Baro seçimlerinde militarist, şovenist sloganlar yükseliyor. Savunma hakkının, hukukun üstünlüğünün ve adaletin güvencesi olması beklenen bir kurumda bu dilin kullanılması, yalnızca bir seçim tartışması değil, doğrudan hukuka duyulan güven sorunudur. Çünkü mesele, avukatların farklı siyasal görüşlere sahip olması değil; bu görüşlerin, herkesin eşit biçimde savunulacağına ilişkin güvenin önüne geçmesidir.
Bir toplumda yargının giderek siyasallaşması, yalnızca mahkeme salonlarında değil, yurttaşın adalet arama biçiminde de karşılık bulur. Gün gelir, bir avukat seçerken hukuki donanımından önce siyasal görüşünün bize yakın olup olmadığına bakmaya başlarız. Hatta düşünce ve inanç dünyamız nedeniyle, haklı olduğumuz bir davada bile savunulup savunulmayacağımızdan kuşku duyarız.
Düşünsenize, bir hekimin hastasını siyasal görüşünden ya da inancından dolayı tedavi etmeyi reddettiğini, hatta ölüme terk ettiğini… Böyle bir ihtimal bile ürkütücüyken, savunma hakkı söz konusu olduğunda aynı kaygıyı neden duymayalım? Savunma hakkı da yaşam hakkı kadar kutsaldır. Her ikisinin de güvencesi, insanın kim olduğundan önce insan oluşudur.
Oysa savunma hakkı, birbirimize benzediğimiz ölçüde değil, birbirimizden farklı olduğumuzda da güvence altında olması gereken bir haktır.
Tarihin en karanlık dönemleri, hukukun bütünüyle ortadan kalktığı zamanlar değildir yalnızca. Hukukun varlığını sürdürdüğü, fakat adaletin kimliklere, inançlara ve siyasal aidiyetlere göre farklı anlamlar kazandığı dönemler de vardır. Nazi Almanyası’nda hukuk kurumlarının ayrımcı devlet politikalarına uyarlanması, bunun tarihsel örneklerinden biridir. Yasaların varlığı, tek başına adaletin varlığına yetmemiştir.
Peki, bir baro seçiminde bile farklılıklarla birlikte yaşamanın dili kurulamıyorsa, o baronun kapısını çalan ve çoğunluğa benzemeyen bir yurttaş, adaletin kendisine de aynı mesafede duracağına nasıl inanacak?
Hukukun arandığı yerde militarist, şovenist bir dil yükseliyorsa, hukukun kendisi bu dili nasıl aşacak?
Hukuk fakültelerinde okuyanların önemli bir bölümü için siyasetin de bir kariyer ihtimali olarak görüldüğü bir ülkede, baro seçimlerinin siyasal görünürlük alanına dönüşmesi şaşırtıcı mı? Hukuk bilgisiyle siyasal ikna yeteneği arasında kendiliğinden bir bağ kuruyoruz sanki. Ağzı iyi laf yapanın, hukuku bilenin siyaseti de iyi yapacağına inanıyoruz.
Oysa siyaset sözcüğünün kökenindeki polis, ortak yaşamın düzenine işaret eder. Retorik ise ikna etme sanatıdır. İkna ile manipülasyon arasındaki mesafe bazen bir cümle kadardır. Hukuku bilmek, o mesafeyi korumanın güvencesi midir, yoksa gerektiğinde aşmanın imkânı mı?
Asıl kaygı, bu ayrışmanın nereye varacağıdır.
Barolarda, üniversitelerde, meslek odalarında, kültür kurumlarında, hayatın neredeyse bütün alanlarında siyasal aidiyetler belirleyici hâle gelirse, birbirimize benzeme zorunluluğu duymadan nasıl birlikte yaşayacağız? Her kurum kendi mahallesinin sesine dönüşürse, farklılıklarımızla karşılaşabileceğimiz ortak alanları nerede bulacağız?
Bir toplumun bütün kurumlarında birbirinden kuşkulanmayı öğrenmesi ne kadar zaman alır? Peki, yeniden birbirine güvenmeyi öğrenmesi?
Belki birkaç kuşak. Belki de bir ömürden fazlası.
Birbirimizin hukukuna güvenebilmek için daha kaç ömür harcayacağız?
Ve ne tuhaf, burada bile kullandığımız sözcük harcamak.
Sanki ömür, birbirimizin haklarına alışmak uğruna tüketilecek kadar değersizmiş gibi.
