Suriye Halk Meclisi Dış İlişkiler Temsilcisi İlham Ahmed, İlke TV’ye verdiği röportajda Türkiye’deki çözüm sürecinin Rojava ve Suriye üzerindeki etkilerini, Şam yönetimiyle entegrasyon görüşmelerini, Kürtçe eğitimin geleceğini ve kadınların kazanımlarını değerlendirdi.
İlham Ahmed, Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen 20. Uluslararası Kürt Konferansı’nda sorularımızı yanıtladı. Brüksel’deki konferansın Türkiye’de devam eden çözüm süreci açısından önemine dikkat çeken Ahmed; Suriye’de siyasi, askeri ve sivil entegrasyon görüşmelerinin geldiği aşamayı, Kürtçe eğitimin geleceğini, kadınların karar alma mekanizmalarındaki yerini ve Alevilerin güvenliğine ilişkin sorunları değerlendirdi.
Suriye’de Kürtlerin ülkenin geleceğinde söz sahibi olması gerektiğini vurgulayan Ahmed, anayasanın birlikte hazırlanması ve haklarla özgürlüklerin güvence altına alınması çağrısında bulundu. Ahmed, Türkiye ziyaretinin önündeki engellerin kaldırılmasını umut ettiklerini de söyledi.
Türkiye’deki çözüm sürecinin Suriye’ye ve Rojava’ya etkileri: ‘Süreçte adımlar gecikmemeli’
- Türkiye’de devam eden çözüm sürecinin Suriye ve Rojava üzerindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?
İlham Ahmed: Türkiye’deki süreç ile Suriye’de yaşananlar birbirini doğrudan etkiliyor. Türkiye’de silahsız çözüm yaklaşımının genel kabul görmesi Suriye’de de karşılık buluyor. Saldırıların durması, insanların hedef alınmasının ve takip edilmesinin sona ermesi yönündeki beklentilerin yanı sıra diyalog süreci de bu gelişmelerden olumlu etkileniyor.
Türkiye’deki süreci Kürt sorununun çözümü açısından önemli görüyoruz. Bu nedenle gerekli adımların gecikmeden atılması gerekiyor. Sürecin uzaması, dış müdahalelere ve provokasyonlara zemin hazırlayabilir. Bu açıdan çözüm arayışları hem Türkiye hem de Rojava için önem taşıyor.
Entegrasyon süreçleri kolay değil. Türkiye’de de onlarca yıldır görüşmeler ve çalışmalar yürütülüyor. Suriye’de ise yeni çözüm yolları geliştirilmeye çalışılıyor. Henüz netleşmeyen çok sayıda konu var. Biz, Kürtlerin Suriye’nin geleceğinde eşit ve etkin biçimde yer almasını sağlayacak bir çözüm arayışındayız.
Kürtlerin Suriye’nin gerçek ortağı olması gerekiyor. Anayasanın birlikte hazırlanmasını, hakların ve özgürlüklerin ortak bir iradeyle hayata geçirilmesini önemli buluyoruz. Kürtlerin ülkenin geleceğinde söz sahibi olması, kalıcı bir çözümün temel koşullarından biridir.
Türkiye’deki süreci Kürt sorununun çözümü açısından önemli görüyoruz. Bu nedenle gerekli adımların gecikmeden atılması gerekiyor. Sürecin ilerlemesi, hem Türkiye hem de Rojava açısından önem taşıyor.
Gerekli adımların gecikmeden atılması gerekiyor. Sürecin uzaması, dış müdahalelere ve provokasyonlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle çözüm arayışlarının gecikmeden sürdürülmesi önemli.
Avrupa Parlamentosu’nda düzenlenen 20. Uluslararası Kürt Konferansı gibi toplantılar da Türkiye’deki çözüm sürecinin toplumsallaşmasına katkı sunabilir. Bu tür buluşmaların sürece katkı sağlamasını umuyoruz.
Şam ile yürütülen askeri, güvenlik ve sivil entegrasyon görüşmeleri: ‘Önemli adımlar atıldı’
- Şam yönetimiyle yürütülen askeri, güvenlik ve sivil entegrasyon görüşmelerinde hangi aşamaya gelindi? Sürecin ilerleyişini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Diyalog sürecinde önemli ilerlemeler kaydedildi. Askeri yapılar, güvenlik kurumları ve sivil kurumların entegrasyonu konusunda çeşitli adımlar atıldı. Ancak çözüm bekleyen sorunlar da bulunuyor.
Bu sorunların bir bölümü zamanlamayla, bir bölümü ise alınan kararların uygulamaya geçirilmesiyle ilgili. Şimdiye kadar atılan adımlar önemli olsa da sürecin ilerleyebilmesi için kararların uygulamada karşılık bulması gerekiyor.
Suriye’de entegrasyon konusunda yeni çözüm yolları geliştirilmeye çalışılıyor. Fakat henüz netleşmeyen pek çok konu var. Bizim açımızdan önemli olan, bu sürecin Kürtlerin Suriye’nin geleceğinde eşit ve etkin biçimde yer almasını sağlayacak şekilde ilerlemesidir.
Askeri yapılar, güvenlik kurumları ve sivil kurumların entegrasyonu konusunda çeşitli adımlar atıldı. Şimdiye kadar kaydedilen ilerleme önemli. Ancak sürecin sağlıklı biçimde ilerleyebilmesi için kararların uygulamada karşılık bulması gerekiyor.
Entegrasyon sürecinde alınan kararların uygulanması gerekiyor. Sorunların bir kısmı kararların hayata geçirilmesiyle ilgili. Bu nedenle görüşmelerde sağlanan ilerlemenin uygulamaya yansıması önemli.
Kürtçe eğitimin anayasal güvenceye alınması: ‘Şam ile anlaşma var, uygulamada sorunlar sürüyor’
- Rojava’da Kürtçe eğitim bu yıl da eski sistemle devam ediyor. Kürtçe eğitimin anayasal güvenceye alınması mümkün olacak mı? Bu konuda nasıl bir düzenleme bekliyorsunuz?
Ana dilinde eğitim konusunda başlangıç olarak haftada üç saat Kürtçe ders verilmesi üzerinde anlaşmaya varıldı. Dört ders kitabının Kürtçe olması ve Kürtçe edebiyat kitaplarının okutulması konusunda da kararlar alındı. Ancak mevcut uygulama bu yönde ilerlemiyor ve eğitim eski sistemle devam ediyor.
Kürt çocukları son 15 yıldır eğitimlerini Kürtçe alıyor. Bu süreçte Arapça da öğrendiler ancak Arapçaya Kürtçe kadar hâkim değiller. Eğitim dilinin birdenbire Kürtçeden Arapçaya çevrilmesi çocuklar açısından ciddi sorunlara yol açıyor. Bu nedenle eğitimde eski sistem sürüyor.
Bizim temel beklentimiz, eğitim dilinin yasayla güvence altına alınmasıdır. Kürtlerin eğitim dilinin Kürtçe olacağına ilişkin bir maddenin yasada yer almasını istiyoruz. Kürtlerin beklentisi ve bizim için önemli olan budur. Bu hakkın yasal güvenceye kavuşması gerekiyor.
Suriye’de Alevilerin güvenliği: ‘Anayasal güvence sağlamalı’
- Suriye’de Alevilere yönelik saldırılar neden devam ediyor? Alevilerin güvenliğinin sağlanması ve benzer saldırıların önlenmesi için neler yapılmalı?
Alevilerin yaşadığı bölgelerde henüz istikrar sağlanmış değil. Saldırılar önceki döneme kıyasla daha az yoğunlukta gerçekleşse de acı olaylar yaşanmaya devam ediyor. Yakın zamanda bir otobüsten indirilen altı kişi öldürüldü.
Bu tür olaylar, Alevilerden intikam alınmasını isteyen bir zihniyetin varlığına işaret ediyor. Suriye toplumundaki bazı kültürel ve ulusal yaklaşımların değişmesi gerekiyor. Toplumun farklı kesimlerinin güven içinde yaşayabilmesi için bu anlayışlarla mücadele edilmeli.
Savunma ve güvenlik alanları bu açıdan önemli. Bunun yanında anayasanın hazırlanması da temel başlıklardan biri. Alevilerin güvenliğinin sağlanması ve benzer saldırıların önüne geçilmesi için hakların anayasal güvence altına alınması gerekiyor. Kalıcı bir istikrarın kurulabilmesi, toplumdaki farklı kesimlerin haklarının ve güvenliğinin korunmasına bağlı.
Saldırılar önceki döneme kıyasla daha az yoğunlukta gerçekleşse de bölgede acı olaylar yaşanmaya devam ediyor. Bu durum, Alevilerin yaşadığı bölgelerde güvenliğin ve istikrarın henüz sağlanamadığını gösteriyor.
Savunma ve güvenlik alanları bu açıdan önemli. Bunun yanında anayasanın hazırlanması da temel başlıklardan biri. Alevilerin güvenliğinin sağlanması ve benzer saldırıların önüne geçilmesi için hakların anayasal güvence altına alınması gerekiyor. Kalıcı bir istikrarın kurulabilmesi, toplumdaki farklı kesimlerin haklarının ve güvenliğinin korunmasına bağlı.
Yeni Suriye’de kadınların kazanımlarının korunması: ‘Dışlanmayı kabul etmiyoruz’
- Yeni Suriye’de kadınların kazanımları ve eş başkanlık sisteminin geleceğini nasıl değerlendiriyorsunuz? Kadınların karar alma mekanizmalarındaki yerinin korunması için neler yapılmalı?
Suriye bir geçiş sürecinden geçiyor ve henüz anayasa hazırlanmış değil. Kadınların anayasanın yazım sürecine katılmasını bekliyoruz. Kadınların haklarının ve kazanımlarının yeni dönemde de güvence altına alınması gerekiyor.
Önceki dönemde bölgemizde kadınlar karar alma mekanizmalarında ve kurumlarda etkin bir konuma sahipti. Eş başkanlık sistemi de bu yapının önemli unsurlarından biriydi. Ancak yeni Suriye’de eş başkanlık sistemi ortadan kalktı. Yönetim mekanizmalarında tek kişinin belirleyici olduğu bir yapı ortaya çıktı. Görevlendirmelerde de çoğunlukla erkekler tercih ediliyor.
Kadınların sorumluluk üstlenebilmesi için isimler öneriyoruz. Ancak son karar bakanlıklar tarafından veriliyor. Tercihler erkeklerden yana olduğunda kadınlar geri planda kalıyor. Bu durum kabul edilemez. Kadınların karar alma mekanizmalarına katılımı ve eşit temsili sağlanmalı.
Suriye’nin geleceğinde kadınların rolü bizim için son derece önemli. Dini kuralları gerekçe göstererek kadınları dışlayan bir anlayışı kabul etmiyoruz. Özerk yönetimin 12 yıllık deneyiminde kadınlar önemli kazanımlar elde etti. Bu kazanımların yalnızca özerk yönetim bölgeleriyle sınırlı kalmaması, Suriye’nin geneline yayılması gerekiyor.
Kadınların haklarının ve karar alma süreçlerine katılımının ülke genelinde korunmasını ve yaygınlaştırılmasını istiyoruz. Bu kazanımları korumak ve kadınların karar alma mekanizmalarında yeniden etkin olmasını sağlamak için mücadele etmeyi sürdüreceğiz.
Kadınların sorumluluk üstlenebilmesi için isimler öneriyoruz. Ancak son karar bakanlıklar tarafından veriliyor. Tercihler erkeklerden yana olduğunda kadınlar geri planda kalıyor. Kadınların karar alma mekanizmalarına katılımı ve eşit temsili sağlanmalı.
Özerk yönetimin 12 yıllık deneyiminde kadınlar önemli kazanımlar elde etti. Bu kazanımların yalnızca özerk yönetim bölgeleriyle sınırlı kalmaması, Suriye’nin geneline yayılması gerekiyor.
Sipan’ın öldürülmesi ve Kobani’de yaşanan olaylar: ‘Kürtlere yönelik dışlayıcı zihniyet sürüyor’
- Suriye ordusunda görev yapan Kürt asker Sipan’ın öldürülmesi ve ardından Kobani’de yaşanan olayları nasıl değerlendiriyorsunuz?
Kürt asker Sipan’ın öldürülmesinin ardından Kobani’de yaşanan olayları, Kürtlere yönelik dışlayıcı bir yaklaşımın sonucu olarak değerlendiriyorum. Kürtlerin yeni Suriye’de ve yeni siyasi yapılanmada yer almamasını hedefleyen, onları toplumun dışına itmeye çalışan bir saldırganlık yürütülüyor.
Son 15 yıldır halkların birlikte yaşamını ve kardeşliğini güçlendirmeye çalışıyoruz. Şimdi ise bu deneyim tecrit edilmeye çalışılıyor. Yaşanan provokasyonlar da bu yaklaşımın bir sonucu. Suriye dışına çıkan ve şimdi geri dönen bazı güçler de bu süreçte provokasyonlara katkıda bulunuyor.
Kobani’de de benzer bir durum yaşandı. Halk, Sipan’ın öldürülmesine tepki gösterdi. Güvenlik güçleri ise kalabalığı güç kullanarak dağıtmaya çalıştı. Bu gelişmelerin ardından cezaevinde kendini yakma eylemleri gerçekleşti.
Olaylara yanlış yaklaşımlarla müdahale edilmesi sorunları daha da derinleştirebilir. Halkın güvenlik ihtiyaçlarının karşılanması ve yaşananların gerçek nedenlerinin açığa çıkarılması gerekiyor.
Halkın güvenlik talepleri karşılanmaz ve olaylar aydınlatılmazsa provokasyonlara zemin oluşabilir. Bu tür gelişmelerin arkasında Kürtleri dışlamaya yönelik bir zihniyet de bulunuyor. Sorunların çözümü için halkın güvenlik taleplerinin dikkate alınması ve yaşanan olayların nedenlerinin açıklığa kavuşturulması gerekiyor.
Erbil’de Kürt siyasetçilerin verdiği ortak fotoğraf: ‘Kürtler ortak gelecekleri için birleşmeli’
- Erbil’de Ortadoğu Araştırmaları Forumu’nda (MERI) Kürt siyasi temsilcilerinin birlikte verdiği fotoğraf dikkat çekti. Bu fotoğraf ne anlama geliyor? Fotoğrafta yer almayan Kürt grupları için ne söylemek istersiniz?
Bu fotoğraf, forum sırasında Kürt siyasi temsilcilerinin bir araya gelmesiyle ortaya çıktı. Her temsilci kendi bakış açısını ortaya koydu. Ancak ortak nokta, Kürtlerin gelecekleri konusunda ortak bir düşünceye ulaşması gerektiğiydi.
Kürtlerin hangi bölgede yaşadıklarından veya hangi devletin sınırları içinde bulunduklarından bağımsız olarak ortak gelecekleri konusunda fikir birliğine varması önemli. Bu görüntü Kürtler arasında memnuniyet yarattı.
Toplantıda bulunmayan Kürt gruplarının da bu ortak görüntünün parçası olmasını isterdik. Bazı gruplar forumda hazır bulunmadı. Buna rağmen ortaya çıkan fotoğrafı önemli buluyoruz. Kürtlerin ortak geleceği konusunda birlikte düşünmesi ve hareket edebilmesi gerekiyor.
Farklı siyasi temsilcilerin ortak bir düşünce etrafında buluşması, Kürtlerin geleceğine ilişkin ortak bir yaklaşım geliştirilmesine katkı sunabilir.
Forumda her temsilci kendi bakış açısını ortaya koydu. Ortak nokta ise Kürtlerin gelecekleri konusunda ortak bir düşünceye ulaşması gerektiğiydi. Toplantıda bulunmayan grupların da bu ortak zeminde yer almasını isterdik.
İlham Ahmed’in olası Türkiye ziyareti ve engeller: ‘Kaldırılmasını umuyoruz’
- Türkiye ziyaretinizin önündeki engellerin kaldırılmasını bekliyor musunuz? Türkiye’yi ziyaret etme konusunda nasıl bir beklentiniz var?
Umutluyuz. Ziyaretin önündeki engellerin bir an önce kaldırılmasını ve Türkiye ziyaretini gerçekleştirmeyi umuyoruz.
