Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi’nin 13. zirvesi, Ankara’da Beştepe’de başladı. Zirve, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasını taşıyor. Zirve öncesinde katılımı merak konusu olan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise Ankara’ya gelmedi.
Ankara ile Bakü arasındaki ilişkiler, Azerbaycan okullarında yeni kıyafet kurallarının yürürlüğe girmesinin ardından gerginleşmişti. Azerbaycan Haber Ajansı (APA), 29 Ekim Perşembe günü Aliyev’in zirveye katılmayacağını duyurmuştu.
Erdoğan, konuk devlet başkanlarını zirve öncesinde Beştepe Millet Sergi Salonu’nda karşıladı. Salonun girişinde tarihteki 16 Türk devletini temsil eden bayraklar yer aldı. Bayrakların yanında askerler ile yeniçeri kıyafetli askerler de hazır bulundu.
Aile fotoğrafında Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev yer aldı. Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov da liderlerle birlikte poz verdi. Gözlemci ülke statüsündeki Türkmenistan’dan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov da fotoğrafta yer aldı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise zirveye gözlemci sıfatıyla katıldı. TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev de aile fotoğrafında liderlerle birlikte yer aldı.
Zirvenin açılış konuşmasında aile fotoğrafına değinen Erdoğan, fotoğrafın iki anlam taşıdığını söyledi. Erdoğan, Türk dünyasının birliğine ilişkin şöyle konuştu:
“Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa, gayrılığa, ihtilafa yer yoktur. Hepimiz biriz, beraberiz, ezelden ebede kadar inşallah kardeşiz.”
Türkiye’nin dönem başkanlığına değinen Erdoğan, teşkilatın kurumsal birikimini somut kazanımlara dönüştürmeyi hedeflediklerini belirtti. Erdoğan, yapay zekâ ve dijital kalkınma eylem planını sonuç odaklı ve mükerrerlikten uzak ilerleteceklerini kaydetti. Konuşmasında Kıbrıs’a da yer veren Erdoğan, TDT’nin KKTC ile temaslarını artıracağına inandığını dile getirdi.
Gazze’ye insani yardım ulaşması için Türk devletlerine çağrıda bulunan Erdoğan, “gerekli katkıyı sağlamalıyız” dedi. Erdoğan, Gazze’de yeniden imar çalışmalarının da bir an evvel başlaması gerektiğini vurguladı.
Ticaret ve enerji alanındaki hedefleri de anlatan Erdoğan, Orta Koridor’un önemine dikkat çekti:
“Türk dünyasını doğudan batıya uzanan güçlü bir ticaret, ulaştırma ve enerji merkezine dönüştürmek bizlerin elindedir. Trans-Hazar Doğu-Batı Orta Koridoru yarının ticaretine yön verecek stratejik bir hattır.”
İlham Aliyev katılmadı
Türkiye ile Azerbaycan arasında başörtüsü tartışmasıyla başlayan diplomatik gerilim devam ediyor.
İki ülke arasında gerilime yol açan süreç, Azerbaycan’da okullardaki kıyafet kurallarına ilişkin düzenlemeyle başladı. Azerbaycan hükümetinin 21 Eylül’de kabul ettiği düzenlemeyle okul üniformasının bütünlüğünü bozduğu ve laiklik ilkesiyle bağdaşmadığı belirtilen ek kıyafetlerin kullanımı yasaklandı.
Düzenlemede doğrudan “başörtüsü” ifadesi yer almasa da başörtülü öğrencilerin okullara alınmadığına ilişkin haberler tartışma yarattı. Türkiye’deki bazı muhafazakâr çevreler ile AK Partili siyasetçilerin tepkilerinin ardından Saral da sosyal medya hesabından Azerbaycan yönetimini eleştirdi.
Başörtülü öğrencilerin eğitim hakkının engellenmesinin kabul edilemeyeceğini belirten Saral, Bakü yönetimine uygulamadan vazgeçme çağrısı yaptı.
Azerbaycan’da iktidardaki Yeni Azerbaycan Partisi, 13 Ekim’de yaptığı açıklamada Saral’ı ve bazı AK Parti milletvekillerini hedef aldı. Türkiye’den gelen açıklamaları ülkenin iç işlerine müdahale olarak değerlendiren parti, AK Parti’ye bu tutumdan vazgeçme çağrısında bulundu.
Azerbaycan’ın önde gelen haber ajanslarından APA, 29 Ekim tarihli, “Cumhurbaşkanı İlham Aliyev Türkiye’ye neden gitmedi?” başlıklı analizinde, Türkiye’de Azerbaycan’a karşı yürütüldüğü öne sürülen kampanyaların ikili ilişkilerde ciddi bir güven sorunu yarattığını kaydetti.
