Abdullah Öcalan’ın savunmanlığını üstlenen Asrın Hukuk Bürosu, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’ne bildirimde bulundu.
Bildirimin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Abdullah Öcalan ile ilgili 2014 yılında verdiği “ihlal” kararının uygulanmaması nedeniyle yapıldığı belirtilirken, Bakanlar Komitesi’nin 17 Eylül 2025 tarihinde “Öcalan 2” kararının da yer aldığı “Gurban Grubu”na dair aldığı ara karar hatırlatıldı.
Bildirimde, “Komite tarafından kararların icrası ile ilgili gerekli yasal veya diğer uygun tedbirlerin henüz alınmadığı tespit edilmiş ve Haziran 2026 sonuna kadar dava grubunda yer alan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının icrasına ilişkin ilerlemeye dair bilgi istenmişti. Devamında çeşitli teşvik edici önerilerle birlikte yetkililere, gerekli tedbirleri daha fazla gecikmeksizin almaları çağrısında bulunulmuştu. Fakat Türkiye bu süre içerisinde ‘Öcalan No. 2’ kararı ışığında ağırlaştırılmış müebbet cezalarının belirli sürelerden sonra gözden geçirilmesini sağlayacak herhangi bir mekanizma öngören yasal düzenlemeler yapmamıştır. Komite’nin verdiği Haziran 2026 sonuna kadar da herhangi bir bilgi veya eylem planı sunmamıştır” denildi.
2005 ve öncesi maddesi hatırlatıldı
Kürt meselesinin çözümü yürütülen süreç kapsamında Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un çıkarıldığı anımsatılan bildirimde, yasanın şartlara bağlandığı ve bu yüzden henüz yürürlüğe girmediği ifade edilerek, şu ifadelere yer verildi:
“Söz konusu kanun, koşullu salıverilmeye ilişkin kategorik istisnaları kaldırmadığı gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları için genel, dönemsel ve bireysel bir inceleme de getirmemiştir. Aksine yasada bu konuda yeni istisna düzenlemelerine yer verilmiştir. 7595 sayılı Kanun’un ‘Mahkûmiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi’ başlıklı 6. maddesi; ‘1/6/2005 tarihinden önce işlenen suçlar nedeniyle müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere…’ hükmüne yer vermiştir. Bu düzenleme, başvurucu Sn. Öcalan’ı yasanın kapsamı dışında tutmaktadır. Başvurucunun yasadan yararlanmasını engelleyen bir hükümdür. Bu istisna düzenlemesi, ‘Öcalan No. 2’ kararında ‘ihlal’ kararının verilmesine neden olan yapısal sorunların son halkasıdır.”
AYM başvurusu beklemede
Bildirimde, AİHM’in “Öcalan No. 2” kararında tespit ettiği ihlalin giderilmesi için 3 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne Abdullah Öcalan için bireysel başvuru yapıldığı ve başvuruya dair henüz bir karar alınmadığı da hatırlatıldı.
Eylem planının zamanlaması
Bildirim şöyle devam etti:
“Komite tarafından 1-3 Aralık 2026 tarihli 1577. toplantının gündem listesinin yayımlanması ile Gurban Grubu’nun toplantı gündemine alındığının deklere edilmesinden sonra Türkiye’nin 5 Ekim 2026 tarihinde eylem planı sunduğu görülmüştür. Fakat eylem planı içerisinde Öcalan No. 2 kararının gereklerinin yerine getirildiğine dair ne bir yasal adım atıldığı ne de atılacağı bilgisi yer almaktadır. Bu nedenle Komite’nin dikkatini Türkiye’nin sunduğu eylem planının zamanlamasına çekmek isteriz. Türkiye, AİHM kararlarının icrası için derhal adım atması ve Haziran 2026 sonuna kadar bilgi vermesi gerekirken ancak ve ancak Komite’nin Gurban Grubu’nu 1-3 Aralık gündemine almasından sonra herhangi bir yenilik içermese de eylem planı sunmuştur. Bu, Komite’nin ‘gelişmiş denetim’ prosedürü ile kararların icrasının izlenme süreci açısından değerlendirilmelidir.”
Bildirimde, “Öcalan 2” kararının da yer aldığı “Gurban Grubu”na dair kararın uygulanması için etkili, düzenli ve istikrarlı prosedürlerle takibin yapılması gerektiğinin altı çizildi.
Talepler
Bildirimin talep kısmında ise şunlara yer verildi:
“Öcalan No. 2” kararının yer aldığı Gurban dava grubunun gelişmiş prosedür kapsamında her insan hakları toplantısının gündemine alınmasına,
Mevcut ihlal durumunun devam ettiğinin yeniden tespit edilmesine,
“Öcalan No. 2” kararında belirtilen tespit ve ilkeler bağlamında yasal çözüm adımlarının atılmasının ve bununla ilgili geri bildirimin beklendiğinin ifade edilmesine,
İzleme sürecinin durağan olmaktan çıkarılıp aktif yeni mekanizmalarla yürütülmesine,
“Öcalan No. 2” kararının üzerinden 12 yıldan fazla bir süre geçtiği dikkate alınarak, Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ile Avrupa Konseyi Meclis Başkanlığı ile birlikte takip edilmesine karar verilmesini talep ederiz.” (MA)
