ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlere geri sayım sürerken, seçimin sonuçları paralelinde Washington’ın dışı politikasında yaşanacak olası değişiklikler de konuşulmaya başlandı.
İran savaşı, Ukrayna’ya askerî ve mali yardım, İsrail’e verilen destek ve askerî harcamalar, Demokratların çoğunluğu sağlaması durumunda değişiklik yaşanabilecek dört temel alan olarak öne çıkıyor.
Bağımsız analistler, Demokratların 3 Kasım’daki ara seçimlerde ABD Temsilciler Meclisi’ni ve olasılıkla Senato’yu kazanma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtiyor. Böyle bir sonuç, Cumhuriyetçilerin iki yıllık hâkimiyetinin ardından Demokratlara Washington’da yasama gündemini belirleme ve Başkan Donald Trump’ın politikalarını denetleme imkânı sağlayabilir.
Demokratlar, Cumhuriyetçilerin Trump yönetiminin savaş kararları almasına ve kamu harcamalarını denetlemesine yeterince müdahale etmediğini savunuyor. Oysa ABD Anayasası, savaş ilanı ve bütçe üzerindeki temel yetkileri Kongre’ye veriyor.
Şarku’l Avsat’ın haberine göre Demokratların Kongre’de çoğunluğu sağlaması, Trump’ın dış politikasını dört temel başlıkta etkileyebilir.
1. İran savaşı konusunda Kongre denetimi artabilir
Trump, 28 Şubat’ta İran’a karşı savaşı başlatmadan önce Kongre’den onay almadı. Demokratlar, Kongre’nin onayı bulunmadığı sürece çatışmaların sona erdirilmesini öngören çeşitli karar tasarıları için oy kullandı.
Bu girişimlerden biri az sayıda Cumhuriyetçinin desteğiyle kabul edilmesine rağmen Trump yönetimi kararı uygulamadı.
Demokratların Temsilciler Meclisi veya Senato’da çoğunluğu kazanması, yönetimin savaşı sürdürmek için Kongre’den onay almasını sağlamaya yönelik yeni girişimlerin önünü açabilir. Demokratlar ayrıca savunma harcamalarını azaltmayı ve yönetim yetkililerinin savaşın planlanması ile yürütülmesine ilişkin kamuoyu önünde ifade vermesini zorunlu kılmayı gündeme getirebilir.
Bu adımlar, Trump yönetiminin İran’a yönelik askerî politikasını Kongre’nin bütçe yetkisi ve denetim mekanizmaları üzerinden sınırlandırma çabalarının parçası olabilir.
2. Ukrayna’ya yardım yeniden gündeme gelebilir
Trump, Rusya’nın işgaline karşı mücadele eden Ukrayna’ya doğrudan sağlanan ABD askerî ve mali yardımlarını büyük ölçüde durdurdu. Kiev’e destek verilmesi konusunda hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi milletvekillerinden geniş destek gelmesine rağmen yönetimin tutumu Kongre’de tartışmalara yol açtı.
Trump’ın Rus dizeline yönelik yaptırımları kaldırması ve Rusya’nın enerji sektörünü hedef alan yaptırımlardan geri adım atması da aralarında çok sayıda Cumhuriyetçinin bulunduğu bazı Kongre üyelerinin tepkisini çekti. Bu adımların, Trump’ın söz konusu yaptırımları öngören bir yasayı imzalamasından yalnızca birkaç hafta sonra gelmesi eleştirileri artırdı.
Demokratların kasım seçimlerinde her iki Kongre kanadında da çoğunluğu kazanması, hangi konuların ne zaman oylanacağını belirleme imkânlarını genişletebilir. Bu durum, Ukrayna’ya yeni yardımların onaylanması için girişimlerin yeniden gündeme gelmesini sağlayabilir. Yardımlara yönelik bir düzenlemenin başkanlık vetosuyla karşılaşması durumunda, vetoyu aşmak için gereken üçte iki çoğunluğun sağlanması da olasılıklar arasında değerlendiriliyor.
Demokratlar, Trump’ın Rusya politikasına ilişkin diğer adımlarını da hedef alabilir. Demokratların çoğunluğu kazanması hâlinde Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi başkanlığını üstlenmesi beklenen New York milletvekili Gregory Meeks, Rus dizelini yeniden küresel pazara sunma planını engellemeyi amaçlayan ve iki partinin desteğini alan bir yasa tasarısı sundu.
3. İsrail’e askerî yardımlara kısıtlama getirilebilir
İsrail’in Gazze’deki savaş sırasında izlediği politikalar, on binlerce Filistinli sivilin hayatını kaybetmesi ve işgal altındaki Batı Şeria’da şiddetin sürmesi, Demokratlar arasında İsrail’e verilen desteğin azalmasına yol açtı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Cumhuriyetçiler arasındaki yakın siyasi ittifak da bu eğilimde etkili olan unsurlar arasında yer aldı.
Demokratların Kongre’de çoğunluğu sağlaması durumunda, İsrail’e yönelik askerî yardımlara kısıtlama getirilmesi veya bu yardımların durdurulması gündeme gelebilir. ABD’nin geçen mali yılda İsrail’e sağladığı askerî yardım 3,8 milyar dolar olarak gerçekleşti. İsrail, ABD’den en fazla yardım alan ülkeler arasında bulunuyor.
Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratların yaklaşık yarısı, yaz aylarında İsrail’e yapılan yardımların kesilmesi yönünde oy kullandı. Bu girişime karşı çıkan Gregory Meeks gibi bazı milletvekilleri ise ağır bombalar gibi belirli silahların İsrail’e tedarikine kısıtlama getirilmesini destekledi.
Bu tablo, Demokratlar arasında İsrail’e yardımın sürdürülmesi, koşullara bağlanması veya belirli silahların sevkiyatının sınırlandırılması konusunda farklı yaklaşımlar bulunduğunu gösteriyor. Kongre’de çoğunluğun değişmesi, bu seçeneklerin yeniden tartışılmasını sağlayabilir.
4. Askerî harcamalar ve dış yardımlar yeniden değerlendirilebilir
Demokratların, Cumhuriyetçilere kıyasla askerî harcamaları azaltmaya daha fazla eğilim göstermesi bekleniyor. Trump, bu yılın askerî bütçesinde yüzde 67’lik rekor bir artış talep ederek bütçenin 1,5 trilyon dolara çıkarılmasını istedi.
Ancak Demokratlar, Trump’ın İran savaşı konusunda Kongre’ye danışmamasını ve sosyal programlarda yaptığı kapsamlı kesintileri gerekçe göstererek Senato’da bu girişimi engelledi.
Trump yönetimi ayrıca Kongre tarafından onaylanan milyarlarca dolarlık dış yardımı dondurdu veya iptal etti. Bu kararlar, finansmanın yeniden başlatılması için çalışacaklarını açıklayan çok sayıda Demokratın tepkisini çekti.
Demokratların Kongre’de çoğunluğu elde etmesi, askerî bütçenin büyüklüğü ve dış yardımların dağılımı üzerinde daha fazla tartışma yürütülmesini sağlayabilir. Demokratlar, Trump’ın savunma harcamalarını artırma planına karşı çıkarken dondurulan veya iptal edilen dış yardımların yeniden başlatılması için de girişimlerde bulunabilir.
Bununla birlikte, seçim sonuçları tek başına dış politikanın değişeceği anlamına gelmiyor. Demokratların Kongre’de hangi kanadı kontrol edeceği, Cumhuriyetçilerle kurulabilecek ittifaklar ve başkanlık vetosu gibi mekanizmalar, İran savaşı, Ukrayna’ya yardım, İsrail’e askerî destek ve savunma bütçesi konularında atılabilecek adımların kapsamını belirleyecek.
