2027 bütçesine dair görüşmelerin devam ettiği TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bugün Milli Eğitim Bakanlığı, Yükseköğretim Kurulu, ÖSYM ve 128 üniversitenin bütçesi görüşülecek.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından sunulan genel bütçe teklifinde 2 trilyon 458 milyar 762 milyon lira olarak önerilen eğitim bütçesine geçtiğimiz yıla kıyasla yüzde 26,5’lik bir artış öngörülse de bu oran yıllık yüzde 29,77’lik enflasyonun altında kaldı.
2013-2027 yılları arasında Mili Eğitim Bakanlığı’nın merkezi yönetimdeki bütçesi Eğitim İş raporuna böyle yansıdı:
Toplam ödenekler ile kıyaslandığında ise bu yıl toplam bütçenin yüzde 9,5’inin ayrıldığı eğitimin payına gelecek yıl ödeneklerin sadece yüzde 8,3’ü düşecek. Geçtiğimiz günlerde görüşülen Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesinde de sadece bu oran yüzde 1,46’dan yüzde 1,35’e düşmüştü. Üniversitelerin merkezi bütçedeki payı ise yüzde 3,43’ten yüzde 3,20’ye düşüyor.
Gençlik Örgütleri Forumu’nun 2027 bütçesi hakkında yayınladığı bilgi notuna göre 2027’de 14 üniversite barınma hizmetini sonlandırmayı hedeflerken KYK yurtlarının kapasitesi de 2026’da yaklaşık 21.500 yatak azaldı. Yetkililer ise bu tablo karşısında üniversitelerden “öz gelir” üretmelerini istiyor. Oysa üniversiteler 2027’de de gelirlerinin ortalama yüzde 98’ini hazineden alacak.
Nitekim, Cevdet Yılmaz tarafından en büyük kaynağın eğitime ayrıldığı söylense de eğitime ve gençlere merkezi bütçede ayrılan pay azalıyor. Sağlık gibi diğer kamusal hizmetlerdeki artış da yıllık enflasyonun altında kalırken Diyanet İşleri Başkanlığı (yüzde 31,35) ve Milli Savunma Bakanlığı’nda (yüzde 87) ise durum farklı.
Peki öğrenciler 2027’de eğitime ayrılacak bütçe hakkında ne düşünüyor? İlke TV’ye konuşan Marmara Üniversitesi Sosyoloji bölümü 2. sınıf öğrencisi Mehmet Eren Özülkü, sayılardaki değişimin yanıltıcı olabileceğini belirterek oranların incelenmesi gerektiğini söylüyor. Yapılan artışın karşılığını kendi günlük hayatında göremediğini belirten Özülkü, geçtiğimiz yıla kıyasla alım gücünün zayıfladığını şu örnekle anlatıyor:
“Geçtiğimiz yıl dışarıda üç öğün yemek yiyebiliyordum mesela. Şu an ise kahvaltıyı yalnızca evde yapıyorum. Öğle için üniversite yemekhanesinde yiyebiliyorum. Akşam da dışarıdaysam karnımı doyurmaya çalışıyorum.”
Mehmet Eren Özülkü
“Geleceğini nerede görüyorsun sorusuna net bir cevap veremem”
Geçtiğimiz yıl 45 TL olan yemekhane ücretinin 60 TL’ye çıkarıldığını aktaran öğrenci, farklı bir burs almamasına ve iki kez başvurmasına rağmen KYK bursu alamadığını da belirterek öğrenim kredisinin de yeterli olmadığını söylüyor:
“Günümüz koşullarında KYK bursu ve kredisinin yeterli olduğunu düşünmüyorum. 4 bin lira ile yalnızca bir, bir buçuk haftanızı geçirebilirsiniz. Sadece dışarıdan akşam yemeği yediğinizi düşünerek söylüyorum onu da.”
Türkiye’de bir öğrencinin 10-12 bin TL’nin altında bir gelirle yaşamasının mümkün olmadığını söyleyen Özülkü, KYK bursunun da bu düzeyde olması gerektiğini savunurken yaşadığı ülkede bir gelecek göremediğini de belirtiyor.
Uygulanan politikalar nedeniyle eğitime devam edememek ve iş bulamamak gibi birçok kaygıyı taşıdığını belirten öğrenci, bu koşulların dünyanın birçok yerinde yaygınlaştığı için “Geleceğini nerede görüyorsun sorusuna da bu yüzden net bir cevap veremem.” diyerek ekliyor.
“Bütçenin yetersizliği kampüsteki eksikliklerde görülüyor”
Boğaziçi Üniversitesi İktisat bölümü 3. sınıf öğrencisi Vehbi Şişman ise bütçe yetersizliğinin kampüs içerisindeki temel gereksinimlerinde kendini gösterdiğini belirterek üniversitesindeki yurt ve kütüphane gibi yapıların yıllardır yenilenmediğini hatırlattı.
Vehbi Şişman
Yurt kapasitelerindeki yetersizlik nedeniyle paylaşımlı öğrenci evlerinde kalmak durumundaki bir öğrencinin barınma ve yemek masrafının aylık 20 bin lira olduğunu belirten Şişman, temel ihtiyaçlar arasında olmasına rağmen ulaşım ve kültürel faaliyetlerin ihtiyaç duyulan burs miktarına dahil bile edilemediğini söyledi.
Şişman, birden fazla kurumdan burs almanın da kurallar gereği mümkün olmadığına dikkat çekti.
Bu ihtiyaçlara rağmen eğitime yeterli bütçe ayrılmamasını iktidarın tercihleri ile açıklayan Öğrenci Sendikası sözcüsü Şişman, öğrencilerin karar alma mekanizmalarında söz sahibi olması gerektiğini belirterek üniversitelilerin kendi talepleri etrafında mücadele etmesinin önemine de vurgu yaptı.
Bütçe görüşmelerinin, gençlerin geleceğine ilişkin ne kadar karanlık bir tablonun var olduğunu tescillediğini savunan Şişman; “Bizim yerimize karar veren bu kadar çok insan varken ve işsizlik gibi birçok kaygının içerisinde umutsuzluğa kapılmak doğal ama tepkimizi talepler etrafında bir mücadeleye sevk edebilirsek bazı şeyleri değiştirebiliriz.” diye konuştu.
