Yaşlanmaya yönelik olumsuz tutumların, bireylerin daha hızlı yaşlanmasına yol açabileceği bilimsel çalışmalarla ortaya kondu. Araştırmalar, kişinin yaşlanmaya dair beklenti ve inançlarının sağlık üzerinde doğrudan etkili olduğunu gösteriyor.
ABD’de 50-80 yaş arası 1915 kişiyle yapılan bir çalışmaya göre katılımcıların büyük çoğunluğu farklı biçimlerde yaş ayrımcılığına maruz kalıyor. Katılımcıların üçte ikisi yaşlılara yönelik stereotiplerle sık sık karşılaştığını belirtirken, yaklaşık yarısı sosyal ilişkilerinde doğrudan ayrımcılık deneyimlediğini ifade etti.
Araştırmada en dikkat çekici bulgu ise “içselleştirilmiş yaş ayrımcılığı” oldu. Katılımcıların yüzde 80’inden fazlası, yaşlandıkça zihinsel ve fiziksel olarak kötüleşeceğine dair olumsuz beklentiler taşıdığını belirtti.
‘Olumsuz beklentiler yaşlanmayı hızlandırıyor’
Yale Üniversitesi’nden Becca Levy’ye göre, yaşlanmaya yönelik olumsuz inançlar doğrudan yaşlanma sürecini hızlandırıyor. Harvard Üniversitesi öncülüğünde yürütülen bir araştırma da, yaşlanmaya daha olumlu bakan bireylerin fiziksel, zihinsel ve bilişsel olarak daha yavaş gerilediğini ortaya koydu.
Araştırmada ayrıca bu kişilerin daha sağlıklı beslendiği ve daha fazla hareket ettiği belirlendi. Uzmanlar, bu durumun yalnızca yaşam tarzıyla değil, doğrudan zihinsel tutumla bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor.
‘Pozitif bakış iyileşmeyi artırıyor’
Çalışmalara göre, hafif bilişsel bozulma yaşayan 65 yaş üstü bireylerin, yaşlanmaya olumlu yaklaşmaları durumunda iyileşme ihtimalleri de artıyor. Bu bulgu, psikolojik tutumun biyolojik süreçler üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koyuyor.
Milyarlarca dolarlık sağlık maliyeti
Araştırmalar, yaş ayrımcılığının yalnızca bireysel değil, toplumsal maliyetinin de yüksek olduğunu gösteriyor. ABD’de 60 yaş üstü nüfusta yaş ayrımcılığına bağlı olarak her yıl 3,2 milyon ek hastalık vakasının ortaya çıktığı ve bunun 11 milyar doları aşan bir sağlık maliyetine yol açtığı tahmin ediliyor.
Uzmanlar, bu durumun “göz ardı edilen bir halk sağlığı krizi” olduğunu vurguluyor.
Sorun yalnızca bireysel değil
Araştırmalar, içselleştirilmiş yaş ayrımcılığının yalnızca bireysel düşüncelerle sınırlı olmadığını, toplumdaki yaygın stereotipler ve kurumsal yapılar tarafından da beslendiğini gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü, bu durumu “kurumsal yaş ayrımcılığı” olarak tanımlıyor.
Uzmanlara göre yaşlanmaya dair olumlu bir bakış açısı geliştirmek, bireysel düzeyde süreci yavaşlatabilecek önemli bir adım olarak öne çıkıyor.
