Sırbistan’da seçmenler, Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic’in Ulusal Meclis’i feshetmesinin ardından erken parlamento seçimi için sandık başına gitti. Sandıklar yerel saatle 07.00’de açıldı. Oy verme işlemi saat 20.00’ye kadar devam edecek.
Ülke genelinde ve yurt dışında toplam 8 bin 392 sandıkta oy kullanılacak. Seçimleri, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (AGİT/ODIHR), Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) ve Avrupa Parlamentosu temsilcilerinin de aralarında bulunduğu yerli ve uluslararası gözlemciler takip ediyor.
Yurt dışında yaşayan Sırbistan vatandaşları, 37 ülkede kurulan 93 sandıkta oy kullanabilecek. Yurt dışında kayıtlı seçmen sayısının 102 bini aştığı belirtildi. Ayrıca Kosova’da kayıtlı Sırp seçmenlerin oy kullanabilmesi için Sırbistan’daki dört belediyede 60 sandık oluşturuldu.
İktidarın karşısında öğrenciler var
Seçimler, aylar süren öğrenci protestolarının ardından derinleşen siyasi kriz ortamında düzenleniyor. Eylül ayında cumhurbaşkanlığı görevinden istifa eden Aleksandar Vucic, 2012 yılından bu yana Sırbistan siyasetinde belirleyici konumda bulunan Sırp İlerleme Partisi (SNS) aracılığıyla başbakan olarak hükümete dönmeyi hedefliyor. SNS, seçimlere “Aleksandar Vucic – Birleşik Sırbistan” listesiyle katılıyor. İktidarın en önemli rakipleri arasında ise öğrenci protestolarından doğan “Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor” hareketi bulunuyor.
Öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton sundurmanın çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolarla ülke genelinde geniş destek kazandı. Facianın sorumlularının hesap vermesini isteyen protestocular, kamu yönetiminde şeffaflığın artırılması, hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesi ve kamu kurumlarında reform yapılması talepleriyle gösteriler düzenledi.
Son anketlerde iki listenin oy oranlarının birbirine yakın olduğu belirtiliyor. Vucic, kampanya sürecinde seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve rakiplerinin kazanması halinde onları kutlayacağını söylemişti.
Seçimlerde ayrıca Ivica Dacic liderliğindeki Sırbistan Sosyalist Partisi (SPS), Avrupa yanlısı Avrupa Sırbistan koalisyonu ve milliyetçi Otantik Sağ ittifakı da yarışıyor.
Mecliste çoğunluk için 126 vekil gerekiyor
Sırbistan’da 250 milletvekili, nispi temsil sistemi kapsamında D’Hondt yöntemiyle belirleniyor. Siyasi partilerin ve ittifakların parlamentoya girebilmesi için genel olarak yüzde 3 seçim barajını aşması gerekiyor. Ulusal azınlıkları temsil eden seçim listeleri ise bu barajdan muaf tutuluyor.
Bir siyasi parti veya koalisyonun mecliste çoğunluğu elde ederek hükümet kurabilmesi için en az 126 milletvekilliğine ulaşması gerekiyor. Seçim sonuçlarının derlenmesi ve açıklanmasından Cumhuriyet Seçim Komisyonu sorumlu olacak. Kesin sonuçların yayımlanmasının ardından yeni parlamentonun 30 gün içinde toplanması, parlamentonun oluşumundan itibaren de 90 gün içinde yeni hükümetin kurulması gerekiyor.
Sırbistan’ın Avrupa Birliği üyelik süreci de seçim gündeminde
Seçimler, Sırbistan’ın Avrupa Birliği (AB) üyelik süreci, Rusya ve Çin ile ilişkileri ve Kosova meselesi konusundaki siyasi görüş ayrılıklarının sürdüğü bir dönemde yapılıyor. AB’ye aday ülke statüsünde bulunan Sırbistan, Moskova ile yakın ilişkilerini sürdürürken Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı savaş nedeniyle Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlara katılmadı.
Seçim sonuçları, parlamentodaki siyasi güç dağılımının yanı sıra ülkenin dış politika ve Avrupa ile bütünleşme sürecinde izleyeceği yön açısından da önem taşıyor. Bugünkü seçimler, Sırbistan’da 1990 yılında çok partili demokratik sisteme geçilmesinden bu yana düzenlenen 15’inci parlamento ve 10’uncu erken parlamento seçimi olma özelliğini taşıyor. Ülkede son parlamento seçimleri Aralık 2023’te yapılmıştı.
(ANKA)
