Üniversite öğrencilerinin barınma ve ifade özgürlüğü haklarına yönelik kısıtlamalar sürüyor.
Gençlik ve Spor Bakanlığı Yurt Hizmetleri Yönetmeliği’nde yapılan değişikliklere göre üniversiteliler artık yurda gelmeyeceği günler için izin alsa bile yakınlarına haber verilebilecek.
10 Kasım Salı günü Resmî Gazete’de yayınlanan yönetmeliğe göre siyasi ve ideolojik amaçlı etkinlikleri dijital ortamda yaygınlaştırmak da yurttan çıkarma cezası gerektiren fiiller arasına eklendi. Ayrıca, izinsiz afiş ve duyuruların dijital ortamda yaygınlaştırılması da kınama cezası gerektiren fiiller kapsamına alındı.
Geçtiğimiz ay İçişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan 17 maddelik “Üniversitelerde Güvenlik Tedbirleri” genelgesinin ardından Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın yönetmelik değişiklikleri de birçok kesimin tepkisine neden oldu.
Hangi sosyal medya paylaşımlarının disiplin suçu sayılacağı açıkça tanımlanmayan ve özellikle baskıcı ailelere sahip genç kadınlar açısından güvenlik problemi yaratacak bu değişikliklere dair İlke TV’ye konuşan öğrenciler, hak ve özgürlüklerine yönelik kısıtlamaların uzun süredir uygulandığını belirtti.
“Düzenleme genç kadınların eğitim hayatını tehlikeye atıyor”
Yapılan değişikliklere dair görüşlerini paylaşan İstanbul Üniversitesi öğrencisi Şimal Civelek, İstanbul’a ilk geldiğinde KYK yurtlarındaki izin hakkının 75 gün olduğunu hatırlatarak bu hakkın yıllar içerisinde daraltıldığını ve ailelere yapılan bildirimlerin de geçtiğimiz sene başladığını söyledi.
5 yıldır KYK yurdunda kalan öğrenci, geçtiğimiz yıl gece 12’den sonra izin alınmayan durumlarda yapılan bilgi paylaşımının yeni düzenlemeyle kapsamının daha da genişletildiğini belirterek “Diyelim ki kütüphaneye gittiğim ya da arkadaşlarımla zaman geçirdiğim için yurda birkaç saniye geç kaldım. Bu noktada özellikle de baskıcı ailelerde yetişmiş kadınların doğrudan ailesine mesaj gitmesi bizim güvenliğimizi tehlikeye sokan bir durum olacak.” diye konuştu.
Şimal Civelek
Yurttan çıkarma cezası gerektiren fiillerin değişimine dair de düşüncelerini paylaşan öğrenci, söz konusu eylemlerin zaten uzun süredir cezalandırıldığının altını çizerken geçmişte hukuk dışı yöntemlerle yapılan bu cezalandırmalara hukuki dayanak oluşturulmaya çalışıldığını belirtti.
Ekrem İmamoğlu’nun tutuklandığı süreçte 19 Mart eylemlerine katıldığı için bir süre yurttan uzaklaştırma cezası aldığını paylaşan Civelek, KYK yurtlarındaki koşullara itiraz etmek için politik bir öğrenci olmaya gerek bile olmadığını savunarak şunları söyledi:
“6 kişilik odalarda daracık bir yaşam alanında barınmaya çalışıyoruz. Niteliksiz yemekler, su kesintileri, çamaşırhane sıraları ve asansörlerin bozulması gibi şeyler de cabası. Zeren Ertaş’ı biliyorsunuz. Daha geçen sene soğuk suda yıkandığı için bir arkadaşımız kalp krizinden öldü. Yaşamlarımızın tehlike altında olduğu koşullarda öfke ve tepkimiz de anlık şekilde yükselebiliyor. Bu kısıtlamaların da bu potansiyeli önlemekle ilgili olduğunu düşünüyorum.”
İstanbul Üniversitesi öğrencisi Civelek, yapılan değişiklikler sonucunda öğrencilere uygulanan baskının yeteri kadar gündem edilmediği için yurt yetkililerinin daha fazla hak ihlaline cüret edebildiğini ifade etti.
“Devlet yurtlarında kalmak zorunda olduğumuz için daha çok yükleniyorlar”
2 yıldır Cevizlibağ Atatürk Öğrenci Yurdu’nda kalan Gözde Nur Doğan da son yıllarda KYK yurtlarındaki niteliksiz barınma koşullarına dikkat çekerek bu koşullara veya ülkedeki gidişata itiraz eden arkadaşlarının yurttan çıkarma cezalarıyla karşılaştığını vurguladı.
Yurt sınırları dışında gerçekleşen ve KYK burslarının artırılması talepli bir eyleme katıldığı için geçtiğimiz yıl benzer bir disiplin sürecine maruz bırakıldığını paylaşan Doğan, yaşanan süreçleri öğrencilerin barınma haklarının gasp edilmesi olarak tanımlarken yetkililerin bu gibi yönetmeliklerde yer alan kuralları öğrencilerin aleyhine kolaylıkla değiştirebildiğini söyledi.
Gözde Nur Doğan
Öğrencilerin ekonomik koşullar nedeniyle KYK yurtlarında kalmak zorunda kaldığını belirten Doğan, yetkililerin bu zorunlulukları fırsata çevirerek öğrencileri baskıladığını savunurken kamuoyu baskısının oluşmadığı koşullarda öğrencilerin taleplerinin karşılanmadığını vurguladı.
Baskıların özellikle kadınlar üzerinde yoğunlaştığını söyleyen Doğan, bu politikaların AKP iktidarı tarafından ilan edilen aile 10 yılı ile paralel ilerlediğini savunurken öğrencilerin tepkisinin de biriktiğini söyledi.
Muhalefeti de yaşanan ihlaller karşısında yeteri kadar ses çıkartmadığı için eleştiren öğrenci, “18 yaşından büyük insanların devlet yurtlarında barınma hakkını kullandığı için aile denetimi altına sokulmaya çalışılması hiç normal değil” diye konuştu.
Gözde Nur Doğan, koşullar değişiklik gösterebilse de tüm üniversitelilerin daraltılan hak ve özgürlükler nedeniyle zorunlu olarak mücadelenin içerisine itildiğini söyledi:
“Nitelikli yemek hakkı sağlanması gerekirken biz her gün yemeklerin içinden çıkan şeyleri, yemeklerin doyurucu ve sağlıklı olmadığını konuşuyoruz. Ben de dahil çoğu arkadaşım yemekhanede yemek yiyemiyor. Burası bizim evimiz olması gereken bir yer. İnsan evine girdiği saatten dolayı cezalandırılır mı? Yediği yemekten dolayı zehirlenir mi? Ev dediğimiz yerde bile koşullar böyleyken ses çıkartmamak mümkün değil.”
Evrim Gülez: “Öğrencilerin güvenliğini sağlayacağız denerek eğitim hakları kısıtlanıyor”
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez de kamuoyuna güvenlik gerekçesiyle açıklanan yönetmeliğin çok ciddi sıkıntılar oluşturacağını belirtti.
Yapılan değişiklikler ile öğrencilerin kendi yaşamlarını doğrudan ilgilendiren birçok temel alandaki hak ihlallerine yönelik eleştirilerinin siyasal ve ideolojik denilerek engelleneceğini söyleyen Gülez, itiraz hakkını kullanan öğrencilerin yurttan atılmasının önünü açan bir genelgeyle karşı karşıya olunduğunu belirtti.
Evrim Gülez
Haklarına sahip çıkma potansiyeli daha fazla olan üniversite öğrencileri üzerinde yoğunlaştığını belirten Gülez, öğrencilerin güvenliğini sağlamakla onların özel hayatına müdahale ederek eğitim hakkını kısıtlamanın farklı şeyler olduğunu söyledi.
Güvenlik tedbirleri alınırken öğrencilerin haklarını kısıtlayacak süreçlerin yaşanmaması gerektiğini söyleyen Gülez, son dönemdeki uygulamalarda yalnızca öğrencilerin örgütlenme ve ifade özgürlüklerinin ihlal edilmediğini, aynı zamanda eğitim haklarının kısıtlanmasına doğru giden bir sürecin hızlandırıldığını vurguladı.
Av. Ezgi Öztürk: “Yönetmeliğin kendisi de yapılan değişiklikler de hukuka uygun değil”
10 Kasım’da yayımlanan yönetmelik değişikliğinin hukuka aykırı olduğunu belirten Avukat Ezgi Öztürk ise yönetmeliklerin Anayasa ve kanunların altında yer aldığını ve onlara aykırı olamayacağını söyledi.
Anayasa’nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceğini aktaran Öztürk, ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme haklarının Anayasa’nın 26. ve 34. maddelerinin yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’yle güvence altında olduğunu belirterek öğrencilerin yurt koşullarını eleştiren bir paylaşımı yeniden paylaşmasının da bu hakların kullanımı kapsamında olduğunu vurguladı.
Av. Ezgi Ertürk
Sivil Alan Araştırmaları Derneği bünyesinde çalışmalar yürüten Öztürk, bakanlığın bu hakları bir yönetmelik maddesiyle disiplin suçuna çeviremeyeceğinin altını çizerken “çevirmeye kalksa da sonuç değişmez. Hâkim yönetmeliği değil, Anayasa’yı ve kanunu uygular.” diye konuştu.
İlgili yönetmeliğin uzun zamandır sorunlu olduğunu söyleyen Öztürk, şunları da ekledi:
“Söz konusu yönetmelik, son derece soyut ifadelerle afiş asmayı, pankart taşımayı, birkaç öğrencinin bir araya gelip konuşmasını bile cezalandırabilen hükümler içeriyor. “Bozucu maksat”, “ideolojik amaç”, “küçük düşürücü” gibi kavramların ne anlama geldiğini, hangi delille ispat edileceğini kimse bilmiyor. Takdir tamamen yurt idaresine bırakılmış ancak disiplin cezasında da kanunilik ve belirlilik ilkesi geçerlidir.”
Bu hükümlerle yurttan çıkarılan ya da bursu, kredisi kesilen öğrencilerin idare mahkemelerine taşıdığı davaların ezici çoğunluğunu kazandığını da belirten Öztürk, “yurttan çıkarma kararları yargı denetimine tabidir ve bu kararlara karşı etkin, yaygın protesto hakkı dahil her türlü hukuki yol sonuna kadar açıktır.” dedi.
