerekiyor. Beri, daha önceki yıllarda bazı okulların göç dalgaları nedeniyle kamplara dönüştürüldüğünü, bunun da okul binalarındaki eğitim altyapısını olumsuz etkilediğini belirtti.
Şu anda yaklaşık 1700 ila 1800 okulun açık olduğunu belirten Beri, bu okulların 19 eğitim merkezine dağıldığını söyledi. Daha önce 16 eğitim merkezi bulunduğunu aktaran Beri, son dönemde bu sayının 19’a çıkarıldığını ve her merkezin kendi coğrafi sınırları içerisindeki okullardan sorumlu olduğunu ifade etti.
Öğrenci sayısının 500 bini aşması bekleniyor
Haseke’de bu yıl kaç öğrencinin kayıt yaptırdığına ilişkin henüz kesin bir sayı bulunmadığını belirten Beri, her gün yeni öğrencilerin kayıt yaptırdığını söyledi.
Beri, vilayet dışındaki birçok kişinin geri dönüş yaptığını ve bu nedenle öğrenci sayısının sürekli değiştiğini belirterek, önümüzdeki 10 gün içerisinde daha net bir tablo ortaya çıkacağını ifade etti. Beklentisinin Haseke’deki öğrenci sayısının 500 bini aşması yönünde olduğunu söyledi.
Bakanlık kitaplarının yüzde 40’ı ulaştı
Eğitim alanındaki temel sorunlardan birinin de ders kitaplarının dağıtımı olduğunu belirten Beri, Suriye Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen kitapların yüzde 40’ının Haseke’ye ulaştığını ve gelen kitapların doğrudan okullara dağıtıldığını söyledi.
Beri, kitapların eğitim merkezlerinin ihtiyaçlarına göre dağıtıldığını belirterek bazı kitapların eksiksiz, bazılarının kısmen ulaştığını, bazı kitapların ise henüz gelmediğini ifade etti.
Bununla birlikte Beri, kitap eksikliğinin Haseke’deki en temel sorun olmadığını söyledi. Kürtçe kitapların PDF nüshalarının mevcut olduğunu ve isteyen öğretmenlerin bu materyalleri öğrencilerine ulaştırabildiğini belirten Beri, asıl büyük sorunun öğrencilerin kullanacağı sıra ve sandalyelerin yetersizliği olduğunu kaydetti.
9 bin sıraya daha ihtiyaç var
Beri, öğrencilerin bir bölümünün yerde oturmak zorunda kaldığını belirterek eğitim altyapısındaki eksikliğe dikkat çekti.
Yaklaşık 20 bin sıraya ihtiyaç duyulduğunu, bunun yaklaşık 11 bininin yapımının veya tedarikinin tamamlandığını aktaran Beri, sorunun tamamen giderilebilmesi için 9 bin sıraya daha ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Vilayette savaşın yanı sıra geçmiş yıllardaki göç hareketlerinin de eğitim altyapısını etkilediğini belirten Beri, bazı okulların kamplara dönüştürülmesinin ardından bu binaların yeniden eğitim amacıyla kullanılabilmesi için kapsamlı çalışmalar gerektiğini ifade etti.
9. ve 12. sınıflarda Özerk Yönetim müfredatı devam edecek
Kürtçe ders kitaplarına ilişkin de bilgi veren Beri, 9. ve 12. sınıf öğrencilerinin bu yıl önceki Özerk Yönetim müfredatına göre eğitim göreceğini söyledi.
Bu sınıflardaki öğrencilere daha önce Özerk Yönetim okullarında kullanılan Kürtçe ders kitaplarının dağıtıldığını belirten Beri, uygulamanın Dirbesiye, Amuda, Kamışlo, Tırbespiye ve Girkê Legê’den Derik’e kadar uzanan hat boyunca bulunan okulların büyük bölümünü kapsadığını söyledi.
Beri, bu öğrencilerin ve okulların toplam sayısına ilişkin kesin verilerin önümüzdeki 10 gün içerisinde açıklanacağını belirtti.
Kürtçe 1. sınıftan 12. sınıfa kadar okutulacak
Kürtçe eğitiminin kapsamına ilişkin önemli bilgiler paylaşan Beri, nüfusunun çoğunluğu Kürt olan kentlerde Kürtçenin 1. sınıftan 12. sınıfa kadar bir ders olarak okutulacağını söyledi.
Beri, Suriye Eğitim Bakanlığı’nın Kürtçe dersi verilen okulların listesini daha önce internet sitesinde yayımladığını ve bakanlığın isteyen her okulun, bünyesinde Kürt öğrenci bulunmasa dahi Kürtçe dersi açabileceğini kendilerine bildirdiğini aktardı.
Bu konuda eğitim merkezlerinden yeni talepler geldiğini belirten Beri, uygulamaya ilişkin planın birkaç gün içerisinde kamuoyuna duyurulacağını söyledi.
Beri ayrıca, Kürtçe dersi için kullanılacak kitapların daha önce Özerk Yönetim okullarında okutulan ve Suriye Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan kitaplarla aynı olduğunu belirtti. Bu nedenle yeni Kürtçe ders kitaplarının hazırlanmasına şimdilik ihtiyaç bulunmadığını ifade etti.
Ancak Beri, mevcut kararın bu yıl için geçerli olduğunu, gelecek yıllara ilişkin karar verme yetkisinin kendilerinde olmadığını da vurguladı.
Tarih, coğrafya ve felsefe Kürtçeye çevriliyor
Kürtçe eğitim yalnızca dil dersleriyle sınırlı olmayacak. Beri’nin verdiği bilgiye göre Kürt Dili Kurumu (SZK) ile Suriye Eğitim Bakanlığı tarafından oluşturulan ortak bir komite, bazı ders kitaplarının Kürtçeye çevrilmesi için çalışma yürütüyor.
Çeviri çalışmalarının 4-5 gün içerisinde tamamlanmasının beklendiğini belirten Beri, ardından kitapların 1. sınıftan 12. sınıfa kadar okullara dağıtılacağını söyledi.
Buna göre lise kademesinde tarih, coğrafya ve felsefe dersleri; ortaokul kademesinde ise tarih, coğrafya ve etkinlik dersleri Kürtçeye çevrilecek.
Beri, eğitim dilinin genel olarak yarı yarıya Kürtçe ve Arapça olacağını belirtti.
“Dil bizim kimliğimizdir”
Rojava’da bazı öğrenci ve ailelerin Eğitim Müdürlüğü önünde Kürtçe eğitim talebiyle düzenlediği eylemlere de değinen Beri, öğrencilerin uzun yıllardır kendi dillerinde eğitim aldığını belirtti.
Beri, Kürtçe eğitimden tamamen Arapça eğitime geçilmesinin öğrenciler açısından kolay olmayacağını ifade ederek mevcut formülün olumlu bir gelişme olduğunu söyledi.
Kürtçenin kimlik açısından önemine dikkat çeken Beri, “Dil bizim kimliğimizdir. Eğer dilimizi kaybedersek kimliğimizi de kaybederiz” dedi.
Suriye’nin yeni bir dönemden geçtiğini belirten Beri, bu süreçte farklı toplulukların kendi kimliklerini ortaya koymasının önemine dikkat çekti. Beri, herkesin kendi dilini yaşatmak ve güçlendirmek için çaba göstermesinin doğal bir hak olduğunu belirterek kendisinin de çocukların ve Kürtçenin korunması için çalışmalarını sürdüreceğini söyledi.
Haseke’de 36 bin öğretmen görev yapıyor
Haseke’deki öğretmen sayısının 36 bine ulaştığını aktaran Beri, daha önce Eğitim Konseyi’ne bağlı olarak görev yapan öğretmenlerin bu eğitim-öğretim yılında da görev yerlerine yerleştirildiğini söyledi.
Öğretmenlerin branşlarına göre derslere girdiğini belirten Beri, buna rağmen matematik, fizik ve kimya gibi bazı alanlarda öğretmen açığı yaşanabileceğini ifade etti.
Serêkaniyê kamplarında eğitim belirsizliği
Röportajda Serêkaniyê’den göç edenlerin bulunduğu kamplardaki öğrencilerin eğitim durumu da gündeme geldi.
Serêkaniyê halkının kendi topraklarına ve evlerine dönmesi gerektiğini belirten Beri, valilik tarafından geri dönüşler için bir plan hazırlandığını ve bu nedenle bazı öğretmenlerin kamplardan çekildiğini söyledi.
Beri, kamplarda bulunan insanların bir bölümünün geri döndüğünü, bir bölümünün ise hâlâ kamplarda kaldığını belirterek durumun yaklaşık bir ay içerisinde netleşmesini beklediklerini söyledi.
Belirsizliğin devam etmesi halinde öğrencilerin eğitimden tamamen uzak kalmaması için alternatif bir çözüm geliştirmek zorunda kalacaklarını belirten Beri, mevcut durumda okulların yaklaşık bir ay kapalı kalmasının söz konusu olduğunu ifade etti.
Kamplardaki öğrencilerin kaçının bu durumdan etkilendiğine ilişkin henüz kesin bir veri bulunmadığını belirten Beri, okullar kapalı olduğu için kaç kişinin kamptan ayrıldığının, kaç kişinin kaldığının net olarak tespit edilemediğini söyledi.
Beri, bölgede görev yapan öğretmenlerin temaslarını sürdürdüğünü ve Serêkaniyê Meclisi’ne bağlı komitelerin konu üzerinde çalıştığını aktardı.
