İspanya’nın başkenti Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın 70 yıldır yaşadığı evden tahliye edilmesinin ardından geçen eylül ayında ülke genelinde başlayan konut hakkı protestoları ülkeyi erken seçim atmosferine taşıdı.
İspanyol Sosyalist İşçi Partisi ve bazı sol partilerin bir araya gelmesiyle kurulan azınlık hükümetinin lideri Başbakan Pedro Sánchez, konut sorununa çözümler öngören iki kararnamenin mecliste 2 Ekim’de yapılan oylamada reddedilmesinin ardından ülkeyi 29 Kasım’da erken seçime götürmeye karar verdi.
Sanchez’in Başbakanlık konutu Moncloa’da basına kapalı canlı bir konuşma esnasında duyurduğu kararın ardından, seçime üç haftadan az bir zaman kala ülkedeki başlıca sendikalar 11 Kasım için genel grev çağrısı yaptı.
Ancak bugün başlayan greve katılımın konut krizinin her bölgeyi ne kadar etkilediğine bağlı olarak değişkenlik göstermesi bekleniyor.
Polisten biber gazlı müdahale: 20 yaralı
Greve polisin sert müdahalesi damga vurdu. CCOO Comisiones Obreras (İşçi Komisyonları) , Madrid’deki Mercamadrid toptancı halinde grev gözcülerine polisin biber gazıyla müdahale ettiğini, 13 kişinin hastanelik olduğunu ve 1 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.
Polis kaynakları gözaltıyı doğrularken pazar alanında gaz kullanıldığını yalanladı; ancak Carabanchel semtindeki göstericileri dağıtmak için biber gazına başvurulduğunu kabul etti.
Sendikalar, gaz ve copların kullanıldığı müdahalelerde 20 protestocunun yaralandığını belirterek emniyet mensupları hakkında “orantısız güç kullanımı” gerekçesiyle suç duyurusunda bulunacaklarını ilan etti.
Tarihi genel grev nasıl başladı?
İspanya’da çalışanlar, ülkede kartopu gibi büyüyen barınma ve kira krizini protesto etmek amacıyla 24 saatlik genel greve gitti.
Olumsuz hava koşullarına rağmen başta başkent Madrid ve Barcelona olmak üzere birçok kentte hayatı durma noktasına getirdi.
Euro Bölgesi krizinden bu yana ilk genel grev
Bu eylem, İspanya’da 2012’deki Euro Bölgesi borç krizi sırasında uygulanan kemer sıkma politikalarından bu yana düzenlenen ilk genel grev olma özelliğini taşıyor.
Ülkenin en büyük iki işçi sendikası UGT – Unión General de Trabajadores (Genel İşçiler Birliği) ve CCOO’nun – Comisiones Obreras (İşçi Komisyonları) çağrı yaptığı greve, fahiş kira artışları ve evden çıkarmalardan bunalan kiracı dernekleri de destek verdi.
Sendikalar, özellikle kira ve ev fiyatlarının tavan yaptığı kıyı bölgelerinde katılımın rekor seviyeye ulaştığını ve grevin amacına ulaştığını duyurdu.
Dev markalar kepenk indirdi
Başkent Madrid’in simge alışveriş caddesi Gran Via’da Primark, H&M ve Pull & Bear gibi uluslararası perakende devleri, yoğun polis ablukası altında kepenk kapatmak zorunda kaldı.
Sokakları dolduran binlerce protestocu “Mango’yu da kapatacağız” sloganlarıyla yürüdü. Barcelona’da da esnaf, olası yağma ve arbede olaylarına karşı dükkan camlarını tahtalarla kapatarak önlem aldı.
Konut stoğu açığı 2028’e kadar 1 milyon sınırını aşabilir
İspanya Merkez Bankası’nın verilerine göre, konut açığının 750 bine ulaştığı ülkede bu rakamın 2028’e kadar 1 milyon sınırını aşması bekleniyor.
Ülkede satılık ev bulamayanların kiralık piyasasına yüklenmesi fiyatları dramatik şekilde yükseltti.
Gençler isyanda: “Tek başına bir yaşam kurmak artık imkansız”
İspanya Gençlik Konseyi’ne göre 1.176 euroyu bulan ortalama aylık kira, ülkede çalışan bir gencin ortalama maaşının neredeyse yüzde 98,7’sini eritiyor.
Greve katılan 36 yaşındaki hastane çalışanı Jesus Gonzalez yaşadığı sorunu şu sözlerle dile getirdi: “36 yaşıma geldim ama hâlâ ailemin yanından ayrılıp kendi evime çıkamıyorum. Kiralar ve ev fiyatları durmaksızın tırmanıyor; tek başına bir yaşam kurmak artık imkansız.”
Limanlar ve otomotiv devleri şalter indirdi
Grev, sanayi çarklarını da vurdu. UGT ve CCOO verilerine göre sabahın ilk saatleriyle birlikte limanlarda ve otomotiv sektöründe katılım %90’ı buldu. Navarre’deki Volkswagen ve Barcelona’daki SEAT fabrikalarında üretim tamamen durdu.
Sendikalar, ülke genelindeki elektrik tüketiminin %10 düştüğünü belirterek sanayi devlerinin şalter indirdiğine dikkat çekti; petrokimya, çelik, gıda ve lojistik sektörlerinde ağır aksamalar yaşandığını kaydetti. İşveren örgütü CEOE ise elektrik kullanımındaki düşüşün 2012 grevindeki %14’lük seviyenin gerisinde kaldığını öne sürdü.
İş dünyası: “Çözüm grev değil, vergi indirimi”
İspanya’nın en büyük işveren kuruluşu CEOE’nin Başkan Yardımcısı Angela de Miguel, konut krizinin iş gücü teminini zorlaştırarak küçük esnafı vurması nedeniyle grevin yanlış bir yöntem olduğunu savundu.
Devlet televizyonu TVE’ye konuşan De Miguel, “Çözüm grev yapmakta değil; yeni konut üretmekte, inşaat ve alım-satım süreçlerindeki ağır vergi yükünü hafifletmektedir. Bu vergiler son 10 yılda yeni bir evin maliyetini %40 oranında artırdı” ifadelerini kullandı.
Öte yandan kitlesel yürüyüşler, meteorolojinin 14 bölge için alarm vermesine yol açan Charles ve Bruna fırtınalarının getirdiği şiddetli yağış ve rüzgar engeline takıldı.
Uzaktan çalışma grevin etkisini sınırladı
BBVA Research Başekonomisti Miguel Cardoso, dijitalleşme ve uzaktan çalışma imkanlarının yanı sıra hizmet sektörünün ekonomideki ağırlığı nedeniyle grevin geçmiş yıllardaki kadar sert hissedilmediğini belirtti.
Cardoso, 24 saatlik duraksamanın ülke ekonomisine faturasının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’da yüzde 0,1 ila yüzde 0,2’lik bir kayıp olabileceğini öngördü.
Metro seferleri iptal edildi
Toplu ulaşımda ise adeta kilitlenme yaşandı. Barcelona metrosu yoğun saatler dışında tüm seferlerini iptal ederken, Madrid metrosu sefer sayısını yarı yarıya düşürdü. Madrid Metrosu, sabah saatlerindeki yolcu sayısının geçen haftaya göre yüzde 42 azaldığını duyurdu.
800’den fazla isim manifestoya imza attı
Diğer yandan film yapımcıları Rodrigo Sorogoyen ve Laura Hojman, oyuncu ve yazar Carlos Bardem, yazar Alana S. Portero, filozof Paul B. Preciado ve müzisyen Nacho Vegas’ın da aralarında bulunduğu kültür ve sanat dünyasından 800’den fazla isim genel greve destek manifestosuna imza attı.
Manifestoda, “kalıcı sözleşmelerle istikrarlı konut, yüksek talep gören bölgelerde kira tavanı ve zorunlu tahliyelerin sona ermesi” çağrısı yapıldı. (Kaynak; Haber Merkezi, Reuters, El Pais)
