Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Genel Merkezi Ekoloji Komisyonu ve ÖHD Şırnak Şubesi, Şirnex’in Gabar Dağı’nda yürütülen petrol arama ve üretim faaliyetlerinin doğa, su kaynakları, orman alanları, meralar ve halk sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin araştırılması amacıyla suç duyurusunda bulundu.
Suç duyurusunda; Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) ve TPAO’ya ait olmayan petrol sahalarında fiilen görevli olup sorumlulukları soruşturmayla belirlenecek işletme yöneticileri, yüklenici/alt yüklenici yetkilileri, saha ve çevre yönetimi sorumluları, izin, gözetim ve denetim görevlerini hukuka aykırı biçimde yerine getirmediği saptanacak kamu görevlileri ve tespit edilecek diğer kişiler şüpheli olarak gösterildi.
Suç duyurusuna dair yapılan yazılı açıklamada 17 Ekim 2026 tarihinde Gabar’da saha incelemesi yapıldığı; petrol faaliyetlerinin yürütüldüğü alanlarda geniş çaplı kazı ve arazi müdahaleleri, doğal bitki örtüsünde tahribat, ağaç kesimleri, açıkta bırakılan çeşitli atıklar, dere yataklarında ve toprak yüzeyinde petrol ve petrol türevi olabileceği değerlendirilen koyu renkli birikintiler ile suya karışan maddelerin gözlemlendiği belirtildi.
Açıklamada Dêra ve Şerefiyê köyleri çevresinde hidrojen sülfür gazı salınımı yaşandığına ilişkin iddialar ve saha ziyaretlerinde gözlemlenen yoğun koku nedeniyle, bölge halkının sağlığı açısından ortaya çıkabilecek risklerin bilimsel ölçümlerle araştırılması gerektiği belirtilerek, gözlemlenen çevresel kirlilik şüphesi, atık yönetimindeki hukuka aykırılıklar, su ve toprak kaynaklarının zarar görmesi, orman ve mera alanlarındaki tahribat ile denetim yükümlülüklerinin ihlal edilmiş olması gerekçeleriyle Şırnak Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu kaydedildi.
Suç duyurusu kapsamında, TCK’nin çevrenin kasten ve taksirle kirletilmesi başta olmak üzere ilgili hükümleri ile Orman Kanunu kapsamında gerekli soruşturmanın yürütülmesi; sorumluluğu bulunan işletme yetkililerinin, yüklenicilerin ve varsa denetim görevini yerine getirmeyen kamu görevlilerinin tespit edilmesini talep edildi.
İlgili kurumlara başvuru
Suç duyurusunun yanı sıra, çevresel tahribatın farklı boyutlarıyla araştırılması ve gerekli önlemlerin alınması amacıyla ilgili idari kurumlara da başvurular yapıldı. Farklı kurumlara yapılan başvurular hakkında şu bilgiler verildi;
“* Şırnak İl Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünden petrol faaliyetlerinin çevresel etkilerinin kapsamlı biçimde denetlenmesini, su ve toprak numuneleri alınmasını, ÇED kararları ve çevresel yükümlülüklere uyulup uyulmadığının araştırılmasını, tespit edilecek hukuka aykırılıklar hakkında yaptırım uygulanmasını talep ettik.
* Devlet Su İşleri 10. Bölge Müdürlüğünden dere yatakları, yüzey ve yeraltı sularındaki olası petrol ve kimyasal kirliliğinin araştırılmasını, su ve sediment analizleri yapılmasını, sızıntıların önlenmesini ve kirlenmiş alanların temizlenmesini istedik.
* Şırnak İl Sağlık Müdürlüğünden petrol faaliyetleri ve çevresel kirliliğin bölgede yaşayan insanların ve çalışanların sağlığı üzerindeki etkilerinin incelenmesini, gerekli analizlerin yapılmasını ve koruyucu halk sağlığı tedbirlerinin alınmasını talep ettik.
* Şırnak İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden petrol faaliyetlerinin tarım arazileri, meralar, toprak yapısı ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerinin araştırılmasını, arazi müdahalelerinin izin ve mevzuata uygunluğunun denetlenmesini ve oluşan zararların giderilmesini istedik.”
‘Etkili denetim gerçekleştirilmeli’
Gabar’da petrol faaliyetlerinin çevresel etkileri yalnızca üretim alanlarıyla sınırlı kalmadığının altının çizildiği açıklamada, “Su kaynaklarının, ormanların, meraların ve doğal yaşam alanlarının korunması; bölgede yaşayan insanların sağlıklı bir çevrede yaşama hakkının güvence altına alınması bakımından kamusal bir sorumluluktur. Anayasa’nın 56’ncı maddesiyle güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkı gereğince, kamu kurumlarının çevresel riskleri önleme, etkili denetim gerçekleştirme ve meydana gelen zararların giderilmesini sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır” denildi. (MA)



