İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de gerçekleştirilen “Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Zirvesi’ne” katılmak üzere Azerbaycan’a gitti. İsrail basınında yer alan haberlere göre Herzog, Azerbaycan Hava Yolları’na ait tarifeli bir uçakla Bakü’ye ulaştı.
Türkiye’nin İsrail devletine ait uçaklara yönelik hava sahası kısıtlaması nedeniyle Herzog’un Azerbaycan’a ulaşmak için farklı bir uçuş seçeneğini kullandığı belirtildi. Flightradar verilerine göre Tel Aviv’den kalkan Boeing 787 tipi yolcu uçağı, Türk hava sahasından transit geçiş yaparak Bakü’ye ulaştı. Böylece Ankara’nın ticari uçuşlara izin vermesinden yararlanıldığı ifade edildi.
Middle East Eye’a konuşan Türkiyeli yetkililer, Azerbaycan’ın uçakta İsrail Cumhurbaşkanı’nın bulunduğuna ilişkin Ankara’ya bilgi vermediğini söyledi. Anadolu Ajansı’nın 2024’te yayımladığı haberde ise Herzog’un uçağının Türk hava sahasını kullanma talebinin reddedildiği bildirilmişti. Herzog, o dönemde Azerbaycan’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 29. Taraflar Konferansı’na katılmayı planlıyordu.
Ankara’nın hava sahası kısıtlaması ve önceki ziyaret girişimleri
Herzog’un Türk hava sahasını kullanan tarifeli bir uçakla Bakü’ye gitmesiyle ilgili ANKA Haber Ajansı’nın sorusunu yanıtlayan Ankara’dan bir yetkili, Türkiye’den hava sahasının kullanımına ilişkin herhangi bir talepte bulunulmadığını belirtti. Yetkili, Herzog’un tarifeli uçuşla seyahat ettiğinin anlaşıldığını ifade etti.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da daha önce Bakü ziyaretini ertelemişti. Ynet’in haberine göre Netanyahu, Mayıs 2025’te gerçekleştirmeyi planladığı Azerbaycan ziyaretini erteledi. O dönemde yayımlanan haberlerde, Ankara’nın İsrail’e ait Wing of Zion uçağının Türk hava sahasından geçmesine izin vermemesinin bu kararda etkili olduğu belirtildi.
Netanyahu’nun ofisi ise ertelemenin gerekçesi olarak Gazze ve Suriye’deki gelişmelerin yanı sıra yoğun siyasi ve güvenlik gündemine işaret etmişti.
Herzog, Aliyev ile görüştü
Bakü’ye ulaşan Herzog, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile bir araya gelerek ikili ve bölgesel ilişkileri ele aldı.
Zirvede Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yerine Dışişleri Bakanı Hakan Fidan temsil etti. Bakü’ye giden Fidan, havalimanında Azerbaycan Gençlik ve Spor Bakanı Ferid Gayibov tarafından karşılandı.
Zirve sırasında Herzog’un konuşması başladığında salondan ayrılan temsilciler de oldu. Fidan ve beraberindeki heyetin yanı sıra 10’dan fazla ülkenin temsilcisinin İsrail Cumhurbaşkanı konuşmaya başladığı sırada salonu terk ettiği bildirildi.
Zirveye İsrail’in yanı sıra İsrail ile diplomatik ilişkileri bulunmayan Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Irak, Pakistan, Bangladeş, Malezya ve Endonezya gibi ülkelerin temsilcileri de katıldı. İran’dan bir temsilci de toplantıda yer aldı.
Herzog’dan İsraillilere seçim çağrısı
Herzog, Bakü’de İsrail’in Azerbaycan Büyükelçisi Ronen Krausz ile birlikte İsrail Büyükelçiliği’ni ziyaret etti. Ziyaret, dünyanın farklı ülkelerindeki İsrail diplomatik temsilciliklerinde seçim öncesi oy verme işlemlerinin başladığı döneme denk geldi.
Herzog, büyükelçilikte yaptığı açıklamada, İsrail’in seçim sürecinin yurt dışındaki temsilciliklerde nasıl yürütüldüğünü görme fırsatı bulduğunu söyledi.
“Azerbaycan’a gerçekleştirdiğim bu resmi ziyaret sırasında çok önemli bir andayız. Seçim sürecinin nasıl başladığını ve İsrail’in yurt dışındaki diplomatik temsilciliklerinde oy verme işleminin nasıl yürütüldüğünü burada, Bakü’deki büyükelçilikte görme fırsatım var” diyen Herzog, İsraillileri demokratik sürece katılmaya çağırdı.
Ülkenin zorlu bir dönemden geçtiğini belirten Herzog, yaklaşan seçimin önemini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Bu seçimler, İsrail’de ve yurt dışındaki büyükelçiliklerinde demokrasinin bir kutlamasıdır. Tüm İsrail vatandaşlarını oy kullanma haklarını kullanmaya ve elbette İsrail’in geleceğini şekillendirmeye çağırıyorum.”
Başörtüsü yasağı Ankara-Bakü ilişkilerinde gerilim yarattı
Herzog’un Bakü ziyaretinin gerçekleştiği dönemde Türkiye ile Azerbaycan arasında okullardaki başörtüsü yasağı nedeniyle gerilim yaşanıyordu.
Azerbaycan hükümetinin ilk ve ortaokullarda uygulamaya koyduğu kıyafet yönetmeliğiyle dini simgeleri yasaklamasının ardından, okullara başörtüsüyle girmek isteyen öğrenci ve öğretmenlerin engellendiği bildirildi. Karara karşı ülke genelinde protestolar düzenlendi. Azerbaycan İçişleri Bakanlığı, eylemler sırasında 37 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Türkiye’den yasağa yönelik tepkiler geldi. Cumhurbaşkanı Danışmanı Oktay Saral, başörtüsünün bir engel değil, inanç gereği olduğunu belirterek Azerbaycan hükümetine kararından dönme çağrısı yaptı. Saral, “Azerbaycan bu yanlıştan derhal dönmelidir” dedi.
Azerbaycan’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi ise Ankara’dan gelen eleştirilere yanıt verdi. Parti, Türk yetkililerin açıklamalarını “popülist ve sorumsuzca” olarak nitelendirdi ve Ankara’ya, ülkenin iç işlerine karışılmaması ve eğitim politikalarının siyasete alet edilmemesi çağrısında bulundu.
Açıklamada, “Tek millet, iki devlet” ilkesinin taraflara birbirlerinin iç işlerine karışma hakkı vermediği vurgulandı. Azerbaycan’ın İsrail ile geliştirdiği yakın ilişkilerin de uluslararası hukuka uygun olduğu ifade edildi.
