Kongredeki Demokratlar, yaklaşık iki yıldır Başkan Donald Trump ve ailesinin şirketleriyle bağlantılı; 1,4 milyar dolarlık bir kripto para kazancı, zamanlaması dikkat çeken hisse senedi işlemleri, Kremlin’le bağlantılı bir iş insanının finansmanını sağladığı düğün sonrası parti gibi olası skandalları ve çıkar çatışmalarını soruşturma konusunda etkisiz kalıyordu.
Ancak Trump’a yönelik kapsamlı bir tepki niteliği taşıyan ezici bir ara seçim zaferi kazanmalarının ardından yakında Kongrenin kontrolünü ele geçirecekler. Böylece soruşturma başlatma, oturum düzenleme ve celp çıkarma yetkisine de sahip olacaklar.
Demokratlardan “yolsuzluğa karışanlara” uyarı: “Avukat tutun”
Temsilciler Meclisi Gözetim Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat Kaliforniya Milletvekili Robert Garcia, salı günü geç saatlerde yaptığı açıklamada bu tehdidi ortaya koydu:
Garcia, çarşamba günü verdiği röportajda bu uyarısının öncelikle “yolsuzluğa karışan” ve kendilerini zenginleştiren Beyaz Saray yetkililerine yönelik olduğunu söyledi.
Garcia, “Trump suç ailesi, soruşturma önceliklerimizin en başında yer alıyor” dedi.
Celp çıkarılması, soruşturmaların sonuç vereceğini garanti etmiyor.
ABD Başkanı Trump’ın bazı iş ortaklarının ve müttefiklerinin, celplerin bir bölümüne mahkemede itiraz etmesi bekleniyor. Bu süreç uzun zaman alabilir.
“Trump ailesinin yasaları ihlal ettiğine dair açık kanıt yok”
NYT’de yayımlanan Ben Protess, Michael Gold ve Andrew Duehren imzalı dosyada yer alan bilgilere göre Demokratlar, para kazandıran girişimlere ilişkin yeni ayrıntıları ortaya çıkarsalar bile Trump ailesinin yasaları ihlal ettiğine dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Bu durum, Başkan hakkında azil süreci başlatma girişimlerini de zorlaştırabilir.
Buna rağmen Garcia ve diğer Kongre liderleri, soruşturulabilecek çok sayıda hedef bulunduğuna inanıyor.
Trump, iki yıl önce yeniden Beyaz Saray’a dönmesinin ardından ilk başkanlık döneminde ailesinin ticari anlaşmalarını sınırlandırma sözü vermekten vazgeçti. Böylece başkanı, oğullarını ve bazı danışmanlarını zenginleştiren yeni girişimlerin önünü açtı. Trump, çıkar çatışmalarına ilişkin endişeleri önemsemedi ve “Kimsenin umurunda olmadığını öğrendim” dedi.
Trump’ın yanıldığı ortaya çıktı. Associated Press’in (AP) sandık çıkış anketine göre, hükümetteki yolsuzluk birçok seçmen için önemli bir gündem maddesiydi. Seçmenlerin yaklaşık yüzde 70’i, Kongrenin başkanlık makamı üzerinde denge ve denetim mekanizması oluşturmak için “yeterince çaba göstermediğini” söyledi.
Temsilciler Meclisinde Gözetim ve Yargı Komiteleri soruşturma çalışmalarına öncülük edecek. Soruşturmalar yalnızca Trump ailesinin ticari faaliyetleriyle sınırlı kalmayacak.
Senatoda İç Güvenlik ve Devlet İşleri Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat New Hampshire Senatörü Maggie Hassan’ın da kendi soruşturmalarını yürütmesi bekleniyor.
Temsilciler Meclisi Yargı Komitesine başkanlık etmesi beklenen Demokrat Maryland Milletvekili Jamie Raskin, yaptığı açıklamada, “Hukukun üstünlüğünü yok eden ve kamuya çok büyük maliyetler yükleyen sistematik nüfuz ticareti biçimlerine hızla odaklanmamız gerekiyor” dedi.
Demokratların soruşturması beklenen başlıca konular şöyle:
Kripto para
Trump’ın mali kazançları, büyük ölçüde kripto para şirketleri sayesinde ikinci başkanlık döneminde katlandı. Bu girişimler geçen yıl en az 1,4 milyar dolar gelir elde etti. Bu kazanç, eşi benzeri görülmemiş ölçüde ciddi çıkar çatışması ihtimallerini gündeme getirdi.
Kongre soruşturmacılarının büyük olasılıkla Trump ailesinin başlıca kripto para şirketi World Liberty Financial’a odaklanması bekleniyor. Geçen yıl Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile bağlantılı bir yatırım şirketi, World Liberty’den büyük miktarda hisse satın aldı. Dört ay sonra BAE yönetimi, bazı ulusal güvenlik yetkililerinin itirazlarına rağmen Trump yönetimiyle değerli bilgisayar çiplerinin ihracatına ilişkin bir anlaşma yaptı.
Trump ayrıca genellikle koleksiyon ürünü gibi değerlendirilen bir kripto para türü olan kendi memecoin’i “$TRUMP”ın satışından yüz milyonlarca dolar kazandı. World Liberty’nin kendi dijital tokenlarını satışa çıkarması da Trump’a gelir sağladı. Alıcılar arasında, Trump yönetiminden çeşitli kolaylıklar elde etmeye çalışan yabancı kuruluşlar ve şirketler de bulunuyordu.
Trump’ın büyük oğlu Donald Trump Jr.’ın faaliyetleri de Demokratların öncelikli soruşturma başlıkları arasında yer alıyor.
Trump Jr., kendisi açısından işleri kolaylaştırmadı. Kremlin’le bağlantılı Rus bir iş insanının, bu yıl Bahamalar’da düzenlenen düğün sonrası partisinin finansmanına yardımcı olmak için yüz binlerce dolar ödemesine izin verdi.
Bu durum, Kongredeki Demokratların tepkisini çekti. Başkan Trump, oğlunun söz konusu iş insanı Umar Kremlev’e parasını geri ödediğini söyledi. Ancak Garcia, bu konuyu soruşturulacak başlıklar arasına aldı.
Raskin, Donald Trump Jr.’ın kıdemli ortağı olduğu girişim sermayesi şirketi 1789 Capital hakkında da soruşturma başlattı. Şirketin yatırım yaptığı bazı kuruluşlar devlet fonlarından yararlanırken bazıları da Trump yönetiminin politikalarından fayda sağladı.
Donald Trump Jr.’ın bir sözcüsü yaptığı açıklamada, Trump Jr.’ın “hükümette herhangi bir görevi bulunmayan özel bir vatandaş olduğunu ve hiçbir yasayı ihlal etmediğini” söyledi.
Açıklamada ayrıca Trump Jr.’ın “kişisel ticari çıkarları doğrultusunda hükümet politikalarını veya resmî kararları etkilemeye hiçbir zaman çalışmadığı ve yasal ve meşru ticari faaliyetlerde ve yatırım fırsatlarında bulunma hakkına sahip olduğu” belirtildi.
Başkanın damadı Kushner da Demokratların radarında.
Kushner, Trump yönetiminin resmî bir üyesi değil. Ancak Trump’ın İran’la savaşını ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını sona erdirmeye yönelik müzakerelerde üst düzey temsilci olarak görev yaptı. Raskin, Kushner’ın bu müzakerelerden çekilmesini istedi. Raskin, bu talebinin gerekçeleri arasında Kushner’ın özel sermaye şirketi Affinity Partners’tan kaynaklanabilecek olası çıkar çatışmalarını da gösterdi. Şirket, söz konusu çatışmalarda taraf olan yabancı ülkelerden yatırım aldı.
Kushner’ın avukatı Chad Mizelle, çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Partizan siyaseti bir kenara bırakırsak, hiç kimse Jared’ın veya Affinity’nin ihlal ettiği belirli bir yasal ya da etik kuralı bugüne kadar ortaya koyamadı” dedi.
Trump Organization
Trump ailesinin gayrimenkul şirketi, ilk başkanlık döneminde tüm yeni yabancı anlaşmalardan vazgeçmişti. Ancak Trump, ikinci döneminde ticari anlaşmalara çok az kısıtlama getirdi.
Bu eksiklik, Trump Organization’ın Katar ve Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu ülkelerde yeni uluslararası gayrimenkul anlaşmaları duyurmasının önünü açtı. Şirket, ödeme karşılığında ailenin adının kullanılmasına izin verdi.
Trump Organization’ın bu anlaşmaları dış politikayla ilişkilendirdiğine dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Gayrimenkul projeleri şirket için potansiyel olarak yüksek kazançlı olsa da Trump’ın geçen yıl elde ettiği toplam gelirin küçük bir bölümünü oluşturuyor. Bu nedenle söz konusu projelerin daha az incelemeye tabi tutulması bekleniyor.
Hisse senedi işlemleri
Trump’ın aracı kurum hesapları, bu yılın ilk üç ayında 3 bin 600’den fazla işlem gerçekleştirdi. Bu işlemlerin bazılarının zamanlaması dikkat çekti.
Şubat ayında Trump’ın hesabından Dell hisselerinde 1 milyon doları aşan bir alım işlemi gerçekleştirilmesinden dokuz gün sonra Başkan, Georgia’da düzenlenen bir etkinlikte şirketi ve kurucusu Michael Dell’i övdü. Pentagon daha sonra Dell ile 9,7 milyar dolarlık bir sözleşme imzaladığını duyurdu.
Söz konusu sözleşmenin Trump’ın şirketteki hissesiyle bağlantılı olduğuna dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Ayrıca bu işlem, Trump’ın toplam yatırım portföyünün küçük bir bölümünü oluşturuyordu. Trump Organization, Başkanın ve ailesinin alım satım işlemlerini yönlendirme yetkisinin bulunmadığını, bütün işlemlerin dışarıdaki aracı kurumlar tarafından kontrol edildiğini açıkladı.
Buna rağmen Demokratlar, işlemlerin zamanlamasına dikkat çekti. Senato Bankacılık Komitesinin başkanlığını üstlenmesi beklenen Demokrat Massachusetts Senatörü Elizabeth Warren, daha önce Trump’ın hisse senedi işlemleri hakkında soruşturma başlatılması çağrısında bulunmuştu.
IRS soruşturmalarından muafiyet
Demokratlar, Trump’ın kendi yönetiminin kendisini İç Gelir İdaresinin (IRS) incelemelerinden korumak için attığı adımları da soruşturabilir.
Bu ilkbaharda dönemin vekil Adalet Bakanı Todd Blanche, IRS’ye Trump, iki oğlu ve bunların şirketleri hakkında devam eden bütün soruşturmaları durdurma talimatı verdi. Şaşkınlık yaratan bu talimat, IRS’nin Trump ailesinin o tarihe kadar verdiği vergi beyannameleri hakkında yeni denetimler başlatmasını da yasakladı.
IRS, tarihsel olarak görevdeki başkanın vergi beyannamelerini her yıl denetliyor. Bu uygulama, Oval Ofis’te oturan kişinin de ülkenin vergi yasalarına uymak zorunda olduğunu göstermek amacı taşıyor.
Kongrenin başlatacağı bir soruşturmanın büyük olasılıkla Adalet Bakanlığının Trump’a bu korumayı sağlama kararının koşullarına ve kararın hukuka uygunluğuna odaklanması bekleniyor. Söz konusu karar, Trump’ın vergi beyannamelerinin sızdırılması nedeniyle IRS’ye dava açmasının ardından geldi.
Diğer soruşturma başlıkları
Trump ailesi, Demokratların ilgilendiği tek alan değil.
Demokratlar, seçim kampanyası sırasında Kongrede elde edecekleri yeni denetim yetkilerini Trump yönetiminin genelindeki yolsuzluk iddialarını incelemek için kullanmayı planladıklarını açıkça belirtti.
Garcia, “kurumsal yolsuzluğu” soruşturmayı planladığını söyledi. Bu kapsamda Beyaz Saray balo salonu gibi projelere bağış yapan kişilerin, katkılarını Trump yönetiminin kararlarından veya devlet ihalelerinden yararlanmak için kullanıp kullanmadığı da incelenecek.
Epstein detayı
Garcia ayrıca 2019’da cezaevinde hayatını kaybeden Jeffrey Epstein hakkında hükümetin yürüttüğü ceza soruşturmasını ve Epstein’ın Trump ile olası bağlantılarını inceleyen Temsilciler Meclisi soruşturmasını sürdürmeyi planlıyor. Epstein dosyalarının yayımlanmasını denetleyen Blanche hakkında celp çıkarılması çağrısında bulunan Garcia, Cumhuriyetçilerin bu girişimine karşı çıktığını belirtti.
Raskin de Trump yönetimi çevresinde ortaya çıkan ve yüksek kazanç sağlayan af ticaretini soruşturma sözü verdi.
Hassan, Trump yönetiminin bağışçılara ve Başkanın diğer müttefiklerine rekabetçi ihale olmaksızın sözleşme vermesini soruşturmayı planladığını söyledi. Aralarında Kristi Noem’in İç Güvenlik Bakanı olduğu dönemde onaylanan ve sınır dışı uçaklarına ilişkin yüksek kazançlı bir sözleşmenin de bulunduğu bazı anlaşmalar yoğun incelemeye tabi tutuldu.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kişiye göre Temsilciler Meclisi üyeleri, yönetimin göç politikalarında rol oynayan üst düzey yetkilileri de mercek altına almayı planlıyor. Bu isimler arasında Beyaz Saray’ın üst düzey danışmanlarından Stephen Miller, Trump’ın sınır güvenliği sorumlusu Tom Homan ve İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin bulunuyor.
Demokratlar, hem Temsilciler Meclisinde hem de Senatoda celp çıkarma yetkilerini kullanarak federal göçmenlik görevlilerinin ABD vatandaşlarını öldürdüğü olayları da soruşturmayı hedefliyor. Bu olaylar arasında yılın başında Minneapolis’te yaşanan iki silahlı saldırı da bulunuyor.
Demokratlar, İran savaşını seçim kampanyalarının ana gündem maddelerinden biri haline getirmeye çalışırken halihazırda hakkında azil girişimi bulunan Savunma Bakanı Pete Hegseth’i de soruşturmayı planladıklarının sinyalini verdi.
Demokrat liderler, şu ana kadar Başkan hakkında bir azil girişimi başlatılması konusunu gündeme getirmekten kaçındı. Çok sayıda milletvekili, Trump’ın ilk başkanlık döneminde görevden alınması için yürütülen iki girişimin de başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından bu konuda temkinli davranıyor. (Kaynak; Gazete Oksijen- The New York Times)
